Derleme

ÖZEL EĞİTİMDE SÖZEL YAKLAŞIMA DAYALI DEĞERLENDİRME PROGRAMLARINA KARŞILAŞTIRMALI BAKIŞ

Cilt: 9 Sayı: 1 3 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

ÖZEL EĞİTİMDE SÖZEL YAKLAŞIMA DAYALI DEĞERLENDİRME PROGRAMLARINA KARŞILAŞTIRMALI BAKIŞ

Öz

Özel gereksinimli bireylerin nitelikli eğitim alabilmelerinde eğitsel değerlendirme anahtar görevi görür. Eğitsel değerlendirme, bireyin eğitiminde hangi aşamaların izlenmesi gerektiğinin belirlenerek uygun müdahalenin ortaya konulmasına yardımcı olmaktadır. Aynı zamanda bireyin uygun eğitimi alabilmesi için gelişimine uygun bir eğitsel yerleştirme sürecine de katkı sağlamaktadır. Eğitsel değerlendirmede kullanılan farklı araçlar ile müdahale programları söz konusudur. Temel Dil ve Öğrenme Becerilerinin Değerlendirilmesi Aracı/Revize (Asssesment of Basic Language and Learning Skills Revise – ABLLS-R) ve Sözel Davranış Aşamaları Değerlendirme ve Yerleştirme Programı (Verbal Behavior Milestones Asssesment and Placement Program –VB-MAPP), B. F. Skinner’in sözel davranış analizine dayalı, gelişimsel yetersizliği olan bireylerin değerlendirilmesi ve müdahale programının oluşturulmasında yardımcı, bilimsel araştırmalarla desteklenen temel iki programdır. Bu iki programın birbirlerine benzer yanları olmakla birlikte farklılaştıkları hususlar da söz konusudur. Bu alanyazın taramasında her iki değerlendirme programına ilişkin yapılmış çalışmaların incelenerek programların tanıtılması ve benzerlik ile farklılıklarının ortaya konması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda alanyazın taraması gerçekleştirilmiştir ve bu iki kapsamlı programa yönelik betimsel bilgiler ortaya konmuştur. Araştırmaya dahil etme ve hariç tutma kriterlerine uygun olarak 12 çalışma dahil edilmiştir. Araştırma sonucunda ABLLS-R ve VB-MAPP programlarının birbirine benzer ancak aralarında farklılıkların olduğu, etkin ve yaygın bir şekilde kullanıldığı ve hedef öğrencinin yaşı ve ihtiyaçları bağlamında bir program diğerinden daha uygun hale gelebileceği görülmüştür. Uygulama ve ileri araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akbayrak, Kübra (Ed.). (2022). Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Tüm Öğretmenler İçin Yol Haritası. Milli Eğitim Bakanlığı. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_09/20140845_BYREYSELLEYTYRYLMYY_EYYTYM_PROGRAMI_TUM_OYRETMENLER_YCYN_YOL_HARITASI.pdf.
  2. Aksoy, V. & Şahin, Ş. (2017). Otizm spektrum bozukluğu (OSB): Tarama, tanılama ve değerlendirme. İ. H. Diken (Ed.). Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu içinde. Ankara: Pegem Akademi.
  3. Avcıoğlu, H. (2011). Zihin engelliler sınıf öğretmenlerinin bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) hazırlamaya ilişkin görüşleri. Özel Eğitim Dergisi, 12(1), 39-53. doi: 10.1501/Ozlegt_0000000156.
  4. Barnes, C. S., Mellor, J. R. & Rehfeldt, R. A. (2014). Implementing the verbal behavior milestones assesment and placement program (VB-MAPP): Teaching assesment techniques. Analysis Verbal Behavior, 30(1), 36-47. https://doi.org/10.1007/s40616-013-0004-5.
  5. Belisle, J., Dixon, M. R., Munoz, B. E. & Fricke- Steuber, K. (2021). Exploratory factor analysis of the VB-MAPP: Support for the interdependency of elemantary verbal operants”. Journal of Behavioral Education, 31, 503-523. https://doi.org/10.1007/s10864-020-09413-2.
  6. Belisle, J., Dixon, M. R., Malkin, A., Hollie, J. & Stanley, C.R. (2021). The convergent validity of the PEAK-E-PA and two common assesments of language development: The ABLLS-Rand the TOLD 1:4. Journal of Behavioral Education, 31, 1-9. https://doi.org/10.1007/s10864-020-09426-x.
  7. Billingsley, B. (2004). Promoting teacher quality and retention in special education. The Journal of Special Education, 38(1), 2-4. https://doi.org/10.1177/00222194040370050101.
  8. Brownell, M., Sindelar , P. T., Kiely, M. T. & Danielsoni, L. C. (2010). Special education teacher quality and preparation: Exposing foundations, constructing a new model. Exceptional Children, 76(3), 357-377. https://doi.org/10.1177/001440291007600307.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

