Sosyal Bilgiler Dersinde Sosyobilimsel Konuların Öğretimine Yönelik Bir Durum Çalışması

Year 2025, Volume: 5 Issue: 1, 39 - 58, 30.06.2025

Büket Şerefli Güney , Merve Dilek

Abstract

Öz
Sosyal bilgiler, öğrencilere sorgulama, karar verme eleştirel düşünme gibi yaşam becerilerini kazandırmayı amaçlayan bir derstir. Öğrenciler sosyal bilgiler dersinde güncel konu ve sorunlarla karşı karşıya bırakılarak öğrencilerin yaşam becerilerinin gelişmesi sağlanmaktadır. Günümüzde sosyobilimsel konular güncel konuların içinde büyük bir yer kaplamaktadır. Bu nedenle sosyal bilgiler dersinde sosyobilimsel konuların öğretiminin gerçekleşmesi sosyal bilgiler dersinin amacının gerçekleşmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu önemden hareketle bu çalışmanın amacı sosyal bilgiler dersinde sosyobilimsel konuların öğretimine ilişkin ortaokul öğrencilerinin deneyimlerini ortaya koymaktır. Çalışma nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasına uygun olarak yürütülmüştür. Çalışma grubu bir devlet ortaokulunda öğrenim gören altı beşinci sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak öğrenci günlüğü, araştırmacı günlüğü ve odak grup görüşmesinden yararlanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada sosyal bilgiler dersinde sosyobilimsel konuların öğretiminin hem öğrencilere hem de dersin işlenişine çeşitli katkılar sunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına dayalı olarak sosyal bilgiler dersinde sosyobilimsel konuların öğretiminin öğrencilere beceriler kazandırılmasını sağlayan çeşitli araştırmalar gerçekleştirilmesi ve bu çalışmaların sayısının arttırılması önerilmiştir.

Keywords

Sosyal bilgiler , Sosyobilimsel konular , Durum çalışması

Ethical Statement

Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim.

A Case Study on the Teaching of Socioscientific Issues in Social Studies Education

Abstract

Social studies is a subject aimed at equipping students with life skills such as inquiry, decision-making, and critical thinking. Students are confronted with current topics and issues in social studies class, which helps develop their life skills. Nowadays, socioscientific issues occupy a significant place within current topics. Therefore, the teaching of socioscientific issues in social studies classes plays an important role in achieving the objectives of the social studies curriculum. Based on this importance, the aim of this study is to reveal middle school students' experiences regarding the teaching of socioscientific issues in social studies classes. The study was conducted in accordance with the case study design, one of the qualitative research patterns. The study group consists of six fifth-grade students studying at a public middle school. As data collection tools, student diaries, researcher diaries, and focus group interviews were utilized. Content analysis was used for data analysis. The study concluded that the teaching of socioscientific issues in social studies classes offers various contributions to both students and the course delivery. Based on the results of the study, it has been suggested that various research be conducted on the teaching of socioscientific issues in social studies classes to provide students with skills, and that the number of such studies be increased.

