The Interconnection Between Cultural Heritage Transmitted Through Women’s Handcrafts, the Cultural Economy, and Gender Equality

Year 2025, Issue: 27, 295 - 316, 10.12.2025

Çiğdem Gürsoy , Esra Bayhantopçu

https://doi.org/10.46250/kulturder.1786835

Abstract

This article is a descriptive study that addresses “cultural heritage, women’s handicrafts, gender equality, and economic development” in an integrated manner. Although these areas are often examined independently in the literature, they in fact constitute complementary parts of a whole. Each field plays a decisive role in shaping the social structure. Women’s handicrafts, as reflections of historical and cultural richness, also serve as indicators of the value attributed to women. The value given to women in society is directly proportional to the level of socio-economic and cultural development. In this context, the article aims to explain the shared objectives of the concepts of culture, perception of culture, the status of women, and the cultural economy, which are usually explored within different disciplines. Furthermore, it seeks to highlight the significance of handcrafted products, which, although deeply rooted in cultural identity, have not been sufficiently recognized as economic assets, in terms of preserving cultural heritage, enhancing women’s social status, and promoting economic development. As a descriptive study, this research examines the relevant fields and their interrelations, emphasizing the connection between elements of cultural heritage, gender equality, and the driving force of this equality in economic development.

Keywords

cultural heritage , women’s handicrafts , cultural economy , gender , sustainability

Supporting Institution

This study was supported by TÜBİTAK 1001 project number 124K370.

Thanks

We would like to thank TÜBİTAK for its support of the project.

Kadın El Emeği ile Aktarılan Kültürel Miras, Kültür Ekonomisi ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği İlişkisi

Abstract

Bu makale “kültürel miras, kadın el emeği, toplumsal cinsiyet eşitliği ve ekonomik kalkınma” konularını bir arada ele alan tanımlayıcı bir araştırmadır. Bu alanlar literatürde çoğu zaman birbirinden bağımsız incelense de, aslında bir bütünün tamamlayıcı parçalarını oluşturur. Her bir alan, toplumsal yapının biçimlenmesinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Tarihsel ve kültürel zenginliğin bir yansıması olan kadın el emeği ürünler, aynı zamanda kadınların önemini de ortaya koyan göstergelerdir. Toplumda kadına verilen değer ise sosyoekonomik ve kültürel gelişim düzeyiyle doğru orantılıdır. Bu bağlamda, makale farklı disiplinler altında ele alınan kültür, kültüre dair algı ve kadının statüsü ve kültür ekonomisi kavramlarının ortak amaçlarını açıklamayı hedeflemektedir. Ayrıca, geçmişten günümüze uzanan ve kültürel kimliğin bir parçası olmasına rağmen ekonomik bir değer olarak yeterince öne çıkarılmayan el emeği ürünlerin, kültürel mirasın korunması, kadınların toplumsal statüsü ve ekonomik kalkınma açısından taşıdığı önemi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tanımlayıcı bir araştırma niteliği taşıyan bu çalışma, ilgili alanları ve aralarındaki etkileşimleri inceleyerek kültürel miras unsurları ile toplumsal cinsiyet eşitliği ve bu eşitliğin ekonomik kalkınmadaki itici gücü arasındaki ilişkisi vurgulamaktadır.

Keywords

kültürel miras , kadın el emeği , kültür ekonomisi , toplumsal cinsiyet , sürdürülebilirlik

Supporting Institution

Bu çalışma 124K370 numaralı TÜBİTAK 1001 projesi kapsamında desteklenmiştir.

Thanks

Projeye verdiği destek için TÜBİTAK’a teşekkür ederiz.