3 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

27 Ekim 2024

Kabul Tarihi

3 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Gündoğdu Kılıçarslan, E., Güleç Aslan, Y., Kurt, O., & Gürgür, H. (2025). ÖZEL EĞİTİMDE SÖZEL YAKLAŞIMA DAYALI DEĞERLENDİRME PROGRAMLARINA KARŞILAŞTIRMALI BAKIŞ. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 1-18. https://izlik.org/JA58NN43YM
AMA
1.Gündoğdu Kılıçarslan E, Güleç Aslan Y, Kurt O, Gürgür H. ÖZEL EĞİTİMDE SÖZEL YAKLAŞIMA DAYALI DEĞERLENDİRME PROGRAMLARINA KARŞILAŞTIRMALI BAKIŞ. MEAD. 2025;9(1):1-18. https://izlik.org/JA58NN43YM
Chicago
Gündoğdu Kılıçarslan, Elif, Yeşim Güleç Aslan, Onur Kurt, ve Hasan Gürgür. 2025. “ÖZEL EĞİTİMDE SÖZEL YAKLAŞIMA DAYALI DEĞERLENDİRME PROGRAMLARINA KARŞILAŞTIRMALI BAKIŞ”. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi 9 (1): 1-18. https://izlik.org/JA58NN43YM.
EndNote
Gündoğdu Kılıçarslan E, Güleç Aslan Y, Kurt O, Gürgür H (01 Temmuz 2025) ÖZEL EĞİTİMDE SÖZEL YAKLAŞIMA DAYALI DEĞERLENDİRME PROGRAMLARINA KARŞILAŞTIRMALI BAKIŞ. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi 9 1 1–18.
IEEE
[1]E. Gündoğdu Kılıçarslan, Y. Güleç Aslan, O. Kurt, ve H. Gürgür, “ÖZEL EĞİTİMDE SÖZEL YAKLAŞIMA DAYALI DEĞERLENDİRME PROGRAMLARINA KARŞILAŞTIRMALI BAKIŞ”, MEAD, c. 9, sy 1, ss. 1–18, Tem. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58NN43YM
ISNAD
Gündoğdu Kılıçarslan, Elif - Güleç Aslan, Yeşim - Kurt, Onur - Gürgür, Hasan. “ÖZEL EĞİTİMDE SÖZEL YAKLAŞIMA DAYALI DEĞERLENDİRME PROGRAMLARINA KARŞILAŞTIRMALI BAKIŞ”. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi 9/1 (01 Temmuz 2025): 1-18. https://izlik.org/JA58NN43YM.
JAMA
1.Gündoğdu Kılıçarslan E, Güleç Aslan Y, Kurt O, Gürgür H. ÖZEL EĞİTİMDE SÖZEL YAKLAŞIMA DAYALI DEĞERLENDİRME PROGRAMLARINA KARŞILAŞTIRMALI BAKIŞ. MEAD. 2025;9:1–18.
MLA
Gündoğdu Kılıçarslan, Elif, vd. “ÖZEL EĞİTİMDE SÖZEL YAKLAŞIMA DAYALI DEĞERLENDİRME PROGRAMLARINA KARŞILAŞTIRMALI BAKIŞ”. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, c. 9, sy 1, Temmuz 2025, ss. 1-18, https://izlik.org/JA58NN43YM.
Vancouver
1.Elif Gündoğdu Kılıçarslan, Yeşim Güleç Aslan, Onur Kurt, Hasan Gürgür. ÖZEL EĞİTİMDE SÖZEL YAKLAŞIMA DAYALI DEĞERLENDİRME PROGRAMLARINA KARŞILAŞTIRMALI BAKIŞ. MEAD [Internet]. 01 Temmuz 2025;9(1):1-18. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58NN43YM