Research Article

Rengin Mekânsal Algıya Etkisi: Sanal Gerçeklik Tabanlı Deneysel Bir Çalışma

Volume: 16 Number: 2 December 31, 2025
EN TR

Rengin Mekânsal Algıya Etkisi: Sanal Gerçeklik Tabanlı Deneysel Bir Çalışma

Abstract

Bu çalışma, üniversite kampüslerindeki sosyal alanlarda kullanılan renklerin öğrencilerin mekânsal algıları üzerindeki etkisini sanal gerçeklik tabanlı deneysel bir yöntemle incelemektedir. Araştırma, farklı renk türlerinin mekânsal algı üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Araştırmanın temel varsayımı, renklerin öğrencilerin mekânsal algılarında anlamlı farklılıklar yaratabileceği ve renk eğitiminin bu farklılıkları belirginleştirebileceğidir. Çalışmaya 19–24 yaş aralığındaki 120 öğrenci katılmış; katılımcılar renk eğitimi alma durumlarına göre iki gruba ayrılmıştır. Deneysel süreçte, üniversite kampüslerindeki sosyal alan işleviyle kurgulanan bir sanal mekân tasarlanmıştır. Duvar, tavan ve zemin yüzeylerine altı renk (kırmızı, mavi, sarı, mor, turuncu, yeşil) uygulanmış; her renk için ayrı 360° panoramik mekânlar oluşturulmuştur. Bu mekânlar, üç boyutlu modelleme ve 360° render teknikleriyle üretilmiş; Sanal Gerçeklik (Virtual Reality, VR) gözlüğü aracılığıyla katılımcılar tarafından deneyimlenmiştir. Veriler, VR ortamında yürütülen deneyle eş zamanlı uygulanan ve renklerin mekân algısına etkisini ölçen “Semantik Farklılık Ölçeği” temelli anket aracılığıyla toplanmış ve nicel paradigma doğrultusunda IBM SPSS yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Renklerin mekân algısı üzerindeki etkisi Ki-Kare testiyle; renk eğitimi almış olmanın etkisi ise bağımsız örneklemler t-testiyle analiz edilmiştir. Katılımcılar mavi ve yeşil renkleri “ferah, dinlendirici ve güvenli”; kırmızı ve moru “boğucu, yorucu ve güvensiz”; sarı ve turuncuyu iö öğrenip se “samimi ve eğlenceli” olarak değerlendirmiştir. Ayrıca renk eğitimi almış öğrencilerin özellikle sarı ve turuncu gibi sıcak tonlarda mekânı daha ferah, dinlendirici ve güvenli olarak değerlendirdikleri belirlenmiştir. Buna karşılık, soğuk renklerden mavi ve yeşilde eğitim durumuna bağlı farkların sınırlı kaldığı; mor renkte ise eğitim almayan öğrencilerin mekânı daha “dinlendirici” olarak algıladığı belirlenmiştir. Bu durum, renk eğitiminin algısal farklılıklar yarattığını; ancak her renkte aynı düzeyde etkili olmadığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, rengin mekânsal algı sürecinde etkili bir parametre olduğunu göstermekte ve yükseköğretim yapılarında sosyal alanların tasarımında renk kullanımına kuramsal ve uygulamalı katkılar sunmaktadır.

Keywords

References

  1. Al-Ayash, A., Kane, R. T., Smith, D., & Green-Armytage, P. (2016). The influence of color on student emotion, heart rate, and performance in learning environments. Color Research & Application, 41(2), 196–205.
  2. Chamilothori, K., Wienold, J., & Andersen, M. (2019). Adequacy of immersive virtual reality for the perception of daylit spaces: Comparison of real and virtual environments. LEUKOS, 15(2–3), 203–226.https://doi.org/10.1080/15502724.2017.1404918
  3. Charteris, J., Anderson, J., & Page, A. (2021). Psychological safety in innovative learning environments: Planning for inclusive spaces. International Journal of Inclusive Education, 28(5), 688–704.https://doi.org/10.1007/s10984-020-09324-y
  4. Cho, J. Y., & Suh, J. (2020). Spatial color efficacy in perceived luxury and preference to stay: An eye-tracking study of retail interior environment. Frontiers in Psychology, 11, 296.
  5. Çağatay, K., Hidayetoğlu, M. L., & Yıldırım, K. (2017). Lise koridor duvarlarında kullanılan renklerin öğrencilerin algısal değerlendirmeleri üzerindeki etkileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(2), 466–479.
  6. De Kort, Y. A. W., IJsselsteijn, W. A., Kooijman, J., & Schuurmans, Y. (2003). Virtual laboratories: Comparability of real and virtual environments for environmental psychology. Presence: Teleoperators and Virtual Environments, 12(4), 360–373.
  7. Erçevik, B., & Önal, F. (2011). Üniversite kampüs sistemlerinde sosyal mekân kullanımları. Megaron, 6(3), 151–161.
  8. Fielding, R. (2006). Learning, lighting, and color—Lighting design for schools and universities in the 21st century. DesignShare.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Visual Design, Interaction and Experience Design, Interior Decoration Design

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

September 18, 2025

Acceptance Date

November 28, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 16 Number: 2

APA
Tanrıkut, B., & Tokol, H. T. (2025). Rengin Mekânsal Algıya Etkisi: Sanal Gerçeklik Tabanlı Deneysel Bir Çalışma. Marmara Üniversitesi Sanat Ve Tasarım Dergisi, 16(2), 333-358. https://doi.org/10.29228/sanat.68
AMA
1.Tanrıkut B, Tokol HT. Rengin Mekânsal Algıya Etkisi: Sanal Gerçeklik Tabanlı Deneysel Bir Çalışma. MUJAD. 2025;16(2):333-358. doi:10.29228/sanat.68
Chicago
Tanrıkut, Burcu, and Hakkı Tonguç Tokol. 2025. “Rengin Mekânsal Algıya Etkisi: Sanal Gerçeklik Tabanlı Deneysel Bir Çalışma”. Marmara Üniversitesi Sanat Ve Tasarım Dergisi 16 (2): 333-58. https://doi.org/10.29228/sanat.68.
EndNote
Tanrıkut B, Tokol HT (December 1, 2025) Rengin Mekânsal Algıya Etkisi: Sanal Gerçeklik Tabanlı Deneysel Bir Çalışma. Marmara Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi 16 2 333–358.
IEEE
[1]B. Tanrıkut and H. T. Tokol, “Rengin Mekânsal Algıya Etkisi: Sanal Gerçeklik Tabanlı Deneysel Bir Çalışma”, MUJAD, vol. 16, no. 2, pp. 333–358, Dec. 2025, doi: 10.29228/sanat.68.
ISNAD
Tanrıkut, Burcu - Tokol, Hakkı Tonguç. “Rengin Mekânsal Algıya Etkisi: Sanal Gerçeklik Tabanlı Deneysel Bir Çalışma”. Marmara Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi 16/2 (December 1, 2025): 333-358. https://doi.org/10.29228/sanat.68.
JAMA
1.Tanrıkut B, Tokol HT. Rengin Mekânsal Algıya Etkisi: Sanal Gerçeklik Tabanlı Deneysel Bir Çalışma. MUJAD. 2025;16:333–358.
MLA
Tanrıkut, Burcu, and Hakkı Tonguç Tokol. “Rengin Mekânsal Algıya Etkisi: Sanal Gerçeklik Tabanlı Deneysel Bir Çalışma”. Marmara Üniversitesi Sanat Ve Tasarım Dergisi, vol. 16, no. 2, Dec. 2025, pp. 333-58, doi:10.29228/sanat.68.
Vancouver
1.Burcu Tanrıkut, Hakkı Tonguç Tokol. Rengin Mekânsal Algıya Etkisi: Sanal Gerçeklik Tabanlı Deneysel Bir Çalışma. MUJAD. 2025 Dec. 1;16(2):333-58. doi:10.29228/sanat.68

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJzdWJtaXNzaW9uX2ZpbGUiLCJwYXRoIjoiOTM1Zi9iZTc0LzVhZTQvNjgwNzk4YTc1NTVlYi5wbmciLCJleHAiOjE3Njg2NzQxMDMsIm5vbmNlIjoiYWVjZGQxZTgxMjQ3NDRlMzAyNTEyY2ViZGYyZTZmMTUifQ.tzLb4Lpu27WqxyCFg01IDZb1-E8z1pif3uxIYZmNVKs

MUJAD is licensed under CC BY-NC 4.0.