References

• Akçam, Tutku Ceren ve Ayranpınar, Selda K. (2022). “Kadın Emeğine Dayanan Bir Ev Endüstrisi: El Örücülüğü”. Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat, 7(14): 89-103.
• Akdu, Uğur ve Boztoprak, Bedrettin (2023). “Somut Olmayan Kültürel Miraslara Yönelik Yaratıcı Turizm Uygulamaları: Pasinler Lavaşı Örneği”. Erciyes Akademi Dergisi, 37(4), 1535-1565.
• Andersen, Camilla L. (ed.) (2019). “Equality for All”. Finance & Development, Women and Growth, 56(1): 2.
• Bora, Aksu (2005). Kadınların Sınıfı. İletişim Yayınları.
• CEİD (2022). Türkiye’nin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Performansı 2000-2019: UNDP Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Endeksleri Analizi. Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği UNDP Türkiye Ofisi.
• Coşar, Yeşim (2017). “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunmasında Kadın Emeğinin Rolü”. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 38: 115-138.
• Çalış, Ercan ve Erk, Ahmet (2020). “Anadolu'da Bilezik Serüveninin Geleneksel Türk El Sanatları Açısından Önemi: Osmanlı Döneminden Bir Grup Örnek”. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 47: 139-156.
• Çiğdem, Gülgün; Savaş Çelik, Burcu ve İmre, Süreyya (2023). “Kadınların İşgücüne Katılım Oranı-İktisadi Büyüme İlişkisi: Türkiye’den Ampirik Kanıtlar”. Uluslararası Eşitlik Politikası Dergisi, 3(1): 99-119.
• ÇSGB (2023). “81 İle İlişkin Genel Göstergeler”. https://csgb.gov.tr/media/90975/81_il_genel_gostergeleri_son.pdf (Erişim Tarihi: 04.12.2023).
• EIGE (European Institute for Gender Equality) (2023). “Gender Mainstreaming”. https://eige.europa.eu/gender-mainstreaming (Erişim Tarihi: 04. 12.2023).
• Erdoğan, Savaş ve Yaşar, Sema (2018). “Türkiye’de Kadın İstihdamının Gelişimi: Konya- Karaman Örneği”. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 34: 22-23.
• Eygü, Hakan ve Oktay, Merve (2024). “Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet ve Ekonomik Büyüme Arasında Kadın Etkisinin İncelenmesi”. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1): 175-185.
• Gönüllü Atakan, Ayşe ve Çoban, Aslı (2022). Türkiye’de Kadınların Kooperatifler Yoluyla Güçlenmesi: Yasal ve Yapısal Stratejiler. ILO Türkiye Ofisi.
• Gürsoy, Çiğdem (2025). “Ekonomik Büyüme ve Kalkınma”. Sürdürülebilir Kalkınma Yolunda Yüksek Öğretim Kurumlarının Rolü. Ed. Esra Bayhantopçu ve Çiğdem Gürsoy. İstinye Üniversitesi Yayınları, 53-81.
• ILO (2019). A Quantum Leap for Gender Equality: For A Better Future of Work for All. International Labour Organization.
• Kahveci, Mücella (1998). “21. Yüzyıla Girerken Geleneksel Türk El Sanatları”. Folkloristik: Prof. Dr. Dursun Yıldırım Armağanı. Der. Metin Özarslan. Türkiye Diyanet Vakfı Matbaası, 387-397.
• Kahveci, Zeynep Nagihan (2021). “Beypazarı’nda Kadının Ev İçi Emeğinin Dönüşümü: Deneyim ve Aktarım”. Folklor/Edebiyat, 107: 77-100.
• Karhan, Jale (2024). “Oklavadan Sofraya Türklerin Kültürel Mirası ‘Yufka’ Ekmeğinin Sosyotarihsel ve Kültürel Anlamı”. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(46): 221-233.
• Kaymas, Serhat (2019). “Türk Dünyasında Kültür ve Yaratıcı Endüstri Yönetişimi Üzerine Bir Değerlendirme”. Bilig, 90: 215-243.
• McKinsey & Company (2016). Women Matter Türkiye 2016. McKinsey & Company, TÜSİAD.
• Özbel, Kenan (1945). El Sanatları. CHP Halkevleri Bürosu.
• Özdemir, Nebi (2009). “Kültür Ekonomisi ve Endüstrileri ile Kültürel Miras Yönetimi İlişkisi”. Milli Folklor, 84: 73-86.
• Özer, Sevilay (2013). “Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı Verilmesinin Türk Kamuoyundaki Yankıları”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 85: 131-168.
• Özuyar, Pınar ve Gürsoy, Çiğdem (2021). “Türkiye’deki Bilimsel Yayınlarda Döngüsel Ekonomi Teriminin Yeri”. İşletme Akademisi Dergisi, 2(4): 315-331.
