TÜRKÇE ÖĞRETMENİ ADAYLARININ TÜRKÇE, TÜRKÇE ÖĞRETMENİ, TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ OKUMAYA DAİR METAFORİK ALGILARININ İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, KSÜ Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı üç ve dördüncü sınıfta öğrenim gören lisans düzeyindeki öğrencilerin Türkçe, öğrenim gördükleri ana bilim dalı, mezun olduklarında elde edecekleri ünvan ve sonrasında yürütecekleri mesleklerine dair metaforik algılarını incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (Fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 yılında KSÜ Eğitim Fakültesinde üç ve dördüncü sınıf düzeyinde öğrenim görmekte olan 47 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Türkçe öğretmeni adayları Türkçeye ilişkin 46 metafor, Türkçe öğretmenliğine ilişkin 38 metafor ve Türkçe öğretmenliği bölümüne ilişkin 32 metafor geliştirmiştir. Bu metaforlardan Türkçe kavramına yönelik geliştirilen metaforlara bakıldığında öğrencilerin en çok elmas, hayat, sanat, gökkuşağı, ağaç, çiçek, bahçe, orman, anne gibi metaforların çoğunlukta kullanıldığı, Türkçe öğretmenliği ile alakalı metaforlarda en çok ağaç, aile, anne, sözlük, internet, komutan gibi metaforlar geliştirildiği ve Türkçe öğretmenliği bölümü ile ilgili olarak hazine, gül bahçesi ve seyyah gibi metaforlar geliştirildiği sonucuna ulaşılmıştır ve sonuçlardan hareketle bazı önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Türkçe
• Türkçe Öğretmeni
• Türkçe Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
• Metafor

INVESTIGATION OF TURKISH TEACHER CANDIDATES' METAPHORICAL PERCEPTIONS ABOUT TURKISH, TURKISH TEACHER AND STUDYİNG TURKISH TEACHING

Öz

The purpose of this study is to examine the metaphorical perceptions of third- and fourth-year undergraduate students at KSU Faculty of Education, Department of Turkish Education, regarding our language, the department they study in, the title they will receive when they graduate, and the professions they will pursue afterwards. Phenomenology pattern, one of the qualitative research methods, was used in the research. The sample of the research consists of 47 students studying at the third and fourth grade level at KSU Faculty of Education in 2023-2024. Data were collected with a semi-structured interview form developed by the researchers. Descriptive analysis technique was used to analyze the data. As a result of the research, Turkish teacher candidates developed 46 metaphors regarding Turkish, 38 metaphors regarding Turkish teaching and 32 metaphors regarding Turkish teaching department. When we look at the metaphors developed for the concept of Turkish among these metaphors, the students mostly use metaphors such as diamond, life, art, rainbow, tree, flower, garden, forest, mother, and the most common metaphors related to Turkish teaching are tree, family, mother, dictionary, internet, etc. It has been concluded that metaphors such as commander have been developed and metaphors such as treasure, rose garden and traveler have been developed regarding the Turkish teaching department. Then, some suggestions were made based on the results.

Anahtar Kelimeler

• Turkish
• Turkish teacher and Turkish teaching department
• metafor

Kaynakça

1. Ahkemoğlu, H. (2011). Yabancı dil öğrencilerinin yabancı dil öğretmenine ilişkin metaforik algıları. (Tez No: 299898) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
2. Akkaya, A. (2011). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin konuşma kavramına ilişkin algıları. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl: 4, Sayı: 7, Aralık 2011, s. 1-9. https://doi.org/10.14520/adyusbd.168.
3. Akkaya, A. (2013). Suriyeli mültecilerin Türkçe algıları. Ekev Akademi Dergisi. 17(56), 179-190. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sosekev/issue/71255/1143953.
4. Akkaya, A. (2020). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin konuşma kavramına ilişkin algılarının çizdikleri görseller aracılığıyla incelenmesi. IJLET, 8(4), 1-18. https://doi.org/10.29228/ijlet.48231.
5. Aktaş, E. (2021). Belçika’da Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin ana dillerine ve Türkçeye ilişkin metaforik algılarının karşılaştırılması. International Journal of Language Academy, 9 (2), 131-148. DOI : 10.29228/ijla.51216.
6. Arıcı, B. Ve Kırkkılıç, A. (2017). Yurt dışında görev yapan Türkçe ve Türk kültürü öğretmenlerinin Türkçe ve Türk kültürü derslerine ilişkin görüşleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(41), 480-500. DOI:10.16992/ASOS.12043.
7. Aydın, S. (2011). Türkçe kavramının metaforik algılanma biçimleri. Folklor Edebiyat Dergisi, 66(15), 173-187. https://dergipark.org.tr/tr/pub/fe/issue/26030/274163.
8. Boyraz, B. (2023). Sınıf öğretmeni adaylarının etkili iletişime yönelik görüşlerinin ve metaforik algılarının belirlenmesi. (Tez no: 827884). [Yüksek Lisans Tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü].

