TEK DÜZEN HESAP PLANI İLE FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARINA UYGUN HESAP PLANININ KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Türkiye muhasebe sisteminin temel yapı taşlarından biri olan Tek Düzen Hesap Planı (TDHP) ile 2024 yılında yürürlüğe giren Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı (FRSHP) arasındaki yapısal ve kavramsal farklılıkları ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılarak, her iki hesap planı bilanço hesap sınıfları, grupları ve alt hesaplar düzeyinde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, TDHP’nin ağırlıklı olarak vergi mevzuatına uyum ve ulusal raporlama ihtiyaçlarına hizmet eden durağan bir yapıya sahip olduğunu; buna karşın FRSHP’nin uluslararası finansal raporlama standartlarıyla uyumlu, daha esnek ve kapsamlı bir sistem sunduğunu ortaya koymuştur. FRSHP’de hesap grubu ve alt hesap sayısında önemli artışlar meydana gelmiş; türev finansal araçlar, yatırım amaçlı gayrimenkuller, canlı varlıklar ve kapsamlı gelir kalemleri gibi hesap grupları eklenerek finansal tabloların gerçeğe uygun değer esasına dayalı, işletmenin finansal durumu ve risk unsurlarını daha doğru yansıtan bir yapıya kavuşmasını sağlamıştır. Ayrıca özkaynaklar sınıflamasında sermaye katkıları ve kapsamlı gelir unsurlarının dahil edilmesi raporlama şeffaflığını artırmıştır. Bununla birlikte, çalışmada FRSHP’nin ölçüm ve raporlama esaslarındaki değişimi uygulama düzeyinde görünür kılmak amacıyla örnek kayıtlar yer almaktadır. Bu kapsamda çalışma, TDHP’den FRSHP’ye geçiş sürecinin temel özelliklerine dair bütüncül bir çerçeve sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.

Keywords

• Tek Düzen Hesap Planı (TDHP)
• Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı (FRSHP)
• Finansal Raporlama
• Uluslararası Uyum

References

1. Akdoğan, N., & Sevilengül, O. (2007). Türkiye Muhasebe Standartlarına Uyum İçin Tekdüzen Hesap Planında Yapılması Gereken Değişiklikler. Mali Çözüm Dergisi, (84), 29-70.
2. Akdoğan, N. (2019). Finansal Raporlama Standartlarıyla Uyumlu Olması Amacıyla Tekdüzen Hesap Planının Güncellenmesine Yönelik KGK Tarafından Yayımlanan Taslak Metnin Değerlendirilmesi. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi. 12 (3), 745-785. https://doi.org/10.29067/muvu.561333
3. Aktaş, A., Güney, G. (2023). Türk Muhasebe Mesleğinin 30 Yıldaki Gelişiminin Değerlendirilmesi (1989-2019). Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi (24), 81-110.
4. Altuğ, A. M. (2014). Muhasebe Bilgi Sistemleri. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi/SBARD (23), 57-85. https://avesis.marmara.edu.tr/yayin/0994bbb8-b8ce-4907-a9d2-e702b1483dcb/muhasebe-bilgi-sistemleri
5. Aslan, Ü., & Özerhan, Y. (2017). Big Data, Muhasebe ve Muhasebe Mesleği. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 19(4), 862–883.
6. Ataman, B., & Gökçen, G. (2021). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı (FRSHP) ile Tekdüzen Hesap Planı (TDHP) Bilanço Hesap Gruplarının Karşılaştırılması ve Değerlendirmesi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 151-159. https://doi.org/10.29106/fesa.868910 Aysan, M. (2007). Uluslararası Finansal Raporlama Standartları ve Küresel Uyum. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 33, 51-56.
7. Cavlak, H. (2024). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı (FRSHP) ile Tekdüzen Hesap Planı (TDHP) Karşılaştırması: Hesap Sınıfları, Hesap Grupları ve Hesaplar Hakkında Genel Bir Değerlendirme. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(3), 317-337. https://doi.org/10.29106/fesa.1527325
8. Cavlak, H. (2025a). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı (FRSHP) ile Tekdüzen Hesap Planı (TDHP) Karşılaştırması: Finansal Durum Tablosu (Bilanço) Hesaplarının İncelenmesi. Mali Çözüm Dergisi, 35(187), 41-82.

9. Cavlak, H. (2025b). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı (FRSHP) ile Tekdüzen Hesap Planı (TDHP) Karşılaştırması: Kâr veya Zarar (Gelir) Tablosu, Maliyet, Diğer Kapsamlı Gelir (Gider) Hesaplarının İncelenmesi. Ida Academia Muhasebe ve Maliye Dergisi, 8(1), 13–31. https://doi.org/10.52059/idaacmmd.1528078
10. Coşkun, A. (2021). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Örnek Hesap Planı Taslağındaki Nakit ve Nakit Benzerleri Grubunun Uygulama Örnekleriyle İncelenmesi, International Journal of Disciplines Economics & Administrative Scienves Studies, 7(33), 723-739. http://dx.doi.org/10.26728/ideas.494
11. Dızman, Ş. (2019). Dünyada ve Türkiye’de 2000’li Yıllarda Muhasebe ve Finansal Raporlamada Meydana Gelen Gelişmeler. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(1), 20–29. https://doi.org/10.29228/ASOS.58161
12. Dızman, Ş. (2022a). FRS Hesap Planı Taslağı Finansal Yatırımlar ile Tekdüzen Hesap Planı Menkul Kıymetler Hesap Grupları Farklarının Analizi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(131), 21-33. https://doi.org/10.29228/ASOS.63101
13. Dızman, Ş. (2022b). Ortaklıklardaki Yatırımlar-Mali Duran Varlıklar Açısından FRS Hesap Planı Taslağı ve MSUGT Tekdüzen Hesap Planı Karşılaştırması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(132), 90-97. https://doi.org/10.29228/ASOS.63899
14. Dinç, E., & Atabay, E. (2019). Tekdüzen Muhasebe Sisteminde Gerçekliği Bozan Hükümler ve Güncelleme İhtiyacı. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (22), 179-192. https://doi.org/10.18092/ulikidince.458936
15. Doğan, Ö. (2021). Tekdüzen Hesap Planı ve Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağının Nakit ve Nakit Benzerleri Açısından Karşılaştırılması. Journal of Emerging Economies and Policy, 6(Özel Sayı), 20-28.
16. Gökçen, G., & Ataman, B. (2020). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağı’ndaki Üretim Maliyeti Hesaplarının İncelenmesi ve Tekdüzen Hesap Planı ile Karşılaştırılması. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(4), 812-828. https://doi.org/10.29106/fesa.833359
17. Göktürk, İ. E. (2021). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planına Geçiş Sürecinde Büyükbaş Hayvan Ticaret İşletmeleri İçin Muhasebe Kayıt Önerileri, Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25, 475-505.
18. Kablan, A. (2020). Hesap Planı Değişimi Üzerine Bir İnceleme: Tek Düzen Hesap Planı ve Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Taslak Hesap Planı Karşılaştırması. Ekonomi İşletme ve Maliye Araştırmaları Dergisi, 2(2), 103-129. https://doi.org/10.38009/ekimad.731036
19. Karacan, S., & Albeni, N. (2022). Mevcut Tekdüzen Hesap Planı ve Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu Tarafından Yayımlanan Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Örnek Hesap Planında Yer Alan Karşılık Hesaplarının Karşılaştırılması. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(43), 1-25. https://doi.org/10.35343/kosbed.993365
20. Karcıoğlu, R., Ertaş, F. C., & Çelik, K. (2021). Maliye Bakanlığı Tekdüzen Hesap Planı ile Kamu Gözetim Kurumu Hesap Planı Taslağının Gelir ve Gider Hesapları Açısından Karşılaştırılması. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2, 380-396. https://doi.org/10.33416/baybem.858989
21. KGK (Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu Başkanlığı). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı, Erişim: https://kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/Diger/Finansal%20Raporlama%20Standartlar%C4%B1na%20Uygun%20Hesap%20Plan%C4%B1%20(PDF).pdf
22. Koçakoğlu, Ö. (2023). Üretim Maliyetlerinin Türkiye Muhasebe Standartlarına (TMS) Göre Hesaplanması ve Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Taslak Hesap Planı Kullanılarak Muhasebeleştirilmesi: Ampul Üretim Örneği, İşletme Akademisi Dergisi, 4 (3), 311-327. https://doi.org/10.26677/TR1010.2023.1297
23. Maliye Bakanlığı Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği. (1992). Tebliğ Sıra No: 1, T.C. Resmî Gazete, Sayı: 21447 (M), Erişim adresi: http://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21447_1.pdf
24. Önal, S. & Kılıç, İ., (2019). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağı ile Mevcut Tek Düzen Hesap Planının Karşılaştırılması. The Journal of Academic Social Science, 7(91), 71-97. https://doi.org/10.16992/ASOS.14900
25. Özdemir, N. (2025). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planının Getirdiği Yeniliklerin Değerlendirilmesi ve Tekdüzen Hesap Planı ile Karşılaştırılması. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 18(1), 109-131. https://doi.org/10.29067/muvu.1538241
26. Özdemir, N. (2024). TMS/TFRS, BOBİ FRS ve KÜMİ FRS Çerçevesinde Finansal Araçların Sınıflandırılması, Ölçümü ve Muhasebeleştirilmesi. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 17(2), 151-177. doi: https://doi.org/10.29067/muvu.1435847
27. Özdemir, N. & Yıldız, E. (2023). TMS/TFRS, BOBİ FRS ve KÜMİ FRS’de Yer Alan Hükümler Çerçevesinde Borçlanma Maliyetlerinin Muhasebeleştirilmesi. In: Hacıhasanoğlu, T. & Özdemir, N. & Dalkılıç, E. (eds.), Düzenlemeler Işığında Finansal Raporlama. Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub139.c1080
28. Öztürk, E., & Babaoğlu, G. (2020). Finansal Raporlama Standartları ile Uyumlu Hesap Planından (Taslak) Sağlanacak Faydaların TFRS ve BOBİ FRS Setleri Açısından Değerlendirilmesi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(3), 436-450. https://doi.org/10.29106/fesa.765774
29. Özbek, C. Y. & Badem, A. C. (2020). Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağının Kâr veya Zarar Tablosu Hesapları Açısından Karşılaştırmalı Değerlendirilmesi. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22 (Özel Sayı), 271-291. https://doi.org/10.25095/mufad.607175
30. Özbek, C. Y. (2019). Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağının Maliyet Hesapları Açısından Karşılaştırmalı Değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (Özel Sayı), 355-376. https://doi.org/10.25095/mufad.607175
31. Özulucan, A., & Doğan, Z. (2023). Stoklarla İlgili Borçlanma Maliyetlerinin Vergi Usul Kanunu ve Muhasebe Standartlarına Göre İncelenmesi ve Taslak Hesap Planına Göre Muhasebeleştirilmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(4), 1064–1083. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1324902
32. Özulucan, A. (2021). TMS-16 Maddi Duran Varlıklar ve Vergi Usul Kanunu Çerçevesinde Taşıyıcı Bitkilerde Amortisman İşlemlerinin Karşılaştırılmalı Olarak İncelenmesi ve Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağına Göre Muhasebeleştirilmesi. Mali Çözüm Dergisi, 31(166), 13-41.
33. Özulucan, A., Keleş, D., & Temel, E. (2024). Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerin TMS 40 Çerçevesinde İncelenmesi, Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağına Göre Dönem İçi ve Dönem Sonu Muhasebe Uygulama Örnekleri. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(4), 834-853. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1437957
34. Özulucan, A., & Temel, E. (2020a). Vergi Usul Kanunu ve Türkiye Muhasebe Standardı-2 Çerçevesinde Stokların İncelenmesi ve Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağı'na Göre Muhasebe Uygulamaları. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 13(3), 911-947. https://doi.org/10.29067/muvu.731797
35. Özulucan, A. & Temel, E. (2020b). TMS 36 Standardına Göre Varlıklarda Değer Düşüklüğünün Tespiti ve Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağına Göre Muhasebeleştirilmesi, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17 (46), 626-652.
36. Özulucan, A., Temel, E. (2021). TMS-23 Standardı Çerçevesinde Borçlanma Maliyetleri ve Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağı’na Göre Muhasebe Uygulamaları, Vergi Raporu, 264, 146-173.
37. Turan, Z., & Bayram, E. (2019). Finansal Raporlama Standartları ve Uygulamaları Bağlamında Yeni Hesap Planı Düzenlemeleri. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 151-160.
38. Uçma, T. (2012). Türkiye’deki Muhasebe Sisteminin Gelişiminin Kurumsal Teori Çerçevesinde Açıklanması. Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2, 145–178. Utku, M. (2022). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağı’ndaki Özkaynak Hesaplarının Tekdüzen Hesap Planı ile Karşılaştırmalı Olarak Değerlendirilmesi. Ida Academia Muhasebe ve Maliye Dergisi, 5(1), 49-66. https://doi.org/10.52059/idaacmmd.1037934
39. Uzun, E. (2023). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağı Kapsamında Finansal Durum Tablosu Pasif Yapısının Değerleme Ölçüleri ve Muhasebe Kayıtları Açısından Karşılaştırılması. Alanya Akademik Bakış, 7(3), 1301-1320. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1271763
40. Uzun, E., & Uygur, M. N. (2023). Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağı Çerçevesinde TFRS 9 Finansal Araçlar (2017 Sürümü) ve Muhasebeleştirilmesi: Mevcut Uygulamalar Açısından Karşılaştırma. Ida Academia Muhasebe ve Maliye Dergisi, 6(2), 79-103. https://doi.org/10.52059/idaacmmd.1279749 Yünlü, M. (2020). Türkiye'deki Muhasebe Uygulamalarının Tarihsel Gelişimi ve Günümüzdeki Durumu. Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi, (16), 92–103.