AİLE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİNİN ÖZSAYGI VE FONKSİYONEL OLMAYAN TUTUMLARA ETKİSİ

Öz

Bu çalışmada, aile danışmanlığı eğitimi alan bireylerin Fonksiyonel Olmayan tutumları ve Özsaygı düzeylerinin yapılan deneysel işlem sonucunda değişip değişmediği saptanmaya çalışılmıştır. Araştırmada 2x2’lik split-plot faktöryel desen kullanılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği ile Rosenberg Öz-saygı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya 18’i deney, 14’ü kontrol grubunda olmak üzere toplam 32 denek katılmıştır. Çalışma sonucunda aile danışmanlığı eğitimine katılan bireylerin fonksiyonel olmayan tutumlarının, katılmayanlara göre olumlu yönde değiştiği, öz saygı düzeylerinin ise farklılaşmadığı saptanmıştır. Bu sonuç yapılan aile danışmanlığı eğitiminin bireylerin fonksiyonel olmayan düşüncelerini olumlu yönde değiştirdiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Aile Danışmanlığı,Fonksiyonel Olmayan Tutumlar,Öz-Saygı,Deneysel Çalışma,Psikolojik Danışma

References

1. • Abela, J.R.Z. and D’Alessandro, D.U., (2002). Beck’s Cognitive Theory of Depression: A Test of The Diathesis-Stress and Causal Mediation Components. British Journal of Clinical Psychology, 41, 111-128.
2. • Abela, J.R.Z. and Skitch, S.A., (2007). Dysfunctional Attitudes, Self-Esteem, and Hassles: Cognitive Vulnerability to Depression in Children of Affectively Ill Parents. Behaviour Research and Therapy, 45, 1127-1140. doi:10.1016/j.brat.2006.09.011
3. • Alves-Martins, M., Peixoto, F., Gouveia-Pereira, M., Amaral, V., and Pedro, I., (2002). Self-esteem and Academic Achievement among Adolescents. Educational Psychology, 22(1), 51-62.
4. • Aydoğan, D. ve Özbay, Y., (2012). Akademik Erteleme, Benlik Saygısı, Durumluluk Kaygı ve Öz-Yeterlik İle Açıklanabilirliğinin İncelenmesi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 2(3), 1-9. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/opus/issue/29950/311128.
5. • Balkıs, M. ve Duru, E., (2010). Akademik Erteleme Eğilimi, Akademik Başarı İlişkisinde Genel ve Performans Benlik Saygısının Rolü. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 159-170.
6. • Battle, J., (1987). Relationship Between Self-Esteem and Depression. Psychological Reports, 42, 745-746.
7. • Baumeister, R., (2005). Rethinking Self-Esteem: Why Nonprofits Should Stop Pushing Self-Esteem and Start Endorsing Self-Control. CA: Stanford Social Innovation Review. Retrieved from http://teachlikeachampion.com/wp-content/uploads/Baumeister-RE-THINKING-SELF-ESTEEM.pdf.
8. • Beck, A.T., Rush, A.J., Shaw, B.F., and Emery, G., (1979). Cognitive Therapy of Depression. New York: The Guilford Press.

