BEHRÂM-İ SÂDIKÎ’NİN ÖYKÜLERİNDE ÖLÜM KAVRAMI
Abstract
Behrâm-i Sâdıkî, 19. yüzyılda başlayan ve 20. yüzyılda gelişimini sürdüren modern İran öykücülüğünde önemli bir şahsiyet olarak karşımıza çıkar. 1936 yılında İsfahan’a bağlı Necefabad’da dünyaya gelen Sâdıkî henüz lise öğrencisiyken ‘Sahbâ Mikdârî’ takma adıyla şiirler yazar. 1955 yılında Tahran Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne başlayan Sâdıkî’nin öyküleri o yıldan itibaren dönemin ünlü edebiyat dergilerinde yayımlanır ve bu öyküler büyük beğeni toplar. Sanatsal yaratıcılık dönemi 1956-1972 yılları arasını kapsayan ve temelde bu on yılın yazarı olarak kabul edilen Sâdıkî, bu kısa süreye rağmen kendisini İranlı öykücülerin ön saflarına yerleştiren eserlere imza atar. Bunlardan ilki 25 yaşındayken yazdığı ve onu üne kavuşturan “Melekût” (Ruhlar Âlemi) adlı romanıdır. Bazı eleştirmenler bu eseri uzun öykü (novella) kategorisine koyar. Diğer eseri 30 öyküden oluşan “Siper ve Boş Mataralar” adlı kitabıdır. Bu ikisinden başka yazarın dağınık halde şiirleri, tamamlanmamış öyküleri ve birkaç tane de piyesi bulunmaktadır. 1984 yılında henüz 48 yaşındayken hayata veda eden Sâdıkî kısa yaşamı boyunca yazdığı öykülerle hem yaşadığı dönemde hem de kendinden sonra gelen yazarlar üzerinde sarsıcı ve derin etkiler bırakmıştır. Behrâm-i Sâdıkî, yaşamdan ümidini kesmiş ve kendilerine tek sığınak olarak ölümü gören karakterler üzerinden ölüm kavramını öykülerinde ustalıkla işler. Yazınlarında bazen kara mizaha yaklaşan ironik anlatımıyla bazen tüm acısı ve gerçekliğiyle ölüm korkusunun üzerine gider. Kuruntu, kaçış, intihar, kimliksizleşme ve cinnet geçirme gibi temalarla anlatımını güçlendirir. Çalışmada, Sâdıkî’nin anlatı süzgecinden geçen gerçeklik ile var olan gerçekliğin karşılaştırılması yapılarak, ölüm kavramını ele alışı incelenecektir.
Keywords
References
- Âbidînî, H. M. (2002). İran Öykü ve Romanının Yüzyılı. (D. Örs, Çev.) Ankara: Nüsha Yayınları.
- Âslânî, M. R. (1384/2005). Behrâm-i Sâdıkî- Bâzmândehâ-yi Gârib-i Âşinâ. Tahran: İntişârât-i Nîlûfer.
- Çetişli, İ. (2012). Batı Edebiyatında Edebî Akımlar. Ankara: Akçağ Yayınları.
- Hukûkî, M. (1377/1998). Edebiyât-i İmrûz-i İrân. Tahran: Neşr-i Katre.
- Özkan, E. (2014). Behrâm-i Sâdıkî’nin Kısa Öykülerinin İçerik Açısından Tahlili. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Üniversitesi, Ankara.
- Sâdıkî, B. (1395/2016). Senger ve Kumkumehâ-yi Hâlî. Tahran: İntişârât-i Nîlûfer.
- Sepânlû, M. A. (1366/1987). Nivisendegân-i Pîşrov-i İrân Ez Meşrûte Tâ 1350. Tahran: İntişârât-i Nigâh.
- Yâhakkî, M. C. (1385/2006). Cûybâr-i Lâhzahâ-Edebiyât-i Muâsır-ı Fârsî. Tahran: Çâp-i Dîbâ.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Creative Arts and Writing
Journal Section
Research Article
Authors
Emine Zeytunlu
*
0000-0003-1299-0542
Türkiye
Publication Date
June 29, 2019
Submission Date
April 1, 2019
Acceptance Date
May 21, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 19 Number: 48