Year 2019, Volume 2 , Issue 1, Pages 53 - 69 2019-06-28

Türkiye’de Medya ve Din Araştırmalarını Yeniden Düşünmek: Eksiklikler Nasıl Doldurulabilir?
Rethinking Media and Religion Studies in Turkey: How to Fill in Gaps?

Nihal Kocabay Şener [1]


Türkiye’de medya ve din araştırmalarına yönelik çalışmalar özellikle 2000’li yıllarda görünür olmaya başlamıştır. Televizyon programlarında popüler olarak temsil edilmeye başlanan din, akademik çalışmaların konusu olmuştur. Ardından ise din olgusu kendisine internet ve sosyal medyada da yer bulmuş ve farklı çalışma alanları açılmıştır. Bu çalışma, Türkiye’de medya ve din araştırmalarının gelişimini incelemektedir. Araştırmaların kısmen gecikmeli olarak başlamasının nedenleri çalışmanın içinde sorgulanmıştır. Çalışmada, Türkiye’de medya ve din alanında yapılmış çalışmalar konularına göre değerlendirilmiştir. Bu akademik alanın gelişimi için bazı önerilerde bulunulmaya çalışmaktadır. Çalışmanın bulgularına göre, Türkiye’de medya ve din alanında yapılan çalışmalar büyük çoğunlukla İslam’a ilişkindir. Türkiye’de yer alan diğer mezhep ve dinlere yapılan çalışmalarda pek yer verilmediği tespit edilmiştir. Bu eksikliğin giderilmesi yönünde yapılacak çalışmaların çeşitliliği arttırması için önemli olacağı düşünülmektedir. Konularda yaşanacak olan çeşitlilik araştırmacılardaki çeşitliliği de arttıracaktır. Diğer yandan medya ve din alanındaki araştırmacıların birlikte çalışmalar yürütmesinin alanın gelişimi için gerekli olduğu savunulmaktadır. Periyodik toplantılarla ve bilimsel etkinliklerle araştırmacıların bir araya gelebilmesi sağlanmalıdır. Akademik çalışmalarda tespit edilen sorunların çözümleri için de gerekli adımların atılmasının önemli olduğu düşünülmektedir.

In Turkey, studies about media and religion began to publish in especially 2000’s. The religion which started to gain popularity in TV programs became a subject for academic studies. Then the phenomenon of religion has had coverage on the internet and social media and different scientific study fields have opened. This study has examined media and religion researches in Turkey. In Turkey, this research field began partially late. Causes of the latency have been questioned in this article. In this study, the researches about media and religion in Turkey have evaluated by subject. Some advice has been made for the development of this academic field. According to the findings, the studies about media and religion in Turkey are mostly related to Islam. Most of the researches do not include sects and religions which represented in Turkey except Islam. Research should be done to eliminate this deficiency. These researches are thought to be important for increasing diversity. Diversity in researches will increase the diversity of researchers. On the other hand, it is argued that it is necessary for the researchers in the field of media and religion to study together for the development of the field. It should be provided that researchers can meet with periodical meetings and scientific activities. Necessary actions should be taken to solve the problems identified in academic studies.

  • AKKAYA, Ü. H. (2018). Kültür Endüstrisi, Popüler Kültür ve Yabancılaşma Bağlamında Medya Din İlişkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(59), 590-606. DOI: 0.17719/jisr.2018.2665
  • ALTINDAĞ, K. (2016). Türkiye Medyasında Yahudi Temsili: Struma Gemisi Olayı Örneği. İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
  • ALTIPARMAK, K., & AKDENİZ, Y. (2017). Barış İçin Akademisyenler: Olağanüstü Zamanlarda Akademiyi Savunmak. İstanbul: İletişim Yayınları.
  • ARSLAN, A. (2011). Türkiye’de Üniversite ve Siyaset, İstanbul: Paraf Yayınları.
  • ARSLAN, M. (2016). Kitle İletişim Araçları, Medya ve Din İlişkisi Üzerine. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 5-26.
  • ATEŞ, T. (2007). Üniversitelerimiz ve Demokrasi, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  • BAHADIR, A. (2005). Çocukluk Dönemi Din ve Değer Yapılanmasında TV Yayınlarının Olumsuz Etkileri ve Çözüm Önerileri. Çocuk Sorunları ve İslam Sempozyumu, 548-606.
  • BİLGİN, V. (2003). Popüler Kültür ve Din: Dindarlığın Değişen Yüzü. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12(1), 193-214.
  • BORA, A., ÖZÇETİN, B. (2016). Tema Editörlerinden, Moment Dergi, 3(1). i-iv.
