Rıza Tevfik’in Tarih ve Tarih Felsefesi Hakkındaki Yaklaşımlarına İlişkin Tespitler
Öz
Osmanlı düşünce tarihinin ele alındığı kayıtlar arasında Rıza Tevfik’in yazıları önemli yer tutar. Rıza Tevfik, felsefe, tarih, edebiyat, eğitim ve bürokrasinin de dahil olduğu pek çok alanla meşgul olmuş, Osmanlı döneminde felsefenin ilk kurucularından sayılmıştır. Felsefi problemleri ortaya koyuş biçimi, yorumlaması ve kendine has üslubuyla döneminde iz bırakmıştır. Bu alanda belli bir sistem oluşturamamış bile olsa felsefeyi sevdirmeye çalışmış, orta öğretim programlarına felsefeyi ders olarak koydurmayı başarmıştır. Rıza Tevfik, modern Türk tarihinin ilk felsefe ders kitabını yazmış ve hem lisede hem de Darülfünunda felsefe okutmuştur. Tarih felsefesi ile de ilgilenen düşünür, tarihî kayıtların tutulmasındaki ilkelere işaret ederken, Osmanlı dönemi eserlerini de kesin bir dille eleştirmekten çekinmemiştir. Bu araştırmada, Rıza Tevfik’in tarih felsefesi üzerine görüşlerini ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu amaçla, düşünürün Musavver Muhit Dergisinde “Tarih ve Felsefe-i Tarih Hakkında” başlıklı makalesi analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilecek sonuçların tarihçilik, tarih felsefesi alanı ve tarih öğretimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Musavver Muhit Dergisi , Tarih , Tarih felsefesi , Rıza Tevfik
References
- Ada, T. (2010). II. Meşrutiyet döneminde Rıza Tevfik ve felsefi yaklaşımları. Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi (CTAD), 6 (12), 85.
- Alkan, N. (2019). Geçmişten günümüze dünyada tarih yazıcılığı. Ahmet Şimşek (Ed.) Tarih İçin Metodoloji içinde (s.37). Ankara:Pegem Akademi, 2019.
- Akyol, A. (2011). İbn Haldun’un ilim anlayışında felsefe ve tarih tasavvuru. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2(10), 29-59.
- Bıçak, A. (2011). Tarih felsefesinin Türkiye’deki seyri. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi (17), 229-274.
- Altyağıl, R. (2011). Latin harfleriyle yazılan ilk felsefe sözlükleri. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 9 (17), 421-432.
- Aysevener, K. (2015). Tarih felsefesi. İstanbul: Say Yayınları.
- Bozdoğan, A. (2014). Fecr-İ Ati Topluluğu ve “Musavver Muhit” Mecmuası. Türklük Bilimi Araştırmaları (TÜBAR), 35, Bahar, 59.
- Cihan, C. (2014). Fuad Köprülü ve Türk tarihinde kökenler; süreklilik, dış tesir ve hususi tekamül. Turkish Studies, 9 (7), 233-259.
- Collingwood, R. G. (2015). Tarih tasarımı. (Çev. K. Dinçer) Ankara: Doğu-Batı Yayınları.
- Çetinkaya, B.A. (2002). Modern Türkiye’nin felsefi kökenleri. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 6(2), 65-91.