MERKEZ BANKACILIĞI HİZMETİNİN ÖZERKLİĞİ BAĞLAMINDA MERKEZ BANKALARI

Öz

Merkez bankalarının özerkliği, ekonomik kriz dönemlerinde hep tartışma konusu olmuştur. Ekonomik kriz evrelerinden çıkış için reçeteler sunan egemen ideolojiler, merkez bankalarının özerklik görünümünü de biçimlendirmiştir. Keynesyen ve neoliberal politikalar kapsamında merkez bankası özerkliğinin farklı dinamikleri söz konusudur. 21. Yüzyıl’ın ilk çeyreği sonra erdiğinde yaşanmakta olan ekonomik krizlerin, bir kez daha merkez bankası özerkliğini tartışmaya açtığı görülmektedir. Çalışma merkez bankalarının, ekonomik krizlerle tartışmaya açılan ve görünümü farklılaşan özerkliğini, merkez bankacılığı hizmeti odağından irdelemeyi amaçlamaktadır. İrdeleme, hizmetin özerklik gereksinimini ve özerkliğin hukuki, idari, mali boyutlarının yanı sıra örgütsel boyutta nasıl kurulabileceğini de kavrayarak gerçekleştirilecektir. Merkez bankaları ile ilgili inceleme, literatürde olan “bağımsızlık” çerçevesinde değil yönetim bilimleri/kamu yönetimi bağlamında özerklik ekseninde yapılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Özerklik,Örgütsel Özerklik,Merkez Bankası Özerkliği,Merkez Bankası Bağımsızlığı

CENTRAL BANKS WITHIN THE CONTEXT OF CENTRAL BANKING SERVICE AUTONOMY

Öz

Autonomy of the Central Banks has always been a topic of discussion during economic crisis periods. The sovereign ideologies, which provide prescriptions to overcome periods of economic crisis, also shape the autonomy perception for the Central Banks. Within the framework of Keynesian and neo-liberal policies, the autonomy of Central Banks concerns various dynamics. It can be observed that the economic crises experienced by the end of the first quarter of 21st Century have re-opened the debate on the autonomy of the Central Banks. The study aims to examine the autonomy of Central Banks, which has become the focus of discussion through the economic crisis and changed prospects, from a central bank services perspective. The examination will be developed by understanding the necessity of autonomy with respect to services, and how to establish legal, administrative, and fiscal dimensions of autonomy, in addition to the organizational dimension. The study on the Central Banks will be conducted within the autonomy framework in management/public administration rather than the axis of “independence” in literature.

Anahtar Kelimeler

• Autonomy,Organizational Autonomy,Central Bank Autonomy,Central Bank Independence

Kaynakça

1. Acheson, Keith ve John F. Chant, “Bureaucratic Theory and the Choice of Central Bank Goals: The Case of the Bank of Canada”, Journal of Money, Credit and Banking, C. 5, S. 2, 1973, s. 637-655.
2. Akan, Dilara Mumcu, “Para Politikasının Dünü ve Bugünü”, Sosyal Bilimler Dergisi, S. 2, 2010, s. 89-97.
3. Akçay, Ümit, Para, Banka, Devlet Merkez Bankası Bağımsızlaşmasının Ekonomi Politiği, Sosyal Araştırmalar Vakfı, İstanbul 2009.
4. Akçay, Ümit, “TCMB düzenlemesindeki muğlaklık”, 17 Temmuz 2018, https://www.gazeteduvar.com.tr/yazarlar/2018/07/17/tcmb-duzenlemesindeki-muglaklik/ (24.07.2019).
5. Alesina, Alberto, “Macroeconomics and Politics”, Macroeconomics Annual, C. 3, 1988, s. 13-52.
6. Alesina, Alberto, “Politics and Business Cycles in Industrial Democracies”, Economic Policy, C. 4, S. 8, 1989, s. 55-98.
7. Alesina, Alberto ve Lawrence H. Summers, “Central Bank Independence and Macroeconomic Performance: Some Comparative Evidence”, Journal of Money, Credit and Banking, S. 2, 1993, s. 151-162.
8. Ayhan, Beyhan ve Yılmaz Üstüner, “Merkez Bankalarının Bağımsızlığı Ekseninde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası”, Amme İdaresi Dergisi, C. 43, S. 1, 2010, s. 57-80.

