15 Temmuz Darbe Girişimini Bürokratik Cemaatçilik Üzerinden Anlamak
Öz
15 Temmuz 2016 tarihindeki darbe girişiminin engellenmesinden sonra Türkiye’de ordu başta olmak üzere birçok bürokratik kurumun yeniden yapılandırılması beklenmektedir. Türkiye’nin son iki yüzyıldır en etkili kurumunun sivil siyaset üzerinde vesayetçi bir hâkimiyet kurmaya çalışan bürokrasi olduğu dikkate alındığında, yeniden yapılanmanın sadece FETÖ değil bu vesayeti düzenini üreten zihniyet üzerinden gerçekleştirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu sebeple, ilk olarak vesayete dayalı bürokratik sistemin Türkiye’deki gücünün anlaşılması önem taşımaktadır. Bürokrasinin siyasî iktidar üzerinde hâkimiyet kurmaya başladığı Tanzimat döneminden bugüne bakıldığında Türk bürokrasisinin kendi içinde cemaatçi zihniyet ekseninde örgütlendiği görülmektedir. Bu cemaatçi zihniyet ise bürokrasinin modernleşme projesinin toplum tarafından benimsenmesinden, devletin bürokratik anlayış ekseninde örgütlenmesinden ve toplumun tercihlerine yönelik bürokrasinin şüpheli yaklaşımından oluşmaktadır. Bu sebeple Türkiye’de, bilhassa çok partili dönemde, cemaatçi bir anlayışa sahip bu bürokratik zihniyet ile toplumsal desteğe dayanan sivil siyasetin çatışmasının sıkça yaşandığı gözlemlenmektedir. Türkiye’nin vesayet düzenini tam manasıyla ortadan kaldırabilmesi içinse bu bürokratik zihniyetin değiştirilmesi gerekmektedir
Anahtar Kelimeler
References
- AHMAD, Feroz, Modern Türkiye’nin Oluşumu, Kaynak Yay., İstanbul 2009.
- BLANCHOT, Maurice, İtiraf Edilemeyen Cemaat, Çev. I. Erdüden, Ayrıntı Yay. İstanbul, 1997.
- ETZIONI, Amitai, The Third Way to Good Society., Demos Panton House, Londra 2000
- GÖÇEK, Fatma Müge, Burjuvazinin Yükselişi İmparatorluğun Çöküşü, Çev. İ. Yıldız, Ayraç Yay., Ankara 1999.
- GÜNGÖR, Erol, Kültür Değişmesi ve Milliyetçilik, Ötüken Yay., Ankara 2003.
- HAKLI, Salih Zeki, “Türk Romanında Tek Parti Dönemi,” Liberal Düşünce, Ankara, 2008, sayı: 51-52, ss. 181-196.
- HEPER, Metin, Bürokratik Yönetim Geleneği, ODTÜ İdari İlimler Fakültesi Yay., Ankara 1974.
- HEPER, Metin, Türkiye’de Devlet Geleneği, Çev. Nalan Solyarık, Doğu Batı Yay., Ankara 2010
- İNALCIK, Halil, “Osmanlı İmparatorluğunda İslam.”, Çev. Mustafa Özel. Osmanlı Ansiklopedisi, Ed. Mustafa Armağan, İz Yayıncılık, İstanbul 1996.
- İNALCIK, Halil, Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300-1600), Çev. Ruşen Sezer, YKY, İstan- bul 2008.