Anarşizmin Çatışan Ekolleri Üzerine Eleştirel Bir İnceleme: Komünist Anarşizmden Anarko Kapitalizme

Burak Ertaştan

doi:10.36484/liberal.1829760

EN TR

A Critical Examination of the Conflicting Schools of Anarchism: From Communist Anarchism to Anarcho-Capitalism

Abstract

The theoretical conflict between anarcho-capitalism and communist anarchism centers on private ownership of the means of production. While communist anarchists reject private property as disruptive to equality and conducive to exploitation, anarcho-capitalists regard it as a means of individual self-realization. This study examines communist anarchism, individualist anarchism, and anarchocapitalism from the perspectives of property regimes and economic efficiency. It first discusses the relationship between property and productivity in classical and individualist anarchism, then compares the legal frameworks proposed by Friedman and Rothbard based on efficiency and transaction costs. The final section addresses protection agencies, highlighting risks of conflict, monopolization, and the free-rider problem. It concludes that measures to prevent systemic congestion risk violating both anarchist principles and property rights.

Keywords

Anarchism , Communist Anarchism , Anarcho-capitalism , Property , Transaction Costs , Economic Efficiency , Protection Agencies , Free-riding

Anarşizmin Çatışan Ekolleri Üzerine Eleştirel Bir İnceleme: Komünist Anarşizmden Anarko Kapitalizme

Öz

Anarko kapitalizm ile komünist anarşizm arasındaki teorik çatışmanın nirengi noktasını, üretim araçları üzerindeki özel mülkiyet oluşturur. Komünist anarşistler maddî eşitliği bozarak sömürüye yol açtığı gerekçesiyle özel mülkiyeti reddederken anarko kapitalistler özel mülkiyeti bireyin kendini gerçekleştirmesinin bir vasıtası olarak görür. Komünist anarşizm, bireyci anarşizm ve anarko kapitalizmi mülkiyet rejimleri ve iktisadî etkinlik perspektifinden ele alan bu çalışmada önce klasik ve bireyci anarşizmde mülkiyet ve verimlilik ilişkisi tartışılmaktadır. Sonrasında, anarko kapitalizmin iki önemli ismi olan Friedman ve Rothbard’ın savunduğu hukuk düzeni etkinlik ve işlem maliyetleri temelinde mukayese edilmektedir. Çalışmanın son kısmı, koruma ajanslarına ayrılmıştır. Çatışma ve tekelleşme riskinin ele alındığı bu bölümde, herhangi bir koruma ajansından hizmet almayanların yaratabileceği bedavacılık sorununa, bu sorunun sistemi tıkamasına engel olmak için alınabilecek tedbirlerin ise anarşizmi ve mülkiyet güvencesini ihlâl ettiğine dikkat çekilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Anarşizm , Komünist Anarşizm , Anarko Kapitalizm , Mülkiyet , İşlem Maliyetleri , Etkinlik , Koruma Ajansları , Bedavacılık.

References

Alchian, Armen A. ve Demsetz, Harold (1972). “Production, Information Costs, and Economic Organization”, The American Economic Review, Vol. 62, No. 5, s. 777–795.
Arvon, Henri (2014). Anarşizm, Çev. Ahmet Kotil, İletişim Yayınları, İstanbul.
Bakunin, Aleksandroviç M. (1998). Devlet ve Anarşi, Çev. Murat Uyurkulak, Öteki Yayınları, Ankara.
Benson, Bruce L. (1990). Enterprise of Law: Justice Without the State, Pacific Research Institute for Public Policy, San Francisco.
Block, Walter E. (2024). “İlliberal Liberteryenler: Neden Liberteryenizm Liberal Bir Görüş Değildir ve Bu İyi Bir Şeydir; Samuel Freeman’a Cevap”, Çev. Atilla Yayla, Hangi Liberalizm? (Ed. Atilla Yayla) içinde s. 69-145, Liberte Yayınları, Ankara.
Böhm-Bawerk, Eugen von. (1930). The Positive Theory of Capital, İngilizceye çeviren: William Smart, G. E. Stechert & Co., New York.
Chodorov, Frank (1959). The Rise and Fall of Society: An Essay on the Economic Forces that Underlie Social Institutions, The Devin-Adair Company, New-York.
Coase, Ronald H. (1960). “The Problem of Social Cost”, Journal of Law and Economics, Vol. 3, s. 1-44.
Crocetta, Roberta M. (2007) “Tarihsel ve Entellektüel Bağlam İçinde Murray N. Rothbard’ın Anarko-Kapitalist Siyasî Teorisi”, Çev. Mustafa Erdoğan, Liberal Düşünce, Sayı 45, s. 201-220.
Friedman, David (1989). The Machinery of Freedom: Guide to A Radical Capitalism, 3rd Edition, Writers’ Representatives LLC, New York.