Keywords

Social studies , Socioscientific issues , Case study

References

• Acar, Ö., Türkmen, L. & Roychoudhury, A. (2010). Student difficulties in socioscientific argumentation and decision-making research findings: Crossing the borders of two research lines. International Journal of Science Education, 32(9), 1191-1206.
• Alcaraz-Dominigues, S. & Barajas, M. (2021). Conceptualization of socioscientific ıssues in educational practice from a review of research in science education. International Journal of Information and Education Technology, 11(6), 297-302.
• Alindra, A. L. & Ana, A. (2018). Argumentation and Reasoning Skills In Socioscientific Issues. Innovation of Vocational Technology Education, 14(2), 44-54.
• Atasoy, Ş., Tekbıyık, A. & Yüca, O. Ş. (2018). Karadeniz bölgesindeki bazı yerel sosyobilimsel konularda öğrencilerin informal muhakemelerinin belirlenmesi: HES, organik çay ve yeşil yol projesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(2), 524-540.
• Bencze, L., Sperling, E. & Carter, L. (2011). Students research-informed socio-scientific activism: Re/visions for a sustainable future. Research in Science Education, 42(1), 129–148.
• Burek, K. J. (2012). The impact of socioscientific issues based curriculum involving environmental outdoor education for fourth grade students. Florida: Department of Secondary Education College of Education University of South Florida.International Journal of Science Education, 33(13), 1835-1859.
• Chowdhury, T. B. M., Holbrook, J. & Rannikmäe, M. (2019). Teachers ownership towards using socio-scientific issues for an active informed citizenry. 11th International Conference on Education and New Learning Technologies’da sunulan bildiri. Palma, Spain.
• Çengelci Köse, T. & Bayram, F. Ö. (2022). Sosyal bilgilerin temelleri. Gürdoğan Bayır, Ö. Ve T. Selanik Ay (Ed.), İlk ve ortaokulda uygulama örnekleriyle sosyal bilgiler öğretimi içinde (ss.11-34). Vizetek Yayıncılık.
• Doğanay A., Öztürk F. & Civelek, V. (2023). Sosyal bilgilerin öğretiminin doğası. F. Öztürk ve V. Civelek (Ed.), Etkili, eğlenceli ve yenilikçi sosyal bilgiler öğretimi içinde (ss.1-12). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Dolan, T. J. (2020). The effects of socioscientific ıssues on informal reasoning and the transference to controversial issues in a social studies context. USF Tampa Graduate Theses and Dissertations.
• E. Özcan (2023). Sosyobilimsel konular: kapsamı, boyutu, tarihsel gelişimi ve sosyal bilgiler eğitimi ile ilişkisi. Y. Akbaş, E. Gençtürk Güven ve K. Çolak (Ed.), Sosyal bilgiler eğitiminde sosyobilimsel konular ve öğretimi içinde (ss. 1-24). Eğiten Kitap.
• Elvan, Ö. (2020). Çevre ile ilgili sosyobilimsel konularda 7. sınıf öğrencilerinin informal muhakemelerinin incelenmesi. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Kastamonu Üniversitesi.
• Gao, L., Mun, K. ve Kim, S. (2021). Using socioscientific ıssues to enhance students’ emotional competence. Research in Science Education, 51, 935-956.
• Gökçe Yıldırım, T. & Töman, U. (2025). Sosyobilimsel konu etkinlikleri ile işlenen derslerin eleştirel düşünme eğilimlerine ve karar verme becerilerine etkisi. Turcology Research, 82, 166-190.
• Gutiesrez, S. B. (2015). Integrating socio-scientific ıssues to enhance the bioethical decision-making skills of high school students. International Education Studies, 8(1), 142-151.
• Gül, E., Sezen Vekli, G., & Çapkınoğlu, E., (2023). Yerel sosyobilimsel konular üzerine yapılan çalışmaların genel eğiliminin incelenmesi: Bir sistematik derleme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(3), 1345–1364.
• Hastürk, H. G., & Ökkeşoğulları, E. (2021). Examination of secondary school students attitudes towards socioscientific issues. Education Quarterly Reviews, 4(2), 513-525.
• Ideland, M., Malmberg, C., & Winberg, M. (2011). Culturally equipped for socio‐scientific issues? A comparative study on how teachers and students in mono‐and multiethnic schools handle work with complex issues.
• Irak Kürkan, E. (2019). Sosyobilimsel konulara dayalı fen öğretiminin 7. sınıf öğrencilerinin öğrenme ürünleri üzerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Edirne: Trakya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
• İstiana, R. & Herawatia, D. (2019). Student argumentatıon skill analysis of sociscientific issues in solving environmental problems. Journal of Humanities and Social Studies, 3(1).
• Kacem, S. & Simmonneaux, L. (2009). The teaching of socioscientific issues in interdisciplinarity biology philosophy, an ethical stake and citizenship issue. US-China Education Review, 6(2), 44-47.
• Kumari, S. (2015). Socio-scientific ıssues: Changing the perspective of science education. Learning Community-An International Journal of Educational and Social Development, 6(3), 249-255.
• Kuş, Z. (2023). Sosyobilimsel konular ve politik okuryazarlık. Y. Akbaş (Ed.), Sosyal bilgiler eğitiminde sosyobilimsel konular ve öğretimi (ss. 175-200). Eğiten Kitap.
