Elaiussa Sebaste Üretimi "Geç Roma 1" Amforalarının Geleneksel Tipoloji ve Geometrik Morfometrik Analizlerle Değerlendirilmesi
Öz
1995 yılında kazısına başlanan Mersin/Elaiussa Sebaste Antik kenti, Anadolu’yu Suriye’ye bağlayan önemli sahil yolu üzerindeki konumu ve zengin doğal, tarımsal kaynakları ile MÖ 2. yüzyıldan MS 7. yüzyıla kadar Doğu Akdeniz’deki yoğun ticaretin aktif bir parçası olmuştur. MS 4. yüzyılın sonlarından başlayarak bir dizi ticaret yolu önem kazanarak gelişmiş, Elaiussa Sebaste de bu ekonomik süreçte aydınlanma dönemi yaşamıştır. Kent merkezi ve çevresinde amfora yapımı için 6 adet fırın inşa edilmiş, “Geç Roma Amfora 1 (LRA1)” olarak bilinen, Geç Antik Dönem’den başlayarak kentin çöküşüne dek Elaiussa endüstrisinin tipik ürünü haline gelen amforalar üretilmiştir. MS 5. yüzyıl başlarında standart hale getirilip üretilerek ihraç edilen bu amforalar, Erken Bizans Dönemi’nde neredeyse Akdeniz kıyısındaki tüm pazarlara, hatta Britanya Adaları ve Hindistan gibi çok daha uzak pazarlara ulaşmıştır. Kentte kazı çalışması yapılan alanlarda, antik dönemde üretim yapan 6 adet fırın ve bol miktarda amfora tespit edilmiştir. Bunun yanında, bulunan işlikler ile limanda yer alan imalathane olduğu düşünülen mekânlar ise Elaiussa Sebaste’nin antik dönem ticareti içindeki önemini belgelemektedir. Günümüze kadar bölge ile ilgili yapılan çalışmalarda daha çok ince-kaba seramik ve amforaların listelenmesi üzerine yoğunlaşılmıştır. Daha ayrıntılı bir tipololojik çalışma zorunluluğu özellikle bölgeler arasındaki amforaların karşılaştırılmasında gerekli görülmektedir. Şekil analizine dayanan ve karşılaştırma için kullanılan görece yeni bir yöntem ise Geometrik Morfometri yöntemidir. Her iki yöntemin de kullanıldığı bu çalışmada, seramik buluntularından elde edilen geometrik morfometrik veriler ve tipolojik veriler analiz edilerek seramik sınıflandırılmasına yeni bir yaklaşım getirilmiştir. Böylece, Elaiussa Sebaste antik kentinin Geç Antik Çağda üretimini yaptığı amfora gruplarının tipolojik ve geometrik morfometrik verilerinin elde edilmesi ve karşılaştırılmaları ile ilk adım atılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abadie Reynal 1989 a: Abadie Reynal, C., “Céramique et Commerce dans le Bassin Égéen du IVe au VIIe Siècle”, Hommes et Richesses dans L’Empire Byzantin, Tome I, IVe - VIIe Siècle, Paris 1989 a, 143-162.
- Abadie Reynal 1989 b: Abadie Reynal, C., “Les Amphores Protobyzantines D’Argos (IVe-VIe siècles)”, Bulletin de Correspondance Hellénique, Supplément XVIII, Recherches sur la Céramique Byzantine, Ed.: V. Déroche - J. M. Spieser, Paris 1989 b, 47-56.
- Abadie Reynal 1999: Abadie Reynal, C., “Les variations typologiques”, Archeologia, No. 354, Marz 1999, 1-8.
- Adamsheck 1979: Adamsheck, B., Kenchreai, Eastern Port of Corinth, Results of Investigations by The University of Chicago and Indiana University for The School of Classical Studies at Athens, IV. The Pottery, Leiden, E. J. Brill, 1979.
- Alfen 1996: Alfen, P. G., “New lidght on the 7th c. Yassı Ada Shipwreck: Capacities and Standart Sizes of LRA 1 Amphoras”, Journal of Roman Archaeology, Volume 9, 1996, 189-213.
- Alkaç 2012: Alkaç, E., “Korykos (Kilikia) Yüzey Araştırmalarında Bulunan LR 1 Amphoraları”, OLBA XX, Mersin 2012, s. 323- 344.
- Amari 2014: Amari, S., “Observations on the Late Roman Coarse Wares Production from the Factory of Acium in Sicily (Italy)”, LRCW 4, Late Roman Coarse Wares, Cooking Wares and Amphorae in the Mediterranean, Archaeology and Archaeometry The Mediterranean: a market without frontiers, Ed.: N. Poulou-Papadimitriou – E. Nodarou – V. Kilikoglou, BAR International Series 2616 (I), 2014, 225-233.
- Autret – Yağcı – Rauh 2010: Autret, C., Yağcı, R., Rauh, N. K., “Soli/ Pompeiopolis’te LRA 1 Amphora Fırını Alanı”, ANMED, Anadolu Akdenizi Arkeoloji Haberleri, 8, 2010, s. 203-207.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ahmet İhsan Aytek
0000-0002-7620-2333
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
27 Kasım 2018
Gönderilme Tarihi
23 Ekim 2018
Kabul Tarihi
8 Kasım 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 12 Sayı: 2