MUVAKKİT-ZÂDE MUHAMMED PERTEV DÎVÂNI’NDA AŞK İLE İLGİLİ TEŞBİHLER
Öz
İnsana has duyguların başında gelen aşk, dünya edebiyatlarının tamamında birçok sanatçının eserine konu olmuştur. Aynı şekilde aşk konusu Klasik Türk şiirinde, bütün şairler tarafından hem mecâzî hem de ilâhi açıdan sıklıkla işlenmiştir. Muvakkit-zâde Muhammed Pertev de aşk temasını başarılı şekilde şiirlerinde işlemiştir.
Muvakkit-zâde Muhammed Pertev 18. Yüzyılın ikinci yarısı ile 19. Yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamış olan bir divan şairidir. Divanında yer alan şiirlerde hayal inceliğini görmek mümkündür. Kendisi de önemli bir şair olan Hoca Neş’et’in öğrencisi olarak uzunca bir süre ondan ders almıştır. Muvakkit-zâde Muhammed Pertev, devlet büyüklerini övecek kasidelerden ziyade âşıkâne, rindane gazeller yazmayı tercih etmiştir.
Bu çalışmada Muhammed Pertev Divânı’nda yer alan aşk ile ilgili teşbihler saptanmaya çalışılmıştır. Aşk ile at, ateş, bahçe, bela, berat, bezm, cehennem, mücevher, çarşı, damga, dava, deniz, güneş, hevâ, lügat, mabet, mekteb, meydan, meyhane, pazar, rebab, serab, sır, söz, sultan, mey, taht, tekke gibi birçok kavram arasında ilgi kurulmuş, benzetmeler yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Klasik Türk şiiri, aşk, Muvakkit-zâde Muhammed Pertev, teşbihler.
Kaynakça
- Altunel, İbrahim (1988). Hâletî-i Gülşenî Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri ve Divanının Tenkidli Metni. Yüksek Lisans Tezi, Konya: Selçuk Üniversitesi.
- Çeltik, Halil (2010). “Âşığın Trajik İkilemi: Vuslat ve Ayrılık”. Turkish Studies 5 (3) 135-145.
- Devellioğlu, Ferit (2012). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugat. Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları.
- Ekici, Hasan (2017). “Nev’î Divanı’nda Aşk Üzerine Teşbihler”. Külliyat Osmanlı Araştırmaları Dergisi (1) 21-36.
- Ekici, Hasan (2018). Sünbülzâde Vehbî Divanı’nda Aşka Dair Tasavvurlar, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Yayınları. C.1 s. 344-361.
- Ekici, Hasan (2019). “Hasan Hilmî Divanı’da Muhabbet Kavramı,” Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 9, S. 17, s. 357–379.
- Ekinci, Hilal Nayır (2016). Divan Şiirinde Ateş. Doktora Tezi. Adana: Çukurova Üniversitesi.
- Harmancı, M.Esat (2017). Süheylî Divanı. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları.
- İbrahim-i Dînânî, Gulamhuseyn (2008). Akıl Defteri Aşk Ayeti. Çev. Talip Çetinkaya. İstanbul: İnsan Yayınları.
- Kaçar, Mücahit vd. (2016). Osmanlı Edebi Metinlerini Anlama Kılavuzu. İstanbul: Kesit Yayınları.