9. Buran, A. ve Alkaya, E. (2013). Çağdaş Türk lehçeleri. Ankara: Akçağ Yayınları.
10. Ceylan Çapar, M., & Ceylan, M. (2022). Durum çalışması ve olgubilim desenlerinin karşılaştırılması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 295-312. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227359
11. Demir, C. ve Karakaş Yıldırım, Ö. (2019). Türkçede metaforlar ve metaforik anlatımlar. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21( 4), 1085-1096. https://doi.org/10.32709/akusosbil.599335.
12. Emiroğlu, S., Arslanbaş, F., & Işkın, G. (2023). Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel dinlemeye ilişkin metaforik algıları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(1), 97-123. https://doi.org/10.37217/tebd.1174416
13. Eyüp, B. (2012). Türkçe öğretmeni adaylarının hazırladığı soruların yeniden yapılandırılan bloom taksonomisine göre değerlendirilmesi. Kastamonu Education Journal, 20(3), 965-982.. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefdergi/issue/48698/619575.
14. Gedikli, Ö. (2014). Ortaokul 2, 3 ve 4. sınıf öğrencilerinin Türkçe öğretmenini algılayışının metaforlar aracılığıyla belirlenmesi (Tez no: 381071). [Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü].
15. Gözler, A. (2018). Türkçe öğretmeni adaylarının Türk eğitim sistemi algıları: bir metafor çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 1341-1356. https://doi.org/10.29299/kefad.2018.19.02.007
16. Güneş, F. (2016). Türkçenin öğretim üstünlükleri ve zenginlikleri. Ankara: Millî Eğitim Yayınları, 210, 93-113.
17. İşcan, A. (2007). Dil ve ana dil olarak Türkçe üzerine. Erciyes Dergisi, 30, 5-6. https://turkoloji.cu.edu.tr/YENI%20TURK%20DILI/adem_iscan_dil_ve_ana_dil_olarak_turkce.pdf.
18. İşcan, A. (2021). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminin sorunlarına ilişkin bir değerlendirme. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 5(1), 119-138. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aydintdd/issue/59862/838967.
19. Karabay, A. (2016). An investigation of prospective teachers’ views regarding teacher identity via metaphors. Eurasian Journal Of Educational Research, 65, 1-18. 10.14689/ejer.2016.65.01.
20. Karadağ, R. (2012). Türkçe öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları ve öğretmenlik mesleğini tercih nedenleri. Humanities Sciences, 7(2), 44-66. https://doi.org/10.12739/10.12739.
21. Kara Özkan, N. ve Korkmaz, C. B. (2021). Almanya’da yaşayan Türklerin Türkçeye ilişkin metaforik algılarının incelenmesi. Millî Eğitim, 50(Özel Sayı)/1, 951-967. https://doi.org/10.37669/milliegitim.935453.
22. Kaya, İ. (2021). Türkçe öğretmenlerinin Türkçe dersine yönelik metaforik algıları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9( 116), s. 312-328. Doi Number: http://dx.doi.org/10.29228/ASOS.50093.
23. Keray Dinçel, B., & Yılmaz, A. (2018). Ortaokul öğrencilerinin ve Türkçe öğretmeni adaylarının “Türkçe dersi” ve “Türkçe öğretmeni” kavramlarına ilişkin metaforları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 22(1), 243-276. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsadergisi/issue/36249/402820.
24. Keser, A. (2023). Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersine ve Sosyal Bilgiler Öğretmenine İlişkin Metaforik Algıları. (Tez no: 806092). [Yüksek Lisans Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Marian V, Shook A. (2012). The cognitive benefits of being bilingual. Cerebrum. file:///C:/Users/Windows%2010/Downloads/Cerebrum2012.pdf.