• Pamuk, Şevket (2015). Türkiye’nin 200 Yıllık İktisadi Tarihi. İş Bankası Kültür Yayınları.
• Sachs, Jeffrey D. et al. (2025). Sustainable Development Report 2025, Financing Sustainable Development to 2030 and Mid-Century. Dublin University Press.
• Serel, Hicran ve Özdemir, Burçin Sinem (2017). “Türkiye’de Kadın İstihdamı ve Ekonomik Büyüme İlişkisi”. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 15(3): 132-148.
• Şimşek Aydın, Gökçe (2013). “Somut Olmayan Kültür Mirası (SOKÜM) ve Kadın”. Mediterranean Journal of Humanities, 3(1): 225-236.
• T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2023). “On İkinci Kalkınma Planı 2024-2028”. https://sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf (Erişim Tarihi: 20.10.2023).
• T.C. Kalkınma Bakanlığı (2018). On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023), Kadının Kalkınmadaki Rolü, Özel İhtisas Komisyonu Raporu. T.C. Kalkınma Bakanlığı.
• TBMM KEFEK (2023). Kadın İstihdamının Arttırılması, Kadın Girişimciliğinin, Kooperatifçiliğinin Güçlendirilmesi ve Desteklenmesi Kapsamında Mevcut Sorunların Tespiti ve Çözüm Önerilerinin Belirlenmesi Konulu Komisyon Raporu. TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu Yayınları.
• Toros, Seçil (2021). “Yaratıcı Endüstriler ve Endüstriyel Tasarım: Kavramlar ve Olgular”. Moment Dergi, 8(1): 311-329.
• Tunçer, Mehmet (2017). Dünden Bugüne Kültürel Miras ve Koruma. Gazi Kitabevi.
• TÜİK (2024). Türkiye’de İstatistiklerle Kadın 2024. Türkiye İstatistik Kurumu.
• Türlüoğlu, Esma (2018). “Kadın İstihdam ve Büyüme İlişkisi: Var Modeli Analizi”. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(9): 59-68.
• UN Global Compact (2025). “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları”. https://globalcompactturkiye.org/surdurulebilir-kalkinma-amaclari/ (Erişim Tarihi: 12.07.2025).
• UNESCO Türkiye Milli Komisyonu (2025). “UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri”. https://www.unesco.org.tr/Pages/126/123/UNESCO-Somut-Olmayan-Kültürel-Miras-Listeleri (Erişim Tarihi: 12.07.2025).
• URL-1: “TÜİK İşgücü İstatistikleri, Mayıs 2025”. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-IstatistikleriMayis-2025-54063 (Erişim Tarihi: 13.07.2025).
• URL-2: “TÜİK Kültür Ekonomisi ve Kültürel İstihdam İstatistikleri 2023”. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kultur-Ekonomisi-ve-Kulturel-Istihdam-Istatistikleri-2023-53653 (Erişim: 15.07.2025).
• URL-3: “TÜİK İstatistiklerle Kadın 2024”. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Kadin-2024-54076 (Erişim Tarihi: 15.07.2025).
• URL-4: “El Sanatları.” https://www.kulturportali.gov.tr/portal/elsanatlari (Erişim Tarihi: 13.07.2025).
• URL-5: “Türk Patent ve Marka Kurumu Tescil ve Başvuru Sayıları”. https://ci.turkpatent.gov.tr/Statistics/RegistrationAndApplication (Erişim Tarihi: 12.11.2023).
• URL-6: “Güçlendirme ve Kooperatifleşme”. https://www.kedv.org.tr/guclen dirme-ve-kooperatiflesme (Erişim Tarihi: 02.06.2025).
• URL-7: Nahıl Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı. https://nahil.com.tr. (Erişim Tarihi: 25.06.2025).
• URL-8: https://www.gaziemir.bel.tr/gaziemir-belediyesi-nden-kadinlara-destek-el-emegi-ve-satis-pazari-acildi (Erişim Tarihi: 30.05.2025).
• URL-9: http://www.hatay.gov.tr/valiligimizin-himayelerinde-24-25-nisan-2025-tarihlerinde-kadin-kooperatifleri-calistayi-ve-urun-tanitim-gunleri-gerceklestirildi. (Erişim Tarihi: 7.08.2025).
• URL-10: https://turkiyevodafonevakfi.org.tr/projeler/tamamlanan-projeler/girisimcilikte-once-kadin. (Erişim Tarihi: 20.05.2025).
• WEF (2024). Global Gender Gap Report 2024. World Economic Forum.
• WEF (2025). Global Gender Gap Report 2025. World Economic Forum.