Research Article

SALÂHÎ’NİN MECMA-İ FENN-İ ZERÂFET ADLI FARSÇA GRAMERİ

Volume: 20 Number: 50 June 30, 2020
EN TR

SALÂHÎ’NİN MECMA-İ FENN-İ ZERÂFET ADLI FARSÇA GRAMERİ

Öz

Farsça, Osmanlı eğitim sisteminde XV. yüzyıldan başlayarak XX. yüzyılın ikinci çeyreğine kadar ders olarak okutulmuş bir dildir. XV. yüzyılın başlarından itibaren Farsça, tasavvufi düşüncenin gelişimi ve Mesnevî’nin anlaşılması amacıyla tekkelerde de ders olarak okutulmuştur.

Abdullah Salâhaddîn-i Uşşâkî adıyla da tanınan ve Uşşâkiyye tarikatının üçüncü piri olarak bilinen Salâhî, XVIII. yüzyılda Osmanlılar devrinde yaşamış Halvetî-Uşşâkî şeyhlerindendir. Hem Arapçaya hem de Farsçaya hakimiyeti olan âlim, şair ve şarih bir zattır. Salâhî’nin eski kaynaklarda toplamda bugünkünden daha çok eserinin olduğu söylense de günümüzde 12 adet telif eser, 11 adet şerh ve 8 adet tercümesiyle toplamda 31 adet eserinin olduğu bilinmektedir.

Osmanlı Türkçesiyle yazılan Mecma-i fenn-i zerâfet, Salâhî’nin Farsça gramer konusunda kaleme aldığı telif eserlerinden biridir. Eser, erken dönemlerde sözlüklerde açıklanan gramer konularının düzenlenerek bir kitapta toplanması ve Arapça yazılan Farsça gramerlerin de anlaşılmasındaki zorluğun giderilmesi amacıyla Osmanlı Türkçesiyle yazılmıştır.

Mecma-i fenn-i zerâfet adlı eserde  müellifin istifade ettiğini söylediği kaynaklar, kütüphanelerdeki kataloglarda farklı adlarla kaydedilmiş ve eserlerle ilgili bilgiler eksik verilmiştir. Bu makalede, Farsçanın tarihi seyri konusunda kısa bir bilgiden sonra hem Salâhî’nin Mecma-i fenn-i zerâfet adlı eser hem de istifade ettiğini söylediği Kavâid-i Fürs ile Mefâtîh-i deriyye adlı eserlerle ilgili bilgiler verilmiş ve Mecma-i fenn-i zerâfet adlı eser tanıtılmıştır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Akkuş, M. (1998). Abdullah Salaḥ-i Uşşakî (Salahi)'nin hayatı ve eserleri. Ankara: Millî Eğitim Basımevi.
  2. Aktepe, M. M. (1988). "Abdülhamid I", Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. ( I, s. 213-216) İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  3. Aktepe, M. M. (1989). "Ahmed III", Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. ( II, s. 34-38) İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  4. Alparslan, A. (1996). "Habib Efendi", Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. (XIV, s. 370-371) İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  5. Arıcı, R. (2006). Salâhî'nin tasavvufî şiir şerhleri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi) Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  6. Beydili, K. (2006). "Mustafa III", Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. (XXXI, s. 280-283) İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  7. Ceyhan, S. (2009). "Salâhî Efendi", Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. (XXXVI, s. 17-19) İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  8. Çetinkaya, G. (2018). "Anadolu'da Farsça öğretimi için yazılmış bir konuşma kılavuzu: Fârisî tekellüm risâlesi" Nüsha. (Haziran-Aralık 47, s. 171-190) Ankara.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Language Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2020

Submission Date

February 28, 2020

Acceptance Date

June 3, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 20 Number: 50

APA
Uzun, A. (2020). SALÂHÎ’NİN MECMA-İ FENN-İ ZERÂFET ADLI FARSÇA GRAMERİ. Nüsha, 20(50), 141-164. https://doi.org/10.32330/nusha.696353

All articles are licensed under Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY-NC 4.0).