25. Massengıll-Shaw, D., ve Mahlıos, M. (2008). Pre-service teachers’ metaphors of teaching and literacy. Reading Psychology, 29(1), 31-60. doi: 10.1080/0270271070156839.
26. Özçakmak, H. And Sarıgöz, O. (2019). Evaluation of Turkish teacher candidates perception of note taking concept. Educatıonal Research And Revıews , vol.14, no.3, pp.78-86. DOI: 10.5897/ERR2018.3623.
27. Parın, K. (2017). Metaforlar: hayat, anlam ve dil. Söylem Filoloji Dergisi, 2(3), 149-151. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/316079.
28. Pilav, S. ve Elkatmış, M. (2013). Öğretmen adaylarının Türkçe kavramına ilişkin metaforları. International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(4), 1208-1220. DOI:http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4635.
29. Sarıgöz, O. (2017). An analytical study related learning with flipped classroom model," Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , vol.14, no.38, pp.1-11.
30. Sarıkaya, B. (2018). Türkçe öğretmeni adaylarının öğretmen kavramına ilişkin metaforik algıları. Türkiye Eğitim Dergisi, 3(2), 1-16. https://dergipark.org.tr/tr/pub/turkegitimdergisi/issue/41487/478058.
31. Seçkin Aydın, İ. (2011). Türkçe kavramının metaforik algılama biçimleri. Folklor/Edebiyat, 17(66), 173-187. https://dergipark.org.tr/tr/pub/fe/issue/26030/274163.
32. Sever, S. (2011). Türkçe öğretimi ve tam öğrenme (5. Baskı). Ankara: Anı Yayınları.
33. Sevim, O., Veyis, F. ve Kınay, N. (2012). Öğretmen adaylarının Türkçeyle ilgili algılarının metaforlar yoluyla belirlenmesi: Atatürk Üniversitesi örneği. Uluslararası Cumhuriyet Eğitim Dergisi, 1(1), 38-47. http://cije.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/4272/57538.
34. Şahin, Y. Arak, H. Akpınar Dellal, N. ve Diğerleri (2013). Dil, Y. Ş. (Ed.), Farklı boyutlarıyla yabancı dil öğrenimi ve öğretimi. (10-16. Konya: Eğitim Yayınevi.
35. Taşgın, A., İleritürk, D. ve Köse, E. (2018). Ortaokul öğrencilerinin Türkçe Dersi ve Türkçe öğretmenine ilişkin metaforları. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(1), 397-410. https://www.tekedergisi.com/DergiTamDetay.aspx?ID=4159&Detay=Ozet.
36. Tiryaki, E., & Demir, A. (2016). Türkçe öğretmeni adaylarının yazma becerisine yönelik metaforik algıları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(33), 18-27. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mkusbed/issue/19579/209121.
37. Varışoğlu, B., Şahin, A. ve Göktaş, Y. (2013). Türkçe eğitimi araştırmalarında eğilimler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(3), 1767-1781. DOI: 10.12738/estp.2013.3.1609.
38. Yağar, F. ve Dökme, S. (2018). Niteliksel araştırmaların planlanması: araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlik ve güvenirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 1-9. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gsbdergi/issue/39953/474327.
39. Yemenici, Aliye İlkay (2021). “Ortaokul Öğrencilerinin ‘Türkçe Dersi’ Kavramına İlişkin Algılarının Metaforlar Aracılığıyla Belirlenmesi”. Uluslararası Disiplinler Arası Dil Araştırmaları (DADA) Dergisi, Sayı: 2021/2, s. 147-160. DOI: 10.48147/dada.25.
40. Yıldırım, H. Ç. (2021). Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçe öğretimine yönelik metaforik algıları. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 10(30), 625 – 643. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egitimvetoplum/issue/68196/1059578.
41. Yob, I. M. (2003). Thinking constructively with metaphors. Studies in Philosophy and Education, 22(2), 127-138. DOI:10.1023/A:1022289113443. URL1, KSU Eğitim Fakültesi, https://egitim.ksu.edu.tr/Default.aspx?SId=19011, Erişim Tarihi: 30.10.2024.