9. Balls, Ed, James Howat ve Anna Stansbury, “Central Bank Independence Revisited:After the Financial Crisis, What Should a Model Central Bank Look Like?”, Harvard Kennedy School M-RCBG Associate Working Paper Series 87, 2018. BBC, “Wanted: New Bank of England Boss”, 24.05.2019, https://www.bbc.com/news/business-48035122 (06.07.2019)
10. Binder, Sarah, “A Brief History of Attempts to Audit The Fed. (Rand Paul Is A Latecomer.)”, 11 Ocak 2016, https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/01/11/a-brief-history-of-attemptsto-audit-the-fed-rand-paul-is-a-latecomer/?noredirect=on&utm_term=.910cb9696ee8 (29.06.2019)
11. Bloomberg, “IMF Says It’s Dangerou1s for Politicians to Bash Central Banks”, 11.05.2019, https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-04-11/imfwarns-of-dangerous-results-from-trump-s-pressure-on-fed (29.06.2019)
12. Campillo, Marta ve Jeffrey A. Miron, “Why Does Inflation Differ across Countries?”, Reducing Inflation: Motivation and Strategy (Ed. C.D. Romer ve D.H. Romer), University of Chicago Press, Chicago 1997, s. 335-357.
13. Castoriadis, Cornelius, Dünyaya, İnsana ve Topluma Dair, İletişim Yayınları, İstanbul 2006. Clark, William Roberts, Capitalism, Not Globalism: Capital Mobility, Central Bank Independence, and the Political Control of the Economy, University of Michigan, Ann Arbor, 2005.
14. Cobham, David, “The Past, Present, and Future of Central Banking”, Oxford Review of Economic Policy, C. 28, S. 4, 2012, s. 729-749.
15. Cukierman, Alex, “Central Bank Independence and Monetary Policymaking Institutions-Past, Present and Future”, European Journal of Political Economy, C. 24, 2008, s. 722-736.
16. Cukierman, Alex, Steven B. Webb ve Bilin Neyapti, “Measuring the Independence of Central Banks and Its Effect on Policy Outcomes”, The World Bank Economic Review, C. 6, S. 3, 1992, s. 353-398.
17. Daunfeldt, Sven-Olov ve Xavier De Luna, “Central Bank Independence and Price Stability: Evidence from OECD-Countries”, Oxford Economic Papers, C. 60, 2008, s. 410-422.
18. De Haan, Jakob, “The European Central Bank: Independence, Accountability and Strategy”, Public Choice, C. 93, S. 3/4, 1997, s. 395-426.
19. De Haan, Jakob ve Sylvester, Eijffinger, “The Politics of Central Bank Independence”, DNB Working Bank, 2016.
20. Eijffinger, Sylvester ve Maarten Van Rooij ve Schaling, Eric, “Central Bank Independence: A Paneldata Approach”, Public Choice, C. 89, S. ½, 1996, s. 163-182.
21. Elgie, Robert ve Helen Thompson, The Politics of Central Banks, Routledge, Oxon 1998.
22. Fischer, Stanley ve Guy Debelle, “How Independent Should a Central Bank Be?”, Conference on Monetary Policy in a Low Inflation Regime”, Federal Reserve Bank of Boston Conference Series no.38, North Falmouth, Massachusetts 1994, s. 195-221.
23. Grilli, Vittorio D, Donato Masciandaro ve Guido Tabellini, “Political and Monetary Institutions and Public Finance Policies in the Industriaized Countries”, Economic Policy, C. 13, S. 13, 1991, s. 341-392.
24. Goodhart, Charles, Dirk Schoenmaker ve Paolo Dasgupta ,“The Skill Profile of Central Bankers and Supervisors”, European Finance Review, C. 6, 2002, s. 397-427.
25. Gökgöz, Gökhan, Paranın Toplumsal Üretimi Merkez Bankası İletişim Politikaları, Notabene, Ankara 2013.
26. Gözler, Kemal, İdare Hukuku, Ekin Kitabevi, Bursa 2003.
27. Gözler, Kemal, Mahalli İdareler Hukukuna Giriş, Ekin Basın Dağıtım, Bursa 2018.
28. Günday, Metin, İdare Hukuku, İmaj, Ankara 2011.
29. Gürler, Evrim, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Yurt Dışı Lisansüstü Eğitim Uygulamaları 1996-2011 Dönemi Analiz ve Değerlendirmesi, Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi, 2013.
30. Güvenç, Nazım, Küreselleşme ve Türkiye, BDS, İstanbul 1998.
31. Hage, Jerald ve Michael Aiken, “Relationship of Centralization to Other Structural Properties”, Administrative Science Quarterly, C. 12, S. 1, 1967, s. 72- 92.
32. Hakan, Ahmet, “Merkez Bankası Yorumu: Çekilmez Oldu Değişikliğe Gittik”, 10.07.2019, http://www.hurriyet.com.tr/gundem/merkez-bankasi-yorumucekilmez-oldu-degisiklige-gittik-41269068 (31.07.2019)
33. Harvey, David, Yeni Emperyalizm, (Çev. H. Güldü), Everest, İstanbul 2003.
34. Hope, Katie, “Christine Lagarde: The ‘Rock Star’ of Finance”, 2.07.2019, https://www.bbc.com/news/business-48847473 (06.07. 2019)
35. Hürriyet Gazetesi, “Nobel ödülü Kydland ve Prescott'a” 11.10.2004, http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=264057 (04.11.2014)
36. Ivanovic, Valentina, “Financial Independence of Central Bank through the Balance Sheet Prism”, Journal of Central Banking Theory and Practice, C. 2, 2014, s. 37-59.
37. İktisadi Araştırmalar Vakfı (IAV), Devlet Merkez Bankası İlişkileri Semineri, İktisadi Araştırmalar Vakfı Yayınları, İstanbul 1995.
38. International Monetary Fund (IMF), “World Economic Outlook 2019”, 2019.
39. Karasu, Koray, “Kuram ve Uygulamada Kamu Örgütlenmesi”, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2004.
40. Karasu, Koray, “İngiltere’de Kamu Yönetim i”, Kamu Yönetimi: Ülke İncelemeleri, (Yay. Haz. Koray Karasu), İmge Yayınevi, Ankara 2013a, s. 145-292.
41. Karasu, Koray, “Merkezi Yönetim-Yerel Yönetim İlişkileri: Özerklik”, 5. Yerel Yönetimler Sempozyumu, (Ankara: TBB, 2013), s. 397-429.
42. Kasapoğlu, Özgür, “Parasal Aktarım Mekanizmaları: Türkiye İçin Uygulama”, TCMB Yayınlanmamış Uzmanlık Yeterlilik Tezi, Ankara 2007.
43. Kimble, Spencer, “Trump Says He Never Threatened to Demote Federal Reserve Chairman Jerome Powell, But Has the ‘Right’ To Do So”, 24 Haziran 2019, https://www.cnbc.com/2019/06/23/trump-says-he-never-threatened-to-demote-federal-reserve-chairman-jerome-powell.html (29.06.2019)
44. Klomp, Jeroen ve Jakob De Haan, “Central Bank Independence and Inflation Revisited”, Public Choice, C. 144, S. 3/4, 2010, s. 445-457.
45. Kock, M. H. D., Merkez Bankacılığı, (Çev. Süleyman Hikmet Baran), TCMB, Ankara, 1945.
46. Kydland, Finn E. ve Edward C. Prescott, “Rules Rather than Discretion: The Inconsistency of Optimal Plans”, Journal of Political Economy, C. 85, S. 3, 1977, s. 473-492.
47. Lipsky, Seth, “Why Does The Federal Reserve Fear a Real Audit?”, 26.02.2015, https://nypost.com/2015/02/26/why-does-the-federal-reserve-fear-a-realaudit/ (29.06.2019)
48. Mechanic, David, “Sources of Power of Lower Participants in Complex Organizations”, Administrative Science Quarterly, C. 7, S. 3, 1962, s. 349-364.
49. Mintzberg, Henry, Structure, in Fives: Designing Effective Organiztions, Prentice Hall International Editions, New Jersey 1983.
50. Durmuş, Mustafa, “Merkez Bankası Bağımsızlığı”, Para ve Faiz: Kapitalizmde Finansın Ekonomi Politiği”, Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, C. 2, S. 1, 2016, s. 22-61.
51. NTV, “Cumhurbaşkanı Erdoğan, Bloomberg’e konuştu”, 15.05.2018, https://www.ntv.com.tr/turkiye/son-dakikacumhurbaskani-erdogan-bloomberge-konustu,ewvdL-2VVkmz3zJ0l5ckUA (15.05.2018)
52. Önder, Timur, “Para Politikası Araçları, Amaçları ve Türkiye Uygulaması”, TCMB Yayınlanmamış Uzmanlık Yeterlilik Tezi, Ankara 2005.
53. Özdemir, Mehmet, Cumhuriyetten Bugüne Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, TCMB, 1997, Ankara.
54. Özer, M. Akif, “Yerel Yönetim Merkezi Yönetim İlişkilerinde Gelir Bölüşümü Sorunu ve Türkiye’deki Son Durumun Değerlendirilmesi”, Türk İdare Dergisi, S. 481, 2015, s. 525-558.
55. Peia, Oana ve Davide Romelli, “Central Bank Reforms and Institutions”, ifo DICE Report, ifo Institute-Leibniz Institute for Economic Research at the University of Munich, C. 17, S. 1, s. 30-35.
56. Peters, Nele ve Ria Janvier ve Wouter Van Dooren, “Autonomy in Local Personnel Policy”, Paper to be Presented at the EGPA Conference”,‘The Public Service: Service Delivery in the Information Age Malta, 2-5 September, 2009.
57. Posen, Adam, “Central Bank Independence and Disinflationary Credibility: A Missing Link?”, Oxford Economic Papers, C. 50, S. 3, 1998, s. 335-359.
58. Rogoff, Kenneth, “The Optimal Degree of Commitment to an Intermediate Monetary Target”, The Quarterly Journal of Economics, C. 100, S. 4, 1985, s. 1169-1189.
59. Rogoff, Kenneth, “Is This the Beginning of the End of Central Bank Independence?”, 2019, Group of Thirty, Occasional Paper No. 95.
60. Pugh, D. S., Hickson, D. J , Hinings, C. R., Turner, C., “Dimensions of Organization Structure”, Administrative Science Quarterly, C. 13, S. 1, 1968, s. 65-105.
61. Sawyer, Malcolm, “Inflation Targeting and Central Bank Independence: We Are All Keynesians Now! or Are We?”, Journal of Post Keynesian Economics, C. 28, S. 4, 2006, s. 639-652.
62. Siklos, Pierre L., “No Single Definition of Central Bank Independence is Right For All Countries”, European Journal of Political Economy, C. 24, 2008, s. 802-816.
63. Singleton, John, Central Banking in the Twentieth Century, Cambridege University, New York 2011.
64. Soysal, Mümtaz, “Anayasa Diyalektiği Açısından Özerk Kuruluşların Görevi”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, C. 24, S. 4, 1969, s. 111-124.
65. Soysal, Mümtaz, 100 Soruda Anayasa’nın Anlamı, Gerçek Yayınevi, İstanbul, 1992.
66. Tan, Turgut, “Bağımsız İdari Otoriteler Veya Düzenleyici Kurullar”, Amme İdaresi Dergisi, C. 35, S. 2, 2002, s. 11-37.
67. Telman, Turgut Ö., Merkez Bankalarının Bağımsızlığı, Güray Matbaası, İstanbul 1994.
68. The Economist, “The Independence of Central Banks is Under Threat from Politics”, 13.05.2019, https://www.economist.com/leaders/2019/04/13/the-independence-of-central-banks-is-under-threat-from-politics (29.06.2019)
69. The Guardian, “Mario Draghi Defends ECB Independence After German Criticisms”, 21.05.2016, https://www.theguardian.com/business/2016/apr/21/mario-draghi-defends-ecb-independence-german-criticism-central-bank-eurozone-interest-rates (29.06.2019) Tonak, Ahmet E., Batan Piyasalar 21. Yüzyılın İlk Buhranı, Kırmızı Yayınları, İstanbul 2010.
70. Toptaş, Ayhan Bülent, “Merkez Bankası Bağımsızlığı”, 2005, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
71. Tump, Donald, https://twitter.com/realdonaldtrump/status/1077231267559755776 (29.06.2019)
72. Türk Dil Kurumu (TDK), www.tdk.gov.tr
73. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), “100 Soruda Merkez Bankacılığı”, 2018, http://tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/2d9f2c1d-18eb-4124- 8fd9-a4ea189a24ad/100+Soruda+TCMB.pdf? MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-2d9f2c1d-18eb-4124-8fd9-a4ea189a24admK9oVdo (21.07.2019)
74. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanlık Atamasına İlişkin Basın Duyurusu” , https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/tr/tcmb+tr/main+menu/duyurular/basin/2019/duy2019-28 (06. 07. 2019)
75. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Yıllık Faaliyet Raporu, 2017, http://www3.tcmb.gov.tr/yillikrapor/2017/files/tr-full.pdf (15.05.2018)
76. Ulrich, Edmond, Harbden Sonra Avrupa’da Merkez Bankalarının Tensiki Prensipleri, (Çev. S. H. Baban), Ankara 1936.
77. Vaubel, Roland, “The Bureaucratic and Partisan Behavior of Independent Central Banks: German and International Evidence”, European Journal of Political Economy, C. 13, S. 2, 1997, s. 201-224.
78. Wilson, James Q., Bürokrasi: Kamu Kuruluşları Neyi, Niçin Yaparlar, (Çev. Selçuk Yanardağ, D. Canman ve Y. Ertekin), TODAİE, Ankara 1996.
79. Wray, L. Randall, “A Post Keynesian View of Central Bank Independence, Policy Targets, and the Rules versusDiscretion Debate”, Journal of Post Keynesian Economics, C. 30, S. 1, 2007, s. 119-141.