Turizmin Bölgesel Kalkınmaya Ekonomik Etkilerinin Turizm Paydaşları Bakış Açısıyla İncelenmesi: Edirne Destinasyonu

Öz

Bu çalışma, Edirne ilinde turizmin bölgesel kalkınmaya ekonomik etkilerini turizm paydaşlarının algıları üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Nicel yöntemle tasarlanan araştırmada, 385 paydaştan veri toplanmış ve SPSS 22.0 ile analiz edilmiştir. Bulgulara göre, paydaşlar turizmi bölgesel kalkınmada lider sektör olarak görmekte ve turizme yatırım yapılmasının Edirne’nin kalkınması açısından faydalı olacağını düşünmektedir. Paydaşların olumlu algılarında “Bölgeye döviz girişini artırır”, olumsuz algılarında ise “Bölgesel enflasyon yaratır” ifadesi öne çıkmaktadır. Olumlu algılar olumsuzlardan anlamlı derecede yüksektir. Ayrıca, demografik değişkenlere göre algılarda anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Olumlu algılar değerlendirildiğinde; yiyecek-içecek işletmesi çalışanlarının olumlu ekonomik etkileri bölge esnafına göre daha yüksek algıladıkları sonucuna ulaşılmıştır. Erkeklerin turizmin ekonomik etkisine yönelik olumlu algıları kadınlardan daha yüksek çıkmıştır. Gelir düzeyi düşük olanların daha az olumlu algıya sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Olumsuz algılar değerlendirildiğinde; erkekler kadınlardan, bekarlar evlilerden daha yüksek olumsuz algıya sahiptir. Gelir düzeyi düşük turizm paydaşları turizmin olumsuz ekonomik etkilerinden daha fazla zarar gördüğünü belirtmiştir. Çalışma, turizmin bölgesel kalkınmadaki rolünü paydaş perspektifinden ortaya koyarak literatüre katkı sağlamakta ve olumlu etkilerin desteklenip olumsuz etkilerin azaltılması için sürdürülebilir politikaların geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• turizm
• bölgesel kalkınma
• ekonomik etkiler
• Edirne
• Türkiye

Examining the Economic Impacts of Tourism on Regional Development from the Perspective of Tourism Stakeholders: The Edirne Destination

Öz

This study examines the economic impacts of tourism on regional development in Edirne, Türkiye, through the perceptions of tourism stakeholders. Employing a quantitative approach, data were collected from 385 stakeholders and analyzed using SPSS 22.0. According to the findings, stakeholders consider tourism as a leading sector in regional development and believe that investing in tourism will be beneficial for the development of Edirne. The statement “It increases foreign currency inflow to the region” is prominent among stakeholders’ positive perceptions, while “It creates regional inflation” is prominent among stakeholders’ negative perceptions. Positive perceptions significantly outweigh negative ones. Furthermore, significant differences in perceptions were identified based on demographic variables. When evaluating positive perceptions, it was concluded that food and beverage employees perceive the positive economic impacts more strongly than local businesses. Male stakeholders reported higher positive perceptions of the economic impact of tourism than female stakeholders. Those with lower incomes had less positive perceptions. When evaluating negative perceptions, males had higher negative perceptions than female, and singles had higher negative perceptions than marrieds. Low-income tourism stakeholders reported being more harmed by the negative economic impacts of tourism. This study contributes to the literature by presenting the role of tourism in regional development from a stakeholder perspective and emphasizes the need to develop sustainable policies to support positive impacts and mitigate negative impacts.

Anahtar Kelimeler

• tourism
• regional development
• economic impacts
• Edirne
• Türkiye

Kaynakça

1. KAYNAKÇA Abel, S., & Le Roux, P. (2017). Tourism an Engine of Wealth Creation in Zimbabwe. International Journal of Economics ve FinancialIssues, 7(2), 129-137.
2. Akdu, U., & Öktem, E. (2019). Turizmin Ekonomik, Sosyal, Çevresel ve Kültürel Etkilerine Yönelik Yöre Halkının Farkındalığı; Gümüşhane Örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 10 (Ek Sayı), 232-239.
3. Akış Roney, S. (2011). Turizm Bir Sistemin Analizi. Detay Yayıncılık, Ankara.
4. Alaeddinoğlu, F., & Tekin, M. K. (2020). Turizmin Ekonomik, SosyoKültürel ve Çevresel Açıdan Yerel Halkın Yaşam Kalitesine Etkileri: Batman Örneği. Ege Coğrafya Dergisi, 29(2), 243-257.
5. Archer, B., & Fletcher, J. (1990). Tourism: its Economic Importance. In: Quest, M. (eds) Horwath Book of Tourism. The Macmillan Press Ltd.
6. Ashley, C., Roe D., & Goodwin H. (2001). Pro-poor Tourism Strategies: Making Tourism Work for the Poor-A Review of Experience. ProPoor Tourism Report No. 1, Overseas Development Institute, Russell Press, Nottingham.
7. Ay, A. (2014). Yerel Halkın Turizmin Etkileri ile İlgili Algı ve Beklentileri: Edirne İli Üzerine Araştırma. Yüksek Lisans Tezi. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Yönetimi Anabilim Dalı İşletme Bilim Dalı, İstanbul.
8. Bahar, O., & Kozak, M. (2013). Turizm Ekonomisi. Detay Yayıncılık. 5. Basım, Ankara.

9. Baykul, A., & Işık Maden, S. (2017). Bölgesel Kalkınma ve Turizm İlişkisi: TR61 Bölgesi Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Global Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(2), 65-73.
10. Çeken, H. (2008). Turizmin Bölgesel Kalkınmaya Etkisi Üzerine Teorik Bir İnceleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 293-306.
11. Çetin, T. (2009). Beypazarı’nda Turist-Yerli Halk Etkileşimi ve Turizmin Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Etkileri. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 9(1), 15-32.
12. Çıkın, A., Çeken, H., & Uçar, M. (2009). Turizmin Tarım Sektörüne Etkisi, Agro-Turizm ve Ekonomik Sonuçları. Tarım Ekonomisi Dergisi, 15 (1 ve 2), 1-8.
13. Demirhan, S., & Kutluay Tutar, F. (2019). Dünyada ve Türkiye’de Turizm Sektörünün Yoksulluğu Azaltmadaki Rolü. International Journal of Disciplines Economics & Administrative Scienves Studies, 5(12), 150-177.
14. Edirne Belediyesi (2025). Edirne Belediyesi ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Arasında Kültürel Miras İş Birliği Protokolü İmzalandı. https://www.edirne.bel.tr/Gundem/HaberDetay?haberId=f054c31d-488e 4314-adb0-8677361bedf3 (13.02.2025).
15. Edirne İli Turizm Master Planı 2022-2030 (2022). Edirne İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Edirne Valiliği Proje Geliştirme ve Uygulama Merkezi, Trakya Kalkınma Ajansı, Edirne Belediye Başkanlığı, Trakya Üniversitesi. Edirne Kitaplığı, yayın no: 29, Seçil Ofset, İstanbul.
16. Gümüş, N., & Özüpekçe, S. (2009). Foça’da Turizmin Ekonomik, Sosyal, Kültürel ve Çevresel Etkilerine Yönelik Yerel Halkın Görüşleri. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(2), 398-417.
17. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Veerson, R. E. (2010). Multivariate Data Analysis. 7th edition. Pearson Prentice Hall.
18. Harrison, D. (2008). Pro-poor Tourism: A Critique. Third World Quarterly, 29(5), 851-868.
19. İçöz, O., & Kozak, M. (2002). Turizm Ekonomisi Turizmin Mikro ve Makro Ekonomik Etkileri. Turhan Kitabevi. 2. Baskı, Ankara.
20. İzmen, Ü. (2015). Bölgesel Kalkınma Dinamikleri: Edirne için Orta Gelir Tuzağından Çıkış Stratejileri ve 2023 Senaryoları. Türkonfed (Türk Girişim ve İş Dünyası Konfederasyonu)-Trakya Kalkınma Ajansı 1-240. https://www.trakyaka.org.tr/upload/Node/33061/xfiles/922016C53ms2.pdf (14.02.2025).
21. Karaman, A., & Gül, M. (2015). Kırsal Turizmin Sosyo- KültürelEkonomik Etkileri Çerçevesinde Konya İli Hadim İlçesi İçin Öneriler. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 10(2015), 1-23.
22. Kervankıran, İ. (2014). Beypazarı/Ankara Örneğinde Turizmin Ekonomik, Toplumsal ve Çevresel Etkilerine Yerel Halkın Yaklaşımı. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31, 133-153.
23. Keskin, E., & Çontu, M. (2011). Mustafapaşa (Sinasos) Kasabasında Yaşayan Halkın Turizme Bakış Açısını Belirlemeye Yönelik Bir Alan Araştırması. Aksaray Üniversitesi İİBF Dergisi, 3(2), 37-55.
24. Kızıldemir, Ö. (2017). Turizmin Ekonomik Etkilerinin Bölgesel Kalkınma Açısından Değerlendirilmesi: Adana Örneği. Doktora Tezi. Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği, Sakarya.
25. Korent, D., Vuković, K., & Brčić, R. (2015) Entrepreneurial Activity ve Regional Development, Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 28(1), 939-958.
26. Kozak, N., Akoğlan Kozak, M. & Kozak, M. (2015). Genel Turizm İlkeler-Kavramlar. Detay Yayıncılık. 17. Basım, Ankara. Mesci, M. & Dönmez, G. (2016). Turizmin Bölgesel Kalkınma ve Yerel Halk Üzerindeki Etkisi: Mudurnu Örneği. AİBÜ SBE Dergisi, 16(2), 21-50.
27. Motsa, A., Rybakova, S., Shelemetieva, T., Zhuvahina, I., & Honchar L. (2021). The Effect of Regional Tourism on Economic Development (Case Study: The EU Countries). Faculty of Business Economics ve Entrepreneurship International Review, No.1-2, 67-75.
28. OECD (2020). OECD Tourism Trends ve Policies 2020. OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/6b47b985-en https://www.oecd.org/en/publications/oecd-tourism-trends-ve-policies2020_6b47b985-en.html (14.02.2025).
29. Oner, C. (2019). Inflation: Prices on the Rise. In: Finance ve Development Back to Basics: Economic Concepts Explained. International Monetary Fund. https://www.imf.org/en/Publications/fved/issues/Series/Back-to Basics/Inflation (14.02.2025).
30. Özcan, C. C., & Bayrakcı, S. (2021). Turizm Sektöründe Girişimcilik Eğilimini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi: Konya Örneği. Journal of Travel ve Tourism Research, 18(18), 1-21. Özdemir, M. A., & Kervankıran, İ. (2011). Turizm ve Turizmin Etkileri Konusunda Yerel Halkın Yaklaşımlarının Belirlenmesi: Afyonkarahisar Örneği. Marmara Coğrafya Dergisi, 24, 1-25.
31. Öztaş, K., & Karabulut T. (2006). Turizm Ekonomisi Genel Turizm Bilgileri. Nobel Yayın Dağıtım. 2. Basım.
32. Roe, D., & Khanya, P. U. (2001). Pro-poor Tourism: Harnessing the World’s Largest Industry for the World’s Poor. World Summit on Sustainable Development, International Institute for Environment ve Development (IIED), 1-8. https://www.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/11007IIED.pdf (13.02.2025).
33. Sekaran, U. (2003). Research Methods for Business: A Skill Bulding Approach. 4th Edition, John Wiley & Sons Inc., New York.
34. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028). https://www.sbb.gov.tr/wpcontent/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024 2028_11122023.pdf (13.02.2025).
35. T.C. Edirne İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (2025a). https://edirne.ktb.gov.tr (13.02.2025).
36. T.C. Edirne İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (2025b). Edirne İli Tüm Konaklama Tesisleri Tesise Geliş ve Geceleme İstatistikleri. https://edirne.ktb.gov.tr/TR-293881/istatistikler.html (13.02.2025).
37. T.C. Edirne İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (2025c). Kültür Varlığı İstatistikleri. https://edirne.ktb.gov.tr/TR-291631/kultur-varligiistatistikleri.html (13.02.2025).
38. T.C. Edirne İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (2025d). Edirne İli 20192024 Yılları Arası Sınır Kapıları İstatistikleri. https://edirne.ktb.gov.tr/TR293881/istatistikler.html (13.02.2025).
39. T.C. Edirne Valiliği http://www.edirne.gov.tr/ekonomi (14.02.2025). (2025). Ekonomi. T.C. Edirne Valiliği Edirne Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü (2024). Edirne İli 2024 Yılı Çevre Durum Raporu. https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/ed-rne_-cdr2024 20250716105922.pdf (25.11.2025)
40. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (2007) Türkiye Turizm Stratejisi 2023 Eylem Planı 2007-2013. https://www.ktb.gov.tr/Eklenti/906,ttstratejisi2023pdf.pdf?0 (14.02.2025).
41. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (2025). Bakanlık Belgeli ve Bakanlığa Başvurusu Olan Tesisler. https://www.ktb.gov.tr/genel/searchhotelgenel.aspx?lang=tr (14.02.2025).
42. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü (2025a). Ülkemize Gelen Yabancı Ziyaretçilerin Milliyetlere Göre Dağılımı 2028-2023. https://yigm.ktb.gov.tr/TR-249709/yillik bultenler.html (13.02.2025).
43. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü (2025b). Seyahat Acentası Arama. http://yatirimisletmeleruygulama.kultur.gov.tr/Acente.Web.Sorgu/Sorgu/acentesorgu (14.02.2025).
44. T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı (2012). Edirne İli Tabiat Turizmi Master Planı 2013-2023. https://bolge1.tarimorman.gov.tr/Documents/menudosyalar/Do%C4%9Fa%20Turizmi%20Master%20Planlar%C4%B1/Edirne%20TTMP.pdf (14.02.2025).
45. T.C. Ticaret Bakanlığı (2025). Hudut Kapıları. https://ticaret.gov.tr/gumruk-islemleri/gumruk-idareleri/hudut-kapilari (10.02.2025).
46. T.C. Trakya Üniversitesi (2025). Sultan II.Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi. https://saglikmuzesi.trakya.edu.tr/pages/oduller (13.02.2025).
47. TÜİK (2025a). Ziyaretçilerin aylara göre turizm geliri, kişi sayısı ve kişi başı ortalama harcama. https://data.tuik.gov.tr (20.02.2025).
48. TÜİK (2025b). Harcama Türlerine ve Çeyreklere Göre Seyahat Harcamaları 2009-2024. https://data.tuik.gov.tr (20.02.2025).
49. UNESCO Türkiye Millî Komisyonu (2025a). UNESCO Dünya Mirası Listesi https://www.unesco.org.tr/Pages/125/122/UNESCOD%C3%BCnya-Miras%C4%B1-Listesi (13.02.2025). UNESCO Türkiye Millî Komisyonu (2025b). UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî https://www.unesco.org.tr/Pages/126/123/UNESCO%C4%B0nsanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1n-Somut-Olmayan K%C3%BClt%C3%BCrel-Miras%C4%B1-Temsil%C3%AE-Listesi (13.02.2025). Listesi.
50. UNWTO (2024). International Tourism Highlights, 2024 Edition. https://www.eunwto.org/doi/epdf/10.18111/9789284425808 (10.02.2025).
51. UNWTO (2025). International Tourism Recovers Pre-Pveemic Levels in 2024. https://www.unwto.org/news/international-tourism-recovers pre-pveemic-levels-in-2024 (10.02.2025).
52. Ünlüönen, K., Tayfun, A., & Kılıçlar, A. (2011). Turizm Ekonomisi. Nobel Akademik Yayıncılık, 3. Basım, Ankara. Vanhove, N. (2005). The Economics of Tourism Destinations.
53. Elsevier Butterworth-Heinemann. World Economic Forum (2024). Travel & Tourism Development Index 2024 Insigt Report May 2024.https://www3.weforum.org/docs/WEF_Travel_ve_Tourism_Development_I ndex_2024.pdf (13.0.2025). Yağcı, Ö. (2003). Turizm Ekonomisi. Detay Yayıncılık. Ankara.
54. Yılmaz, İ. (2017). İl İl Türkiye’de Turizmin Çevresel, Ekonomik ve Sosyo-Kültürel Etkileri (İçerik Analizine Dayalı Bibliyometrik Bir Yaklaşım). Detay Yayıncılık, Ankara.
55. Zengin, B. (2014). Turizm Sektörünün Türkiye Ekonomisine Reel ve Moneter Etkileri. Akademik İncelemeler Dergisi, 5(1), 102-126.