  • BORATAV, K. (19 Şubat 2017). “Üniversite tasfiyeleri: Geçmişten bugüne”, Erişim adresi: https://www.birgun.net/haber-detay/universite-tasfiyeleri-gecmisten-bugune-147393.html, Erişim tarihi: 21.04.2019.
  • BUDDENBAUM, J. M. (2002). Social Science and the Study of Media and Religion: Going Forward by Looking Backward. Journal of Media and Religion, 1:1, 13-24, DOI: 10.1207/S15328415JMR0101_3
  • BURUMA, I., MARGALİT, A. (2009). Garbiyatçılık. (G. Turan, Çev). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • CANKAYA, Ö. (2003). Bir Kitle İletişim Kurumunun Tarihi: TRT 1927-2000. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Center for Media, Religion and Culture. (t. y.). About Us. Erişim adresi: https://www.colorado.edu/cmrc/about-us, Erişim tarihi: 20.04.2019
  • ÇAĞLAR, B. (2017). Alternatif Medya ve Anaakıma Karşı Yayıncılık, II. Uluslararası İletişim Bilimi ve Medya Araştırmaları Kongresi, İstanbul.
  • ÇAKIR, R. (2014). Ayet ve Slogan, İstanbul: Metis Yayınları.
  • ÇAMDERELİ, M. (2013). Reklamın Görme Dediği. İstanbul: Avrupa Yakası Yayıncılık.
  • ÇAMDERELİ, M. (2018). Din Ekranda Nasıl Durur?. İstanbul: Ketebe Yayınları.
  • ÇAMDERELİ, M., ÖNAY DOĞAN, B., KOCABAY ŞENER, N. (Ed). (2014). Medya ve Din. İstanbul: Köprü Kitapları.
  • ÇAMDERELİ, M., ÖNAY DOĞAN, B., KOCABAY ŞENER, N. (Ed.). (2015). Dijitalleşen Din. İstanbul: Köprü Kitapları.
  • ÇAMDERELİ, M., ÖNAY DOĞAN, B., KOCABAY ŞENER, N. (Ed.). (2015). Medya ve Din Tartışmaları. İstanbul: İstanbul Ticaret Üniversitesi Yayınları.
  • ÇELİKKAYA, M. F. (2010). Seküler bir kutsal oluşturma aracı olarak medya ve din ilişkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi.
  • DERELİ, M. D. (2018). Dini Kimliklerin Sosyal Medyada Akışkanlaşması: Siber-Etnografik Bir Araştırma. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi.
  • Eğitim-Bir-Sen. (2014). Rakamlarla 28 Şubat Raporu, Erişim adresi: http://www.ebs.org.tr/ebs_files/files/yayinlarimiz/28_subat_rapor_web.pdf
  • EKEN, M. (2019). Modern Görsel Kültürde Online Din: M Nesli'nin Online İnanç Pratikleri Üzerine Bir İnceleme. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi.
  • ELİADE, M. (2014). Dinler Tarihine Giriş. (L. Arslan Özcan, Çev.) İstanbul: Kabalcı Yayınları
  • ELİADE, M. (2015). Dinin Anlamı ve Sosyal Fonksiyonu. (M. Aydın, Çev.) İstanbul: Kabalcı Yayınları
  • Erciyes Üniversitesi Medya Ve Din Araştırmaları Uygulama Ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği (2017). Erişim adresi: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/04/20170421-8.htm
  • ERKİLET, A. (2012). Mahremiyetin Dönüşümü: Değer, Taklit ve Gösteriş Tüketimi Bağlamında “İslami” Moda Dergileri. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 27-40.
  • FURAT, A. Z. (2010). Yaygın Din Eğitiminde Kitle İletişim Araçlarının Yeri: Televizyon Örneği. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi; Sayı 19 (2009); 37-62.
  • GÜLERARSLAN, A. (2010). Uhreviye Karşi Seküler; Din ve Televizyon. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (24), 221-228.
  • GÜLNAR, M. (2014). Dini Müzik ve Medya. M. Çamdereli, B. Önay Doğan, N. Kocabay Şener (Ed.), Medya ve Din (s. 235-259) içinde. İstanbul: Köprü Kitapları.
  • GÜNDÜZ, Ş. (2010) . "Dinsel Söylemin Medyatikleşmesi ya da Medya Vaizleri". Eskiyeni, 17, 45-49.
  • GÜNEŞ, A . (2018). Medyanın Olumsuz Din Algısına Etkisi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 28 (1), 203-216. DOI: 10.18069/firatsbed.387896
  • HABERLİ, M. (2018). Sosyal Medyada Dini İnanç ve Ahlaki Değerlerin Dejenerasyonu Üzerine Bir Değerlendirme. 1. Uluslararası İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Kongresi. 23-25 Kasım 2018.
