Adli Muhasebe ile Banka İç Denetimi Arasındaki İlişki: Vaka Analizi

Öz

1980’li yıllarda yaşanan ve skandal olarak nitelenen uluslararası ve büyük ölçekli muhasebe hileleri ve yolsuzluklar (Enron, Arthur Andersen vb.) muhasebe ve denetimin önemini göstermiş ve öncelikle Amerika’da, “Forensic Accounting” olarak bilinen ve Türkçemize “Adli Muhasebe” olarak çevrilen özel bir muhasebe ve denetim mesleğini gündeme getirmiştir. Amerikan Sermaye Piyasası Kurulu (SEC)’in yaptığı düzenlemeler ve çıkarılan yasalarla, olumsuz durumların tekrar yaşanmaması için adli muhasebeciler şirketlerde istihdam edilmeye başlanmıştır. Ülkemizde henüz bir meslek olarak faaliyet göstermeyen adli muhasebe ile ilgili olarak literatürde çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmamızda, adli muhasebe ile iç denetim ilişkisi özellikle iç denetimin en eski ve sektörün öncüsü olarak kabul gören banka iç denetimi (banka müfettişleri) ilişkisi ortaya konulmak istenmiş olup, banka müfettişlerinin çalışmaları verilerek adli muhasebe tanımı ve faaliyetleri ile uygunluğu gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın adli muhasebenin tanım ve tarifi ile eğitim ve mesleki formasyonu için yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Adli Muhasebe
• İç Denetim
• Banka
• Vaka Analizi
• Hile

The Relationship Between Forensic Accounting and Bank Internal Audit: Case Study

Abstract

The accounting frauds and corruption incidents of international and large-scale nature that took place in the 1980’s (such as Enron, Arthur Andersen, etc.) emphasized the significance of accounting and auditing. As a result, a specialized profession in accounting and auditing, known as “Forensic Accounting”, in the United States and translated as “Adli Muhasebe” in Turkish, emerged. In order to prevent the recurrence of such unfavorable circumstances, the Securities and Exchange Commission (SEC) implemented regulations and enacted laws that mandated the employment of forensic accountants in companies. Various studies have been conducted in the literature regarding forensic accounting, which is not yet practiced as a profession in our country. In this study, our aim was to establish the relationship between forensic accounting and internal auditing, with a particular focus on the relationship between forensic accounting and bank internal auditing (bank inspectors), which is considered the oldest and leading sector in the field of internal auditing. By presenting the work of bank inspectors and demonstrating the definition and activities of forensic accounting, we attempted to show their compatibility. It is evaluated that our study will contribute to the definition and description of forensic accounting, as well as to the efforts related to education and professional formation in this field.

Keywords

• Forensic Accounting
• Internal Audit
• Bank
• Case Study
• Fraud

References

1. Akatak, A. (2021). Adli muhasebe kapsamında hilelerin incelenmesi üzerine bir araştırma (Yayımlanmamış doktora tezi). Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Üniversitesi.
2. Akinbowale, O. E., Mashigo, P., ve Zerihun, M. F. (2023). The integration of forensic and big data technology frameworks for internal fraud mitigation in the banking industry. Cogent business & Management, (10), 2.
3. Aktaş, H., ve Kuloğlu, G. (2008). Adli muhasebe ve adli muhasebecilik mesleği. Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, (25), 102-113.
4. Aydın, H. (2018). Adli muhasebe ile ilgili dünyadaki uygulamalar ve Türkiye'deki uygulanabilirliğinin araştırılması (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Çabuk, A., ve Yücel, E. (2012). Adli muhasebecilik mesleği ve Türkiye'de uygulanabilirliğine yönelik bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (54), 31-38.
5. Çabuk, A., ve Yücel, E. (2012). Adli muhasebecilik mesleğinin Türkiye'deki Gelişme potansiyeline yönelik bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (56), 67. ,
6. Dönmez, A., ve Çavuşoğlu, K. (2015). Hilelerin ortaya çıkarılması bakımından bağımsız denetim ile adli muhasebenin karşılaştırılması. Journal of Accounting, Finance and Auditing Studies, (3), 47.
7. Gray, Dahli. (2008). Forensic accounting and auditing: compared and contrasted to traditional accounting and auditing. American Journal of Business Education, 1(2), 115.
8. Grant Thornton Türkiye. (2022, Mart 5). İş suistimali ve istismar. Grant Thornton Türkiye. https://www.grantthornton.com.tr/en-guncel/makaleler/is-suistimali-ve-istismar/

9. Gülten, S. (2010). Adli muhasebe kavramı ve adli müşavirlik mesleği. Ankara Barosu Dergisi, (3), 310-313.
10. Hatch, L. (2023). Who is interested in forensic accounting? Journal of Accounting and Finance, 23(2), 111-115. Joldeska, I. ve Kosarkoska, D. (2023). Forensic accounting a challenge for Macedonian enterprises and institutions in the fight against financial crime. Vizione, (40), 396-397.
11. Kaban, İ. (2020). Bankalarda amacına göre iç denetim: Türkiye bankacılık sektörü özelinde örnek denetim vakaları. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(1), 181-188.
12. Karacan, S. (2012). Hukuk ile muhasebenin kesişme noktası: adli muhasebe. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (8), 108-196.
13. Kartal, M. T., ve Çoban Çelikdemir, N. (2019). Bankalarda iç kontrol ve iç denetim faaliyetlerinin eşgüdümü: şube denetim faaliyetleri üzerine bir inceleme. TİDE Academia Research, (1), 37-50.