KÖPRÜLÜZÂDE FÂZIL AHMED PAŞA (Ö. 1087/1676)’NIN TASAVVUF EHLİNE YAKLAŞIMI

Makale; Köprülüler Dönemi’nin ikici sadrazamı, XVII. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış, Fâzıl Ahmed Paşa’nın tasavvuf erbabı ile münasebetlerini içermektedir. Askerî, siyasî ve bürokratik başarılarının yanı sıra felsefe ve fıkıh alanında da yetkin Fâzıl Ahmed Paşa, “Yasağ-ı Bed” ismi ile tarih atılan; semâ, deverân ve zikrin yasaklandığı, Anadolu’daki tekkelerin kapatılmasına varan teşebbüslerin yaşandığı bir dönemin sadrazamıdır. Yasak kararın alınmasında öncülük eden Vânî Efendi’nin görevde yükselmesini sağlaması ve yasağın onun dönemine tekabül etmesi Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa’nın tasavvuf aleyhtarı olarak tanınmasına sebep olmuştur. Buna karşın müntesip ve muhib aile efradına sahip Fâzıl Ahmed Paşa’nın tekke inşa ettirmesi, bazı sûfîlerden eser yazmasını talep etmesi, bazı sûfîleri himayesi altına alması ve kâtipliğini ifa eden sûfî ve sûfî meşrep çevreye sahip olması onun tasavvufî atmosfere uzak olmadığını göstermektedir. Bu bağlamda Estergonlu Şeyh Ali Efendi, Çarhacı Ahmed Efendi, Niyâzî-i Mısrî, Mezâkî, Sâbir Pârsâ, Atpazarî Osman Fazlı Efendi ve Şemseddin Ahmed Efendi gibi şahsiyetler ile münasebetlerine yer verilecektir.