KÜRESELLEŞME VE ÜRETEMİN ESNEKLEŞMESİ SÜRECİNDE KADIN EMEĞİ

Küreselleşme ve Fordizm sonrası üretim ilişkileri içinde giderek fabrika işçiliği değişmeye, çalışma koşulları ve işçilerin kazanılmış hakları aşınmaya başladı. Bu değişim, giderek artan işsizlikle ivmesini artırarak bugün de devam ediyor. Formel ekonomi içinde yaratılan istihdam olanakları ile nüfus artışıyla giderek büyüyen işgücü arzı arasındaki uçurum giderek derinleşmektedir. Bu süreçte alışılagelmiş fabrika işçiliği, yerini işsizliğe ve azımsanmayacak bir ölçüde enformel kayıt dışı istihdama bırakmakta ve ev-eksenli çalışma gibi geçmişte de var olan bazı çalışma biçimlerinin yeniden yaygınlaştığı görülmektedir. Toplumun yarısını oluşturan kadınlar, özellikle gelişmekte olan ülkelerde düzenli ve kayıtlı işlerde çalışamamaktalar ve ekonomik küreselleşmenin beraberinde getirdiği işsizlik ve kayıt dışı istihdamdan erkeklere göre daha fazla etkilenmektedirler. Bu yazıda, öncelikle kapitalizmin gelişmesinin hane ve çalışma arasındaki ilişkiyi nasıl değiştirdiği, post-Fordizmle birlikle başlayan ekonomik küreselleşme ve üretimdeki esneklik sonucu dünya ekonomilerinin geldiği durumu ve ülkemiz özelinde kadın emeğinin enformel alanda istihdamı somut bazda incelenecek, bir örnek olarak çalışanın evinde gelir getirici faaliyetler yürütmesi olan ev-eksenli çalışmaya değinilecektir. Ev eksenli çalışmayı, çağdaş kapitalizmin çalışmayı enformel olarak esnekleştirmesi olarak kavramsallaştıracağız