9. • Beck, J., (1995). Cognitive therapy: Basics and Beyond. New York: Guilford Press.
10. • Beck, J.S., (2001). Bilişsel Terapi: Temel İlkeler ve Ötesi. (N. H. Şahin, Çev.), Ankara: Türk Psikologlar Derneği.
11. • Burns, R.B., (1982). Self-Concept Development and Education. New York: Holt, Rinehart & Winston.
12. • Büyüköztürk, Ş., (2015). Deneysel Desenler. Ankara: Pegema Yayıncılık.
13. • Cast, A.D. and Burke, P.J., (2002). A Theory of Self Esteem. Social Forces, 80(3), 1041-1068.
14. • Collins, M., (2009). Raising Self Esteem in Primary Schools: A Whole School Training Programme. London: Sage Publications Ltd.
15. • Colquhoun, L.K. and Bourne, P.A., (2012). Self-esteem and Academic Performance of 4th Graders in Two Elementary Schools in Kingston and St. Andrew Jamaica. Asian Journal of Business Management, 4(1), 36-57. Retrieved from http://maxwellsci.com/print/ajbm/v4-36-57.pdf.
16. • Coopersmith, S., (1967). The Antecedents of Self-Esteem. Freeman, San Francisco.
17. • Çuhadaroğlu, F., (1986). Adölesanlarda Benlik Saygısı. Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı, Ankara.
18. • Duru, E. ve Balkıs, M., (2014). Kendinden Şüphe Duyma, Benlik Saygısı ve Akademik Başarı Arasındaki İlişkilerde Akademik Erteleme Eğiliminin Rolü. Eğitim ve Bilim, 39, 173. Retrieved from http://eb.ted.org.tr/index.php/EB/article/viewFile/1864/676.
19. • Duy, B., (2003). Bilişsel-Davranışçı Yaklaşıma Dayalı Grupla Psikolojik Danışmanın Yalnızlık ve Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Üzerine Etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi, Ankara.
20. • Doğan, T., Totan, T. ve Sapmaz, F., (2009). Üniversite Öğrencilerinde Benlik Saygısı Ve Sosyal Zekâ. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17, 235-247. Retrieved from http://sakarya.dergipark.gov.tr/sakaefd/issue/11213/133922.
21. • Doğru, N. ve Peker, R., (2004). Özsaygı Geliştirme Programının Lise Dokuzuncu Sınıf Öğrencilerinin Özsaygı Düzeylerine Etkisi. Eğitim Fakültesi Dergisi,17(2), 315-328. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/befdergi/issue/23139/247165.
22. • Donnellan, M.B., Trzesniewski, K.H., Robins, R.W., Moffitt, T.E., and Caspi, A., (2005). Low Self-Esteem is Related to Aggression, Antisocial Behavior, and Delinquency. Psychological Science, 16, 328–335. doi: 10.1111/j.0956-7976.2005.01535.x.
23. • Erözkan, A., (2009). İlköğretim Sekizinci Sınıf Öğrencilerinde Depresyonun Yordayıcıları. Elemantary Education Online, 8(2), 334-345. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/download/article-file/90859.
24. • Göller, L., (2010). Ergenlerin Akılcı Olmayan İnançları İle Depresyon Umutsuzluk Düzeyleri ve Algıladıkları Akademik Başarıları Arasındaki İlişkiler. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
25. • Gümüş, A.E., (2006). Sosyal Kaygının Benlik Saygısına ve İşlevsel Olmayan Tutumlara Göre Yordanması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(26), 63-73. Retrieved from http://dergipark.ulakbim.gov.tr/tpdrd/article/view/1058000222.
26. • Gürgan, U., (2006). Grupla Psikolojik Danışmanın Üniversite Öğrencilerinin Yılmazlık Düzeylerine Etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi, Ankara.
27. • Hamarta, E. ve Demirtaş, E., (2009). Lise Öğrencilerinin Utangaçlık ve Benlik Saygılarının Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Açısından İncelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21, 239-247. Retrieved from file:///C:/Users/ugurg/Downloads/321-644-1-SM%20(1).pdf.
28. • Karaırmak, Ö. ve Çetinkaya Siviş, R., (2011). Benlik Saygısının ve Denetim Odağının Psikolojik Sağlamlık Üzerine Etkisi: Duyguların Aracı Rolü. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(35), 30-43. Retrieved from http://dergipark.ulakbim.gov.tr/tpdrd/article/view/1058000080/1058000082.
29. • Kërqeli, A., Kelpi, M., and Tsigilis, N., (2013). Dysfunctional Attitudes and Their Effect on Depression Social and Behavioral Sciences, 84, 196–204. Retrieved from http://ac.els-cdn.com/S1877042813016017/1-s2.0-S1877042813016017-main.pdf?_tid=47b9f2c4-5c2a-11e7-839b-00000aab0f26&acdnat=1498672412_35fccb21860ecc48c90ec12372ab62c4.
30. • Keyes, J.A., (1991). Cognitive Distortions and Loneliness: Does Changing Negative Thoughts Affect Loneliness? Unpublished Doctoral Dissertation, Loyola University of Chicago, 1991).
31. • Korkut, Y., (2001). Aile Danışmanlığı ve Aile Terapisi Hizmetleri. Psikoloji Çalışmaları Dergisi, 22, 111-133.
