Review

Mevzuat Yoğunluğundan Rasyonel Vazgeçişe: Türkiye Örnekleri Üzerinden Bir Hukuk Sosyolojisi Analizi

Number: 123 September 22, 2026
EN TR

Mevzuat Yoğunluğundan Rasyonel Vazgeçişe: Türkiye Örnekleri Üzerinden Bir Hukuk Sosyolojisi Analizi

Abstract

Sınırlı devlet ilkesi, Türkiye’de anayasal olarak kabul görmesine rağmen, gündelik idarî uygulamada hangi koşullarda aşınabildiği, burada kuramsal ve yorumlayıcı bir perspektiften tartışılmaktadır. Çalışma, aşınmayı birbirini izleyen bir zincir içinde analiz etmektedir: Aşırı mevzuat (kural yoğunluğu) seçici yaptırım ihtimalini artırır; bu seçicilik informal pazarlık ve rant alanları üretir; adalete erişimin pahalı ve yavaş olması ise yurttaşı hak aramak yerine rasyonel vazgeçişe geçişi kolaylaştırabilmektedir. Makale, idarî kapasitenin genişlemesiyle hukukun üstünlüğü idealinin belirli koşullarda “kanunla yönetim” pratiğine kayabildiğini; keyfîliği sınırlaması beklenen “usul”ün aşırı şekilcilik hâlinde düzeltilebilir kusurları yaptırıma dönüştürebildiğini ileri sürmektedir. Mevzuatın yoğunluğu ve belirsizliği tam uyumu teknik ve ekonomik olarak güçleştirmekte, yaygın teknik uyumsuzluk seçici uygulamayı ve pazarlık ihtimalini artırmaktadır. Çalışma, ampirik genelleme veya sistematik saha araştırması iddiası taşımamakta; kuramsal literatürü, kamuya açık karar ve istatistikleri ve Türkiye’den sınırlı analitik örnekleri bir araya getirmekte ve konuyu tartışmaya açmaktadır.

Keywords

sınırlı devlet, mevzuat yoğunluğu, seçici yaptırım, rasyonel vazgeçiş, takdir yetkisi

References

  1. Anayasa Mahkemesi. “5429 Sayılı Türkiye İstatistik Kanunu’nun 54. Maddesinin İkinci Fıkrasının (a) Bendinin İptali Talebine İlişkin Karar.” E. 2024/17, K. 2024/205, 14 Mart 2025. T.C. Resmî Gazete, sy. 32841.
  2. Berkin, Necmeddin. “İspat Hukukunda Senet Delili ve Yazılı Şekil.” İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 12 (1946): 1175-1192.
  3. Brown, Wendy. Yükselen Duvarlar, Zayıflayan Egemenlik. Çeviren Emine Ayhan. İstanbul: Metis Yayınları, 2011.
  4. Buchanan, James M., ve Gordon Tullock. The Calculus of Consent: Logical Foundations of Constitutional Democracy. Ann Arbor: University of Michigan Press, 1962.
  5. Cappelletti, Mauro, Bryant Garth, ve Nicolo Trocker. “Access to Justice: Variations and Continuity of a World-Wide Movement.” Rabels Zeitschrift für ausländisches und internationales Privatrecht 46, no. 4 (1982): 664-707.
  6. De Soto, Hernando. The Other Path: The Invisible Revolution in the Third World. New York: Harper & Row, 1989.
  7. Dieterle, C. Jarrett. “Gorsuch v. Over-Criminalization.” National Review, 24 Şubat 2017. https://www.nationalreview.com/2017/02/neil-gorsuch-over-criminalization-criminal-justice-system-over-regulation-rule-lenity/.
  8. Downs, Anthony. An Economic Theory of Democracy. New York: Harper & Row, 1957.
  9. Earl, Jennifer. “The Process Is the Punishment: Thirty Years Later.” Law & Social Inquiry 33, no. 3 (2008): 735-778. https://doi.org/10.1111/j.1747-4469.2008.00120.x.
  10. Erdem, Ali Kemal. “Avukat Ücreti Ödememek İçin İnternetten Edindiği Bilgilerle Dava Açanların Sayısı Arttı… Hukukçular Uyardı: Sonu Hüsran Oluyor.” Independent Türkçe, 12 Ağustos 2022. https://www.indyturk.com/node/541111/haber/avukat-%C3%BCcreti-%C3%B6dememek-i%C3%A7in-internetten-edindi%C4%9Fi-bilgilerle-dava-a%C3%A7anlar%C4%B1n-say%C4%B1s%C4%B1.
APA
Saparca, Y. C. (2026). Mevzuat Yoğunluğundan Rasyonel Vazgeçişe: Türkiye Örnekleri Üzerinden Bir Hukuk Sosyolojisi Analizi. Liberal Düşünce Dergisi, 123. https://doi.org/10.36484/liberal.1893117
AMA
1.Saparca YC. Mevzuat Yoğunluğundan Rasyonel Vazgeçişe: Türkiye Örnekleri Üzerinden Bir Hukuk Sosyolojisi Analizi. Liberal Düşünce Dergisi. 2026;(123). doi:10.36484/liberal.1893117
Chicago
Saparca, Yılmaz C. 2026. “Mevzuat Yoğunluğundan Rasyonel Vazgeçişe: Türkiye Örnekleri Üzerinden Bir Hukuk Sosyolojisi Analizi”. Liberal Düşünce Dergisi, nos. 123. https://doi.org/10.36484/liberal.1893117.
EndNote
Saparca YC (September 1, 2026) Mevzuat Yoğunluğundan Rasyonel Vazgeçişe: Türkiye Örnekleri Üzerinden Bir Hukuk Sosyolojisi Analizi. Liberal Düşünce Dergisi 123
IEEE
[1]Y. C. Saparca, “Mevzuat Yoğunluğundan Rasyonel Vazgeçişe: Türkiye Örnekleri Üzerinden Bir Hukuk Sosyolojisi Analizi”, Liberal Düşünce Dergisi, no. 123, Sept. 2026, doi: 10.36484/liberal.1893117.
ISNAD
Saparca, Yılmaz C. “Mevzuat Yoğunluğundan Rasyonel Vazgeçişe: Türkiye Örnekleri Üzerinden Bir Hukuk Sosyolojisi Analizi”. Liberal Düşünce Dergisi. 123 (September 1, 2026). https://doi.org/10.36484/liberal.1893117.
JAMA
1.Saparca YC. Mevzuat Yoğunluğundan Rasyonel Vazgeçişe: Türkiye Örnekleri Üzerinden Bir Hukuk Sosyolojisi Analizi. Liberal Düşünce Dergisi. 2026. doi:10.36484/liberal.1893117.
MLA
Saparca, Yılmaz C. “Mevzuat Yoğunluğundan Rasyonel Vazgeçişe: Türkiye Örnekleri Üzerinden Bir Hukuk Sosyolojisi Analizi”. Liberal Düşünce Dergisi, no. 123, Sept. 2026, doi:10.36484/liberal.1893117.
Vancouver
1.Yılmaz C. Saparca. Mevzuat Yoğunluğundan Rasyonel Vazgeçişe: Türkiye Örnekleri Üzerinden Bir Hukuk Sosyolojisi Analizi. Liberal Düşünce Dergisi. 2026 Sep. 1;(123). doi:10.36484/liberal.1893117