ORGAN BAĞIŞI: BİREYLERİN KARARLARINI ETKİLEYEN PSİKOLOJİK FAKTÖRLER
Abstract
Organ bağışı, organ nakli bekleyen hastalar için yaşamsal bir öneme sahiptir. Toplum tarafından görünüşte desteklense de, aslında gelişmiş ülkelerde dahi organ bağışında bulunma düzeyi oldukça düşüktür. Bu nedenle, bu çalışmada bireylerin organ bağışında bulunma kararlarını etkileyen psikolojik faktörler incelenmiştir. İlgili alanyazın incelemeleri sonucunda, söz konusu psikolojik faktörler bu çalışmada organ bağışını etkileyen demografik faktörler ve organ bağışı çalışmalarında yararlanılan psikoloji kuramları olmak üzere iki başlıkta ele alınmıştır. Din, bilgi düzeyi, aile ve bireysel farklılıklar organ bağışını etkileyen demografik faktörler arasında yer almaktadır. Organ bağışı çalışmalarında faydalanılan sosyal psikoloji kuramlarının ise, Planlı Davranış Kuramı, Akla Dayalı Davranış Kuramı, Transteoretik Model ve Organ Bağışı Gönüllük Modeli olduğu gözlenmiştir. Ayrıca, alanyazın incelemeleri organ bağışına yönelik çalışmaların daha çok sağlık alanında yapıldığını ve psikoloji çalışmalarının çok az sayıda olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle, bu çalışmada organ bağışını etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve alanyazındaki eksikliğe dikkat çekilmesi amaçlanmıştır.
Keywords
References
- Afifi, W. A., Morgan, S. E., Stephenson, M. T., Morse, C., Harrison, T., Reichert, T. ve Long, S. D. (2006). Examining the decision to talk with family about organ donation: Applying the theory of motivated information management. Communication Monographs, 73(2), 188-215.
- Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 179-211.
- Akgün, S., Tokalak, I. ve Erdal, R. (2002). Attitudes and behavior related to organ donation and transplantation: A survey of university students. Transplantation Proceedings, 34(6), 2009-2011.
- Besser, A., Amir, M. ve Barkan, S. (2004). Who signs an organ transplant donor card? A study of personality and individual differences in a sample of Israeli university students. Personality and Individual Differences, 36(7), 1709-1723.
- Bilgel, H., Bilgel, N., Okan, N., Kilicturgay, S., Ozen, Y. ve Korun, N. (1991). Public attitudes toward organ donation. Transplant International, 4(4), 243-245.
- Bilgel, H., Sadikoglu, G., Goktas, O. ve Bilgel, N. (2004). A survey of the public attitudes towards organ donation in a Turkish community and of the changes that have taken place in the last 12 years. Transplant International, 17(3), 126-130.
- Bresnahan, M., Lee, S. Y., Smith, S. W., Shearman, S., Nebashi, R., Park, C. Y. ve Yoo, J. (2007). A theory of planned behavior study of college students' intention to register as organ donors in Japan, Korea, and the United States. Health communication, 21(3), 201-211.
- Brown, E. R. (2012). African American present perceptions of organ donation: A pilot study. The ABNF journal: Official journal of the Association of Black Nursing Faculty in Higher Education, Inc, 23(2), 29-33.
- Browne, C. ve Desmond, D. M. (2008). Intention to consent to living organ donation: An exploratory study. Psychology, health & medicine, 13(5), 605-609.
- Bruzzone, P. (2008). Religious aspects of organ transplantation. Transplantation Proceedings, 40(4), 1064-1067.