Osmanlı Sosyal Yardım Düşüncesinin Değişimi ve Gelişimi: Sultan II. Abdülhamid Dönemi

Within the19th century, there have been changes in both capital movements and institutional processes in the world. The changes in the social structure in this period have led countries to establish new institutions. In the Ottoman Empire, the protection of the poor; the weak and the powerless by the state is one of the basic principles of the existence of the state. In the Ottoman Empire, protecting the poor and those in need of help was among the main duties of the foundations until the 19th century. Since the 19th century, many efforts have been made to protect the poor in the Ottoman Empire as in the rest of the World. In this study, Darülaceze and Darülhayr, two of the charitable institutions opened during the reign of Abdülhamid II, will be analyzed. The reasons for the opening of Darülaceze and the activities of this institution will be mentioned. The environment that necessitated the opening of Darülhayr and Darülaceze, another charitable institution opened for orphaned children, and the areas of service will be analysed.

19. yüzyılda dünyada gerek sermaye hareketlerinde gerekse kurumsal süreçlerde değişimler olmuştur. Bu dönemde toplumsal yapıda meydana gelen değişimler ülkeleri yeni kurumlar oluşturmaya sevk etmiştir. Osmanlı Devleti’nde yoksulları koruma, zayıf ve güçsüz olanın her daim devlet tarafından korunması devletin varlığının temel ilkelerindendir. Osmanlı Devleti’nde yoksul, yardıma muhtaç olanı koruma 19. yüzyıla kadar vakıfların temel görevleri arasındaydı. 19. yüzyıldan itibaren tüm dünyada olduğu gibi Osmanlı Devleti’nde de yoksulları korumak amacıyla birçok reform yapılmıştır. Yapılan reformlar sadece kurumsal düzeyde değil ayni ve nakdi yardım şeklinde olmuştur. II. Abdülhamid dönemine gelindiğinde devletin kimsesizleri koruma konusunda çeşitli kurumlar açılmıştır. Bu çalışmada II. Abdülhamid Döneminde açılan hayır kurumlarından Darülaceze ve Darülhayr incelenecektir. Darülaceze’nin açılmasına etken olan nedenler ve bu kurumun faaliyetlerinden bahsedilecektir. Bir diğer hayır kurumu olan ve kimsesiz çocuklar için açılan Darülhayr’ın kurulmasını gerektiren ortam, hizmet verilen alanlar incelenecektir. Dönem içerisinde yer alan kurumsallaşma faaliyetleri dönem koşulları gözetilerek incelenmeye çalışılacaktır.