  • Hafızalardaki 28 Şubat (28 Şubat 2019). Erişim adresi: https://www.yenisafak.com/gundem/hafizalardaki-28-subat-2424251
  • HALL, S. (2017). Temsil İşi. Hall, S. (Ed.). Temsil (İ. Dündar, Çev.) (s. 21-98) içinde. İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
  • HÜLÜR, A. B., & BEKİROĞLU, H. A. Çevrimiçi Din: Dini İçerikli Bir Facebook Sayfasının Göstergebilimsel Analizi. Akademik Araştırma ve Dayanışma Derneği Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 14 (27), 145 – 164.
  • I. Dini Yayınlar Kongresi Sonuç Bildirgesi (2003). Erişim adresi: https://www2.diyanet.gov.tr/DiniYay%C4%B1nlarGenelMudurlugu/Sayfalar/kongre1.aspx
  • IŞIK, M. (2011). Türk Basınında Alevi ve Alevilik Algısı Üzerine Bir Çalışma. Turkish Culture & Haci Bektas Veli Research Quarterly, (60). 197-218
  • İNAN, M. (2013). Lise Öğrencilerinin Medya-Din İlişkisi Algıları. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(1), 121-146.
  • İslami Dergiler Projesi (t. y.). Dergiler, Erişim adresi: http://katalog.idp.org.tr/dergiler?order_by=date_asc, Erişim tarihi: 21.04.2019.
  • Journal of Media and Religion. (t. y.). List of issues. Erişim adresi: https://www.tandfonline.com/loi/hjmr20, Erişim tarihi: 20.04.2019
  • KARAKAYA, H . (2016). Kırsal Hayatta Modernite Karşıtı Olarak Din Adamı İmajının Türk Sinemasına Yansımaları. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2 (1), 57-75.
  • KARATAŞ, M. (2014). Türk Sİneması'nda Din Adamı Temsili. Düşünce Dünyasında Türkiz Siyaset ve Kültür Dergisi, 33, 33-60.
  • KOCABAY ŞENER, N. (2014). Medyadaki Alevilik ve Alevilerin Medyası. M. Çamdereli, B. Önay Doğan, N. Kocabay Şener (Ed.), Medya ve Din (s. 261-287) içinde. İstanbul: Köprü Kitapları.
  • Konda’dan Yeni Araştırma: Türkiye 100 Kişi Olsaydı (3 Mayıs 2019). Erişim adresi: https://tr.sputniknews.com/analiz/201905031038942449-kondadan-yeni-arastirma-turkiye-100-kisi-olsaydi/
  • LÜLECİ, Y. (2014). Milli Sinemacıların İkinci Döneminde Sinema ve Din. M. Çamdereli, B. Önay Doğan, N. Kocabay Şener (Ed.), Medya ve Din (s. 33-72) içinde. İstanbul: Köprü Kitapları.
  • LÜLECİ, Yalçın. (2009). Türk Sineması ve Din. İstanbul: Es Yayınları.
  • MEŞE, I. (2016). Tüketim, Din ve Kadın Bağlamında İslami Moda Dergileri. Eskisehir Osmangazi Universitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 95-110.
  • NAZIROĞLU, B. (2015). Din Eğitiminin Gereklılığı Açısından Dini Medya Okuryazarlığı. Dinbilimleri Journal, 15(2), 191-220.
  • NYU The Center for Religion and Media. (t. y.). About. Erişim adresi: https://wp.nyu.edu/crm/about/, Erişim tarihi: 20.04.2019
  • OKUMUŞ, M. (2014). Muhafazakar Moda Dergileri ve Din. Mete Çamdereli, B. Önay Doğan, N. Kocabay Şener (Ed.), Medya ve Din (s. 93-126) içinde. İstanbul: Köprü Kitapları.
  • SAİD, E. W. (2006). Şarkiyatçılık. (B. Ülner, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
  • SAİD, E. W. (2008). Medyada İslam. (A. Babacan, Çev). İstanbul: Metis Yayınları.
  • TURAN, İ. (2007a). Medyadaki din adamı imajı üzerine bazı düşünceler. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 24(24-25), 293-304.
  • TURAN, İ . (2007b). Televizyondaki Dini İçerikli Programların Yetişkinler Üzerindeki Etkileri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 23 (23), 223-245.
  • ULUSOY, N. (2013). Alawi Revival in Turkish Fictional Cinema After 2000’s. Humanities and Social Sciences Review, 2(3). 293–311.
  • UNKUN ÜLGER, S. (2007). Medya din ilişkisi üzerine sosyolojik bir araştırma 'Kahramanmaraş örneği', Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
  • ÜNSAL YETGİNDAĞ, B. (2015). Dini radyo yayınlarının alımlanması: Akra FM örneği, İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
  • VARDİ, R. (2013). İnternet ve İslam. Akademi Titiz Yayınları.
  • YENEN, İ. (2011). Toplumsal Tezahürleri Bağlamında Türk Sinemasında Din, Din Adamı ve Dindarlık Olgusu, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara.
  • YENEN, İ. (2012). Yazılı Basında “Din Adamı” Kimliğinin Temsili. Electronic Turkish Studies, 7(2), 1161-1181
  • YORULMAZ, B. (2016a). Popüler Filmlerde Din. İstanbul: İstanbul Tasarım Yayınları.
  • YORULMAZ, B. (2016b). Sinema ve Din Eğitimi, İstanbul: DEM Yayınları.
  • YORULMAZ, B. Vd. (Ed.). (2015). Sinema ve Din. İstanbul: Dem Yayınları.
  • YÖK’te 28 Şubat’ın son izi de silindi (1 Mart 2012). Erişim adresi: https://www.ntv.com.tr/egitim/yokte-28-subatin-son-izi-de-silindi,cLSHtfdx2EivQb649K5xww
  • ZENGİN, F. (2014). Dizilerde Dinin Temsili. M. Çamdereli, B. Önay Doğan, N. Kocabay Şener (Ed.), Medya ve Din (s. 73-92) içinde. İstanbul: Köprü Kitapları.
Primary Language tr
Journal Section Research Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-4018-082X
Author: Nihal Kocabay Şener (Primary Author)
Institution: İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : June 28, 2019

Bibtex @research article { mediad567279, journal = {Medya ve Din Araştırmaları Dergisi}, issn = {2636-8811}, eissn = {2636-8811}, address = {mediam@erciyes.edu.tr}, publisher = {Erciyes University}, year = {2019}, volume = {2}, pages = {53 - 69}, doi = {}, title = {Türkiye’de Medya ve Din Araştırmalarını Yeniden Düşünmek: Eksiklikler Nasıl Doldurulabilir?}, key = {cite}, author = {Kocabay Şener, Nihal} }
APA Kocabay Şener, N . (2019). Türkiye’de Medya ve Din Araştırmalarını Yeniden Düşünmek: Eksiklikler Nasıl Doldurulabilir?. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi , 2 (1) , 53-69 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/mediad/issue/46406/567279
MLA Kocabay Şener, N . "Türkiye’de Medya ve Din Araştırmalarını Yeniden Düşünmek: Eksiklikler Nasıl Doldurulabilir?". Medya ve Din Araştırmaları Dergisi 2 (2019 ): 53-69 <https://dergipark.org.tr/en/pub/mediad/issue/46406/567279>
Chicago Kocabay Şener, N . "Türkiye’de Medya ve Din Araştırmalarını Yeniden Düşünmek: Eksiklikler Nasıl Doldurulabilir?". Medya ve Din Araştırmaları Dergisi 2 (2019 ): 53-69
RIS TY - JOUR T1 - Türkiye’de Medya ve Din Araştırmalarını Yeniden Düşünmek: Eksiklikler Nasıl Doldurulabilir? AU - Nihal Kocabay Şener Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Medya ve Din Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 53 EP - 69 VL - 2 IS - 1 SN - 2636-8811-2636-8811 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Medya ve Din Araştırmaları Dergisi Türkiye’de Medya ve Din Araştırmalarını Yeniden Düşünmek: Eksiklikler Nasıl Doldurulabilir? %A Nihal Kocabay Şener %T Türkiye’de Medya ve Din Araştırmalarını Yeniden Düşünmek: Eksiklikler Nasıl Doldurulabilir? %D 2019 %J Medya ve Din Araştırmaları Dergisi %P 2636-8811-2636-8811 %V 2 %N 1 %R %U
ISNAD Kocabay Şener, Nihal . "Türkiye’de Medya ve Din Araştırmalarını Yeniden Düşünmek: Eksiklikler Nasıl Doldurulabilir?". Medya ve Din Araştırmaları Dergisi 2 / 1 (June 2019): 53-69 .
AMA Kocabay Şener N . Türkiye’de Medya ve Din Araştırmalarını Yeniden Düşünmek: Eksiklikler Nasıl Doldurulabilir?. MEDİAD. 2019; 2(1): 53-69.
Vancouver Kocabay Şener N . Türkiye’de Medya ve Din Araştırmalarını Yeniden Düşünmek: Eksiklikler Nasıl Doldurulabilir?. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi. 2019; 2(1): 69-53.