Kemalizm’in Kadın Siyaseti: Unutma, Bastırma ve Araçsallaştırma
Abstract
İmparatorluk düzeninin son bulmasının ardından oluşan iktidar boşluğu, Batıcı karakteri baskın Cumhuriyet yönetimi tarafından doldurulmuştur. Yeni rejim, politik ve akademik literatürde kurucu lideri Mustafa Kemal’e işaretle Kemalist olarak tanımlanmıştır. Kendisini sıfır noktasına konumlandıran Kemalizm, imparatorluk bakiyesi olan tecrübeleri tasfiye etme ve yeni bir düzen kurma arayışı içerisinde olmuştur. Bir modernleşme deneyimi olarak Kemalist siyasetin en dikkat çekici görünümlerinden birisi de kadın kimliğidir. Münevver erkekler aracığıyla idare edilen Cumhuriyet yönetimi, geri kalmışlığın ve ilericiliğin anlamını kadınlara yükleyecek ve kadın kimliği siyasetin merkezi öğelerinden birisi olacaktır. Çalışmada, üç ana başlık altında Kemalizm’in kadın siyaseti incelenecektir. Öncelikle, resmi ideolojinin kopukluk siyaseti içerisinde göz ardı edilen Osmanlı tecrübesi ele alınacak ve intikal eden mirasın varlığı “unutma” başlığı altında tespit edilmeye çalışılacak. İkinci aşamada yeni rejimin karşılaştığı kadın deneyimlerinin resmi siyaset ile olan güç ilişkisi “bastırma” başlığı altında incelendikten sonra üçüncü aşamada, araçsallaştırma başlığında rejimin kadınlara yüklediği politik misyon tetkik edilecektir. Amaç Kemalist siyasetin kadınları “kurtarma” misyonunun gerçekliğinin tespit edilmesidir.
Keywords
References
- Akşit, E. E. (2015). Kızların Sessizliği. İstanbul: İletişim Yayınları.
- Akyol, H. (2012). Aykırı Kadınlar. İstanbul: İmge Kitabevi Yayınları.
- Alkan, M. (1990). Tanzimat’tan Sonra ‘Kadın’ın Hukuksal Statüsü. Toplum ve Bilim, 50, 85-95.
- Arat, Y. (1999). Political Islam in Turkey and Women’s Organizations. İstanbul: TESEV Yayınları.
- Arat, Y. (2005). Türkiye’de Modernleşme Projesi ve Kadınlar. Sibel Bozdoğan, Reşat Kasaba (ed.). Türkiye’de Modernleşme ve Ulusal Kimlik içinde (s.82-98). İstanbul: İstanbul Tarih Vakfı Yayınları.
- Arat, Y. (2001). Group Differentiated Rights and the Liberal Democratic State: Rethinking the Headscarf Controversy in Turkey. New Perspectives on Turkey, 25, 31-46.
- Arat, Y. (2016). Çekişme ve İşbirliği: Türkiye’de Kadınların Güçlenme Mücadelesi. Reşat Kasaba (ed.). Türkiye Tarihi 1839-2010 içinde (s.415-449) (çev. Zuhal Bilgin). İstanbul: Kitap Yayınevi.
- Arat, Z. (1998). Kemalizm ve Türk Kadını. Ayşe Berktay Hacımirzaoğlu (ed.). 75 Yılda Kadınlar ve Erkekler içinde (s.51-70). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- Atatürk, M. K. (1989). Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri-II. y.y.: Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Yayınları.
- Aydın, M. A. (2005). Osmanlı Toplumunda Kadın ve Tanzimat Sonrası Gelişmeler. İsmail Kurt, Seyit Ali Tüz (yay. haz.). Sosyal Hayatta Kadın içinde (s.161-176). İstanbul: Ensar Neşriyat.