• Lee, H., Yoo, J., Choi, K., Kim, S.W., Krajcik, J., Herman, B. C., & Zeidler, D. L. (2013). Socioscientific issues as a vehicle for promoting character and values for global citizens. International Journal of Science Education, 35(12), 2079-2113.
• Lund, E.S, Braten, I., Brandmo, C., Brante, E. W. & Stomso, H. I. (2018). Direct and indirect effects of textual and individual factors on source-content integration when reading about a socio-scientific issue. Riding and Writing, 32, 335-356.
• Nam, Y. (2017). Promoting argumentative practice in socio-scientific issues through a science ınquiry activity. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 13(7), 3431-3461.
• Nicolaou, C. T., Evagorou, M. & Lymbouridou, C. (2015). Elementary school students' emotions when exploring an authentic socio-scientific ıssue through the use of models. Science Education International, 26(2), 240-259.
• Nuangchalerm, P. & Kwuanthong, B. (2010). Teaching global warming through socioscientific issues-based instruction. Asian Social Science, 6(8), 42-47.
• Özcan, E. (2021). İlkokul dördüncü sınıf sosyal bilgiler dersinde tartışmalı konular bağlamında gerçekleştirilen sosyobilimsel konu temelli öğretimin etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Patton, M. Q. (2018). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th Ed.). United States of America: Sage Publications, Inc.
• Pelch, M. A. & McConnell, D. A. (2017). How does adding an emphasis on socioscientific issues influence student attitudes about science, its relevance, and their ınterpretations of sustainability? Journal of Geoscience Education, 65(2), 203–214.
• Reis, P. & Galvão, C. (2009). Teaching controversial socioscientific issues in biology and geology classes: A case study. Electronic Journal of Science Education, 13(1), 1-24.
• Rudsberg, K., Öhman, J., & Östman, L. (2013). Analyzing students’ learning in classroom discussions about socioscientific issues. Science Education, 97(4), 594–620.
• Sadler, T. D. (2004). Informal reasoning regarding socioscientific ıssues: A critical review of research. Journal of Research in Science Teaching, 41(5), 513-536.
• Sadler, T. D., Barab, S. A., & Scott, B. (2007). What do students gain by engaging in socioscientific inquiry? Research in Science Education, 37(4), 371–391.
• Shoulder, W. & Wyatt, J. D. (2016). The İmpact of socioscientific ıssues based instruction on college students knowledge acquisition. Journal of Southern Agricultural Education Research, 66, 1-17.
• Siribunnam, S. Nuangchalerm, P. & Jansawang, N. (2014). Socio-scientific decision making in the science classroom. International Journal for Cross Disciplinary Subjects in Education, 5(4), 1777-1782.
• Söğüt, S., Genç, M., Arslan, H. Ö. & Akıllı, M. (2022). Sosyobilimsel konular hakkında sınıf söylemi üzerine sistematik derleme çalışması. e- Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9, 418-433.
• Steube, M., Wilde, M., & Basten, M. (2024). Does role play manipulate students? Persuasive effects of role play on students' attitude and behavior regarding a socioscientific issue. Journal of Research in Science Teaching, 61(7), 1609-1640.
• Strømsø, H. I., Bråten, I., & Stenseth, T. (2016). The role of students’ prior topic beliefs in recall and evaluation of information from texts on socio-scientific issues. Nordic Psychology, 69(3), 127–142.
• Şerefli Güney, B. (2024). Sosyal bilgiler dersinde sosyobilimsel konuların öğretiminin bilimsel tutumlara etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
• Thomas, L. & Ritchie, S. M. (2012). Positive emotional responses to hybridised writing about a socio-scientific ıssue. Research in Science Education, 42, 25-49.
• Topcu, M. S., Muğaloğlu, E. Z. & Güven, D. (2014). Fen eğitiminde sosyobilimsel konular: Türkiye örneği. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(6), 1-22.
• Topçu, M. S. (2021). Sosyobilimsel konular ve öğretimi. Pegem Akademi.
• Tunç Şahin, C & Çağla Kaya, B. (2024). Evaluation of social studies pre-service teachers' arguments on socio-scientific ıssues in terms of human rights and freedoms. Cukurova University Faculty of Education Journal, 53(2), 624-651.
• Tunç Şahin, C. (2022). Sosyal bilgiler lisans ve lisansüstü öğrencilerinin sosyobilimsel konulara yönelik argümantasyon düzeyleri. Milli Eğitim Dergisi, 51(236), 3031-3060.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
• Yurtbakan, E., & Batmaz, O. (2024). Primary school 4th grade students’ attitudes toward socioscientific ıssues and question asking: Philosophy for children. Science Education International, 35(3), 219-228.
• Zangori, L., Peel, A., Kinslow, A., Friedrichsen, P. & Sadler, T. D. (2017). Student development of model‐based reasoning about carbon cycling and climate change in a socio‐scientific issues unit. Journal of Research in Science Teaching, 54(10), 1249- 1273.
• Zeidler, D. L. & Nichols, B. H. (2009). Socioscientific issues: Theory and practice. Journal of Elementary Science Education, 21(2), 49–58.
• Zeidler, D. L., Herman, B. C., & Sadler, T. D. (2019). New directions in socioscientific issues research. Disciplinary and Interdisciplinary Science Education Research, 1(1), 1-9.