Hardin, Garrett (1968). “The Tragedy of the Commons.”, Science, Vol. 162, No. 3859, s. 1243-1248.
Holcombe, Randall G. (2004). “Government: Unnecessary but Inevitable”, The Independent Review, Vol. 8, No. 3, s. 325-342.
Hoppe, Hans-Hermann (2007). Democracy: The God That Failed, Transaction Publishers.
Hoppe, Hans-Hermann (2009). The Private Production of Defence, The Ludwig von Mises Institute, Auburn.
Hoppe, Hans-Hermann (2023). Sosyalizm ve Kapitalizm - Bir Teori, Çev. Barış Tersaçı ve Murat Kuzey Yılmaz, Liberus Yayınları, İstanbul.
Kropotkin, Pyotr A. (2015), Çağdaş Bilim ve Anarşi, Çev. Mazlum Beyhan, Agora Kitaplığı, İstanbul.
Kropotkin, Pyotr A. (2020), Ekmeğin Fethi, Çev. Mazlum Beyhan, Afrika Yayınları, İstanbul.
Mack, Eric (2012). “Lysander Spooner: Nineteenth-century America’s Last Natural Rights Theorist”, Social Philosophy and Policy, Vol. 29, No. 2, s. 139-176.
Mises, Ludwig von. (1990). Economic Calculation in the Socialist Commonwealth, Almancadan çeviren S. Adle, The Ludwig von Mises Institute, Auburn.
Olson, Mancur (1965). The Logic of Collective Action: Public Goods and The Theory Of Groups, Harvard University Press.
Olson, Mancur (2000). Power and Prosperity: Outgrowing Communist and Capitalist Dictatorships, Basic Books.
Ostrom, Elinor (1990). Governing the Commons: The Evolution of Institutions f or Collective Actions, Cambridge University Press.
Proudhon, Pierre J. (2017). Mülkiyet Nedir, Çev. Devrim Çetinkasap, T. İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul.
Rothbard, Murray N. (1967). “Frank Chodorov, RIP” Left and Right, Vol. 3, No. ,1 s. 3-8.
Rothbard, Murray N. (2023). İktidar ve Piyasa, Çev. Ahmet Uzun ve Meral Uzun, Liberte Yayınları, Ankara.
Rothbard, Murray N. (2009). Özgürlüğün Etiği, Çev. Recep Tapramaz, Liberte Yayınları, Ankara.
Rothbard, Murray N. (2025). Yeni Bir Özgürlük İçin Liberteryen Manifesto, Çev. Ulus Sevdi, Fihrist Yayınları, İstanbul.
Spooner, Lysander (1870). No Treason: The Constitution of No Authority (No.VI), Boston.
Stirner, Max (2013). Biricik ve Mülkiyeti, Çev. Selma Türkis Noyan, Kaos Yayınları, İstanbul.
Swartz, Clarence L. (ed.) (1926). Individual Liberty, Selections of Benjamin R. Tucker, New York, One Guard Press.
Taner, Ahmet ve Yayla, Atilla (2018). “Liberteryen Teoride Özgürlüğün ve Siyasetin Sınırları”, Liberal Düşünce, Sayı 91-92, s. 7-52.
Taylan, Ömer (2014). Anarşizmin Felsefî Kökenleri, Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek lisans tezi.
Uslu, Cennet (2007). “Robert Nozick: Anarko-Kapitalizme Karşı Minarkizm”, Liberal Düşünce, Sayı 47-48, s. 143-169.
Warren, Josiah (1852). Equitable Commerce, Burt Franklin, New York.
Yayla, Atilla (2014). Liberal Bakışlar, Profil Yayınları, İstanbul.
Yayla, Atilla (2015). Siyaset Bilimi, Liberte Yayınları, Ankara.
Yayla, Atilla (2008). Siyasî Düşünce Sözlüğü, Adres Yayınları, Ankara.
Zwolinski, Matt (2013). “Six Reasons Libertarians Should Reject the Non-Aggression Principle”, 08/04/2013, https://www.libertarianism.org/blog/six-reasons-libertarians-should-reject-non-aggression-principle

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political Theory and Political Philosophy , Intellectual History of Politics

Journal Section

Research Article

Authors

Burak Ertaştan ^*
0000-0002-3979-8895
Türkiye

Publication Date

February 26, 2026

Submission Date

November 26, 2025

Acceptance Date

December 29, 2025

Published in Issue

Year 2026 Number: 121

DOI

https://doi.org/10.36484/liberal.1829760

IZ

https://izlik.org/JA47EC27ME

APA

Ertaştan, B. (2026). Anarşizmin Çatışan Ekolleri Üzerine Eleştirel Bir İnceleme: Komünist Anarşizmden Anarko Kapitalizme. Liberal Düşünce Dergisi, 121. https://doi.org/10.36484/liberal.1829760

A Critical Examination of the Conflicting Schools of Anarchism: From Communist Anarchism to Anarcho-Capitalism

Abstract

Keywords

Anarşizmin Çatışan Ekolleri Üzerine Eleştirel Bir İnceleme: Komünist Anarşizmden Anarko Kapitalizme

Öz

Anahtar Kelimeler

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite