Bir Cümleden Oluşan Kazakça Atasözlerindeki Öge Dizimleri ve Bu Öge Dizimlerinin Sıklık Dağılımları

Murat Ceritoğlu

Bir Cümleden Oluşan Kazakça Atasözlerindeki Öge Dizimleri ve Bu Öge Dizimlerinin Sıklık Dağılımları

Abstract

Herhangi bir istatistiki çalışmaya dayanmadan, Türk dilinin ölçünlü öge diziminin Ö/N/Y olduğu varsayılır. Ayrıca, çalkalayan bir dil olmasından dolayı, Türk dilinde Ö/Y/N, N/Ö/Y, N/Y/Ö, Y/Ö/N ve Y/N/Ö öge dizimiyle de cümleler kurulabileceği öngörülür. Bu çalışmada, bu öngörü ve varsayımların Kazakça konuşurlarının öge dizimi bakımından eş zamanlı ve art zamanlı ortak cümleleri olan ata- sözlerinin öge dizimleriyle ne ölçüde örtüştüğü istatistiki olarak belirlenmeye çalışıldı. Bunun için Kazakçaya ait tek cümleden oluşan 2726 atasözünün öge çözümlemesi yapıldı. Çözümlenen atasözleri yüklemin türü ve çalkalanması, öznenin bağımsız biçimbirim olarak var olup olmaması dikkate alınarak öge dizimlerine göre sınıflandırıldı. Sınıflandırılan öge dizimlerinin dizi sıklıkları belirlendi ve sıklık dağılımları istatistiksel olarak değerlendirildi. Değerlendirilme sonucunda özne, tümleç ve yüklem ögelerinden oluşan Kazakça atasözlerinde öge dizimi eğiliminin N/Ö/Y diziminden yana olduğu istatistiki olarak belirlendi, yüklemle başlayan öge diziminin bulunmadığı tespit edildi. Ayrıca, Türk dilinde özne ve nesne tümlecinin cümlede yer alması cümle kurucunun tasarrufunda olduğu için, bu ögelerin eksiltildiği cümlelerin öge dizimi ve eğilimlerinin tespitinde, öngörülen ve varsayılan öge dizimlerinin yetersiz kaldığı görüldü.

Keywords

References

Bussmann H. (1996). Routledge Dictionary of Language and Linguistics. New York 1996.
Comrie B. (2005). Dil Evrensellikleri ve Dilbilim Tipolojisi. Çev. İ. Ulutaş. İstanbul 2008.
Éldebekov T. (red.) (2010). Babalar Sözi 65. Tom, Kazak Makal Mételderi, Astana, Foliant Gökdayı H. (2008). “Türkçede Kalıp Sözler”. Bilig 44 (Kış/2008) 89-110.
Greenberg J. H. (1963). “Some Universals of Grammar with Particular Reference to the Order of Meaningful Elements”. Universals of Language (1963) 73-113. Cambridge.
Huber E. (2008). Dilbilime Giriş, Multilingual. İstanbul 2008.
Karaağaç G. (2013). Dil Bilimi Terimleri Sözlüğü. Ankara 2013.
Ross J. R. (1967). Constraints on Variables in Syntax. PhD Dissertation. MIT. Cambridge 1967.
Tomlin R. S. (1986). Basic word order: functional principles. Croom Helm.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Modern Turkic Languages and Literatures (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Murat Ceritoğlu This is me
Türkiye

Publication Date

December 30, 2018

Submission Date

July 17, 2018

Acceptance Date

October 25, 2018

Published in Issue

Year 2018 Volume: 8 Number: 2

IZ

https://izlik.org/JA79PY34UZ

Cite

RIS / Bibtex

APA

Ceritoğlu, M. (2018). Bir Cümleden Oluşan Kazakça Atasözlerindeki Öge Dizimleri ve Bu Öge Dizimlerinin Sıklık Dağılımları. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 8(2), 201-221. https://izlik.org/JA79PY34UZ

AMA

1.Ceritoğlu M. Bir Cümleden Oluşan Kazakça Atasözlerindeki Öge Dizimleri ve Bu Öge Dizimlerinin Sıklık Dağılımları. MJH. 2018;8(2):201-221. https://izlik.org/JA79PY34UZ

Chicago

Ceritoğlu, Murat. 2018. “Bir Cümleden Oluşan Kazakça Atasözlerindeki Öge Dizimleri Ve Bu Öge Dizimlerinin Sıklık Dağılımları”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 8 (2): 201-21. https://izlik.org/JA79PY34UZ.

EndNote

Ceritoğlu M (December 1, 2018) Bir Cümleden Oluşan Kazakça Atasözlerindeki Öge Dizimleri ve Bu Öge Dizimlerinin Sıklık Dağılımları. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 8 2 201–221.

IEEE

[1]M. Ceritoğlu, “Bir Cümleden Oluşan Kazakça Atasözlerindeki Öge Dizimleri ve Bu Öge Dizimlerinin Sıklık Dağılımları”, MJH, vol. 8, no. 2, pp. 201–221, Dec. 2018, [Online]. Available: https://izlik.org/JA79PY34UZ

ISNAD

Ceritoğlu, Murat. “Bir Cümleden Oluşan Kazakça Atasözlerindeki Öge Dizimleri Ve Bu Öge Dizimlerinin Sıklık Dağılımları”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 8/2 (December 1, 2018): 201-221. https://izlik.org/JA79PY34UZ.

JAMA

1.Ceritoğlu M. Bir Cümleden Oluşan Kazakça Atasözlerindeki Öge Dizimleri ve Bu Öge Dizimlerinin Sıklık Dağılımları. MJH. 2018;8:201–221.

MLA

Ceritoğlu, Murat. “Bir Cümleden Oluşan Kazakça Atasözlerindeki Öge Dizimleri Ve Bu Öge Dizimlerinin Sıklık Dağılımları”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, vol. 8, no. 2, Dec. 2018, pp. 201-2, https://izlik.org/JA79PY34UZ.

Vancouver

1.Murat Ceritoğlu. Bir Cümleden Oluşan Kazakça Atasözlerindeki Öge Dizimleri ve Bu Öge Dizimlerinin Sıklık Dağılımları. MJH [Internet]. 2018 Dec. 1;8(2):201-2. Available from: https://izlik.org/JA79PY34UZ

	Mediterranean Journal of Humanities (MJH) is licensed under CC BY-NC-SA 4.0.
	MJH is an Open Access journal and provides immediate open access to its contents.