32. • Korkut, Y., (2007). Türkiye'de Aile Terapisi ve Terapistlerinin Durumu. Psikoloji Çalışmaları Dergisi, 27, 13-30. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/iupcd/issue/9406/117942.
33. • Kwon, S. and Oei, T.P.S., (1992). Differential Causal Roles of Dysfunctional Attitudes and Automatic Thoughts in Depression. Cognitive Therapy and Research, 16(3), 309-328. doi: 10.1007/BF01183284.
34. • Lee, A. and Hankin, L.B., (2009). Insecure Attachment, Dysfunctional Attitudes, and Low Self-Esteem Predicting Prospective Symptoms of Depression and Anxiety During Adolescence. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 38(2), 219–231. doi:10.1080/15374410802698396.
35. • Lochman, J.E. and Lampron, L.B., (1986). Situational Social Problem-Solving Skills and Self-Esteem of Aggressive and Nonaggressive Boys. Journal of Abnormal Child Psychology, 14, 605-617. doi: 10.1007/BF01260527 .
36. • Loomans, D., (2011). 100 Ways to Build Self Esteem and Teach Values. Tuburon, CA: H.J. Kramer.
37. • Marčinko, D., Jakšić, N., Ivezić, E., Skočić, M., Surányi, Z., Lončar, M., et al. (2014). Pathological Narcissism and Depressive Symptoms in Psychiatric Outpatients: Mediating Role of Dysfunctional Attitudes. Journal of Clinical Psychology, 70(4), 341–352. doi: 10.1002/jclp.22033.
38. • Odacı, H., (1994). Karadeniz Teknik Üniversitesi Fatih Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Yalnızlık, Benlik Saygısı ve Yakın İlişkiler Kurabilme Düzeylerinin ve Bu Düzeyler Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Trabzon.
39. • Oei, T.P.S. and Sullivan, L.M., (1999). Cognitive Changes Following Recovery from Depression in A Group Cognitive-Behaviour Therapy Program. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry, 33, 407-415.
40. • Peselow, E.D., Robins, C., Block, P., Barouche, F., and Fieve, R.R., (1990). Dysfunctional Attitudes in Depressed Patients Before and After Clinical Treatment and in Normal Control Subjects. American Journal of Psychiatry, 147(4), 439-444.
41. • Pişkin, M., (2000). Özsaygıyı Geliştirme Eğitimi (Edt. Yıldız Kuzgun), İlköğretimde Rehberlik: 2. Baskı. Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.
42. • Roberts, J.E. and Gamble, S.A. (2001). Current Mood-State and Past Depression as Predictors of Self-Esteem and Dysfunctional Attitudes among Adolescents. Personality and Individual Differences, 30, 1023-1037.
43. • Rosenberg, M., (1965). Society and the Adolescent Self-Image. Princeton University Press, USA, New Jersey.
44. • Rosenberg, M., (1979). Conceiving the self. New York: Basic Books.
45. • Rosenberg, M., (1986). Conceiving the Self. Malabar, FL: Krieger
46. • Savaşır, I. ve Batur, S., (1998). Depresyonun Bilişsel-Davranışçı Tedavisi. I. Savaşır, G. Boyacıoğlu ve E. Kabakçı (Ed.), Bilişsel-Davranışçı Terapiler (2. Baskı) (17-50). Ankara: Psikologlar Derneği Yayınları.
47. • Savaşır, I. ve Şahin N.H., (1997). Bilişsel Davranışçı Terapilerde Değerlendirme: Sık Kullanılan Ölçekler. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
48. • Schiraldi, G.R., (2007). 10 Simple Solutions for Building Self-Esteem: How to End Self-Doubt, Gain Confidence, & Create a Positive Self-Image. CA: New Harbinger Publications.
49. • Shaw, A.A., (2008). The Interrelationship of Self-Esteem, Self-Efficacy, Attitudes toward Teachers and School, and Academic Achievement of At-Risk Middle School Students. Unpublished Doctoral Thesis, Union University, Memphis.
50. • Sheykhjan, T.M., Jabari, K. and Rajeswari, K., (2014). Self-Esteem and Academic Achievement of High School Students. Cognitive Discourses International Multidisciplinary Journal, 2(2), 38-41. Retrieved from http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED550103.pdf.
51. • Şahan Yılmaz, B. ve Duy, B., (2013). Psiko-Eğitim Uygulamasının Kız Öğrencilerin Benlik Saygısı ve Akılcı Olmayan İnançları Üzerine Etkisi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(39), 68-81. Retrieved from. http://pdrdergisi.org/index.php/pdr/article/view/72/71.
52. • Şahin, N.H., ve Şahin, N., (1992). Bir Kültürde Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Bir Başka Kültürde de Öyle Midir? Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeğinin Psikometrik Özellikleri. Psikoloji Dergisi, 7(26), 30-39.
53. • Şahin, N.H. ve Şahin, N., (1992). How Dysfunctional the Dysfunctional Attitudes in another Culture? British Journal of Medical Psychology, 65, 17-26. doi: 10.1111/j.2044-8341.1992.tb01680.x.
54. • Şenormancı, Ö., Konkan, R., Güçlü, O., Şenormancı, G., and Sungur, M.Z., (2013). Ruminatif Yanıt Biçimi ve Fonksiyonel Olmayan Tutumların Majör Depresyonla İlişkisi. