Bir “Kayıp Simülasyonu” Olarak İmkânsız Aşk: Bizim Büyük Çaresizliğimiz’de Melankoli ve Büyümenin Reddi

Abstract

Bu çalışmada, Barış Bıçakçı’nın Bizim Büyük Çaresizliğimiz (2004) romanı, Giorgio Agamben’in melankoli kavramına kendi yorumunu kattığı “Kayıp Nesne” (2007) metni temelinde ele alınmıştır. Bu doğrultuda, Sigmund Freud’dan başlayarak kavramın farklı düşünürler nezdindeki evrimi incelenmiş, ardından Giorgio Agamben’in “kayıp nesne” değerlendirmesine odaklanılarak roman bu kavram ekseninde analiz edilmiştir. Çalışmanın temel tezi; romanın erkek karakterleri Ender ve Çetin’in kadın karakter Nihal’e duydukları aşkın, klasik bir imkânsız aşk hikâyesi olmaktan öte, asıl kaybın—yani çocukluğun ve masumiyetin yitiminin—bir başka somut kayıpla perdelendiği bir simülasyon hâli olduğudur. Bu dile getirilemeyen ve yası tutulamayan kaybın ikamesi olan Nihal, kendisine duyulan arzunun imkânsızlığı nedeniyle, ikilinin dışa kapalı azınlık dünyalarının gerçekliğin tehdidi olmadan sonsuza dek sürdürülmesini sağlayacak bir illüzyon (fantazma) hâli yaratır. Bu bağlamda romana adını veren “büyük çaresizlik” durumu, sevilen kadına kavuşamamanın, ona duyulan imkânsız bir aşk hikâyesi olmanın ötesinde, yetişkin olmaya ve büyümeye direnen bu iki karakterin, zamanın akışına karşı geliştirdikleri stratejilerin sonuçsuzluğuyla ilişkilendirilmiştir. Çalışmada tüm bu argümanları desteklemek amacıyla Ender ve Çetin’in dostluğuna, aralarındaki ilişkinin geçmişe dönük niteliğine ve Nihal’in hayatlarına girdikten sonra bu ilişkideki konumuna odaklanılmıştır. Bu iddialarla yola çıkan çalışma, romanla ilgili mevcut değerlendirmelerden de yararlanarak literatüre özgün bir katkı yapmayı hedeflemektedir.

Keywords

• Melankoli
• kayıp nesne
• simülasyon
• Barış Bıçakçı
• Giorgio Agamben

Thanks

Bu çalışma Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Doktora Programında yürütülen “2000’li Yıllar Türk Edebiyatında Melankolinin Görünümleri” adlı tezden üretilmiştir. Makalenin yazım sürecinde eleştirel katkı sağlayan Dr. Öğr. Üyesi H. Göze Orhon’a ve Öğr. Gör. Dr. Cansu Öksüz Karademir’e teşekkür ederim.

Impossible Love as a “Simulation of Loss”: Melancholy and the Refusal to Grow Up in Our Grand Despair

Abstract

This study examines Barış Bıçakçı’s novel Bizim Büyük Çaresizliğimiz (Our Grand Despair, 2004) through Giorgio Agamben’s text “The Lost Object” (2007). After tracing the evolution of melancholy from Sigmund Freud to Agamben, the novel is analyzed specifically within the framework of the “lost object.” The study argues that Ender and Çetin’s love for Nihal is not merely a classic impossible romance but a simulation where the actual loss—childhood and innocence—is screened by a concrete substitute. Serving as a proxy for this unmournable loss, Nihal creates a phantasm that ensures the duo’s closed-off private worlds are maintained against the threat of reality. Consequently, the state of “grand despair” is associated not with the inability to attain the beloved, but with the futility of strategies developed against the flow of time by characters resisting adulthood. By focusing on the retrospective nature of the protagonists' friendship and Nihal’s position within it, this work aims to contribute to the existing literature, by also drawing on current evaluations.

Keywords

• Melancholy
• lost object
• simulation
• Barış Bıçakçı
• Giorgio Agamben

Thanks

This article is derived from the doctoral dissertation titled “Manifestations of Melancholy in Turkish Literature of the 2000s,” conducted within the PhD Program in Communication Sciences at the Graduate School of Social Sciences, Hacettepe University. I would like to thank Assist. Prof. H. Göze Orhon and Dr. Cansu Öksüz Karademir for their critical contributions during the writing process of this article.

References

1. Agamben, Giorgio. “Kayıp Nesne.” Çeviren Şeyda Öztürk. Cogito, no. 51 (Yaz 2007): 258–261.
2. Akkoç, Derviş Aydın. “Devletin ‘Yas’ Oyunları Hakkında (II).” Birikim Dergisi, 9 Eylül 2018. https://www.birikimdergisi.com/haftalik/9084/devletin-yas-oyunlari-hakkinda-ii#.XQzjEY5R3Z4
3. Bıçakçı, Barış. Bizim Büyük Çaresizliğimiz. İletişim Yayınları, 2014.
4. ———. Seyrek Yağmur. İletişim Yayınları, 2020.
5. Butler, Judith. Kırılgan Hayat: Yasın ve Şiddetin Gücü. Çeviren Başak Ertür. Metis Yayınları, 2005.
6. ———. “Melankoli ve Toplumsal Cinsiyet-Reddedilmiş Özdeşleşme.” Cogito, no. 51 (Yaz 2007): 275–291.
7. Çapkın, Nazım. “Bizim Büyük Çaresizliğimiz: Firari Geçmişin Anlatıda Temsili.” Fe Dergi 9, no. 1 (Ocak 2017): 71–79. https://dergipark.org.tr/tr/pub/federgi/article/676707
8. Freud, Sigmund. Haz İlkesinin Ötesinde Ben ve Id. Çeviren Ali Babaoğlu. Metis Yayınları, 2011.

9. ———. Metapsikoloji. Çeviren Aziz Yardımlı. İdea Yayınevi, 2000.
10. ———. “Yas ve Melankoli.” Çeviren Abdurrahman Aydın. Ayrıntı Dergi, 11 Ağustos 2017. http://ayrintidergi.com.tr/yas-ve-melankoli/
11. Habip, Bella. “Önsöz: Melanie Klein ve Yapıtı.” Sevgi, Suçluluk ve Onarım içinde, Melanie Klein, Derleyen Bella Habip. Kanat Yayınları, 2012.
12. Klein, Melanie. “Yas Tutmak ve Manik Depresif Durumlarla İlişkisi.” Sevgi, Suçluluk ve Onarım içinde, Derleyen Bella Habip, Çeviren Zeynep Koçak. Kanat Yayınları, 2012.
13. Kristeva, Julia. Kara Güneş: Depresyon ve Melankoli. Çeviren Nesrin Demiryontan. Bağlam Yayıncılık, 2009.
14. Kütükçü, Tamer. “Bizim Büyük Çaresizliğimiz’de Geçmişin Obsesyonu ve Tamamlanamayan İlişki Döngülerinin ‘Duygusal Biricikliği’ Tesisi.” Kültür Araştırmaları Dergisi, no. 24 (Mart 2025): 177–200. https://doi.org/10.46250/kulturder.1614156
15. Lacan, Jacques. Psikanalizin Dört Temel Kavramı. Çeviren Nilüfer Erdem. Metis Yayınları, 2013.
16. Özgültekin, Fatih Serdar. “Heteroseksüel Melankoli ve Eşcinsel Kateksis: Bizim Büyük Çaresizliğimiz Üzerinden Bir Tartışma.” Moment Dergi 7, no. 1 (Haziran 2020): 57–71. https://doi.org/10.17572/mj2020.1.5771
17. Özmen, Erdoğan. Vazgeçemediklerinin Toplamıdır İnsan: Yas, Melankoli, Depresyon. İletişim Yayınları, 2017.
18. Tura, Saffet Murat. “Önsöz - ‘Olmak’ta ‘Eksik’: Lacan’da Kastrasyon ve Narsizm.” Fallusun Anlamı içinde, Jacques Lacan, Çeviren Saffet Murat Tura. Afa Yayınları, 1994.