Research Article

CAHİLİYYE DÖNEMİ VE ÖNCESİ ARAPLAR İLE ARAPÇA VE LEHÇELERİ ÜZERİNDE BİR İNCELEME: İSLAMİYET'İN DOĞUŞUNA KADAR OLAN DÖNEM

Volume: 22 Number: 55 December 26, 2022
EN TR

CAHİLİYYE DÖNEMİ VE ÖNCESİ ARAPLAR İLE ARAPÇA VE LEHÇELERİ ÜZERİNDE BİR İNCELEME: İSLAMİYET'İN DOĞUŞUNA KADAR OLAN DÖNEM

Öz

Sām b. Nūḥ’un soyundan üredikleri varsayılarak, Sami uluslar arasında görülen Araplar, Asya’nın güneybatısındaki Arap yarımadası olarak adlandırılan bölgede tarih sahnesine çıkmış ve İslam’ın doğuşuna kadar olan dönemlerde de yarımadanın kuzeyinde ve güneyinde çeşitli devletler kurmuştur. Ancak İslamiyet öncesi geç dönemlerden başlayarak gerek yarımadada gerek yarımadayı çevreleyen yakın coğrafyalarda varlıkları izlenebilen Arapların, Sami uluslar içinde görülen Akad, Asur, Babil, Arâmî, Fenike, Süryani, Yahudi, Tedmur “Palmîrî”, Nabatî, ve Habeş uygarlıklarıyla olan akrabalığının bir soy akrabalığından daha çok bir dil akrabalığına dayandığı genel kabul görmektedir. Bu uygarlıkların dilleriyle aynı dil ailesi içerisinde olan Arapçanın da diğerleri gibi kök bükümlü yapıya sahip olması, bu dillerin köken birliği içinde oldukları sonucunu ortaya çıkarmıştır. Ayrıca bir dil ailesine giren diller arasında ses (fonetik), yapı (morfoloji), sözlük ve tümce bilgisi (sentaks) yönlerinden de ortak özellikler taşımaları gerektiği beklenmektedir. Arapların bu bölgeye nereden geldikleri ve Arap adının kökeni gibi konularda kesin bilgiler bulunmamakla birlikte bu bölge ve çevresinde günümüze kadar yapılan arkeolojik kazı ve çalışmalar sonucunda elde edilen bilgiler de bu konulara kesin bir açıklık getirmemiştir. Arapların anadili olan Arapça, Sami dillerin batı öbeğinin güney kolunda yer alan Kuzey Arapçası ve Güney Arapçası içinde ele alınıp incelenen Birleşmiş Milletler örgütünün resmi dillerinden biri konumundadır. Günümüzde “Faṣiḥ” Arapça olarak da bilinen Modern Standart Arapça, klasik Arapçanın en temel kaynaklarından biri kabul edilen İslamiyetin kutsal kitabı Kur’an-ı Kerim sayesinde Arap yarımadasının da sınırlarını aşmış, yarımadaya yakın ve uzak coğrafyalarda eğitim, bilim, kültür ve sanat dili konumuna gelmiştir. Bu makalede Cahiliyye çağı ve öncesi dönemlerde Arap yarımadasında kurulan en eski Arap devletlerinin tarihlerinin yanı sıra bu geniş coğrafyada konargöçer ve yerleşik olarak yaşamlarını sürdürmüş olan Arap boylarının en eski lehçelerinden kabul edilen güney Arap lehçeleri “el-Eḥḳāf lehçeleri” ve ağızları ana çizgileriyle alınıp incelenecek ve elde edilen sonuçlar, klasik Arapçaya ve günümüz Arap lehçelerine etkileri yönünden değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. ꜤAlî, Cevād, el-Mufaṣṣal Fî Tārîḫi’l-ꜤArab Ḳable’l-İslām, 1-10, 3. Bas., Bağdat, H. 1413 – M. 1993.
  2. Bergsträsser, Gotthelf, Sâmî Dilleri Tarihi, Çev. Prof. Dr. Hulusi Kılıç, Dr. Eyyüp Tanrıverdi, 1. Basım, Anka Yayınları, İstanbul, 2006.
  3. Birinci, Ahmet, İbn Nâkiyâ’nın Makâmeleri, Ankara, 2016.
  4. el-Cundî, Aḥmed ʿAlemu’d-Dîn, el-Lehcātu’l-ʿArabiyye Fî’t-Turās, el-Ḳismu’l-Evvel Fî’n-Niẓāmeyn: eṣ-Ṣavtî ve’ṣ-Ṣarfî, Dāru’l-ʿArabiyye Li’l-Kitāb, bybd., 1983.
  5. Çağatay, Neş’et, İslâmdan Önce Arap Tarihi ve Cahiliye Çağı, A.Ü. İlâhiyat Fakültesi Yay., Ankara, 1957.
  6. Demirayak, Kenan, Arap Edebiyatı Tarihi-I Cahiliye Dönemi, 3. Baskı, Kayseri, 2014.
  7. Ebû ʿAyyāne, Fetḥî Muḥammed, Dirāsāt Fî Cuġrāfiyyeti Şibhi Cezîreti’l-ʿArab, Dāru’l-Maʿrifeti’l-Cāmiʿiyye, İskenderiye, 1994.
  8. el-Ḥamavî er-Rûmî el-Baġdâdî, eş-Şeyḫ el-İmâm Şihâbu’d-Dîn Ebî ʿAbdullah Yâkût b. ʿAbdullah, Muʿcemu’l-Buldân, c. 1-5, Dâr Ṣâdir, Beyrut, 1977.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Language Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 26, 2022

Submission Date

July 1, 2022

Acceptance Date

November 16, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 22 Number: 55

APA
Birinci, A. (2022). CAHİLİYYE DÖNEMİ VE ÖNCESİ ARAPLAR İLE ARAPÇA VE LEHÇELERİ ÜZERİNDE BİR İNCELEME: İSLAMİYET’İN DOĞUŞUNA KADAR OLAN DÖNEM. Nüsha, 22(55), 43-72. https://doi.org/10.32330/nusha.1139199

Cited By

All articles are licensed under Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY-NC 4.0).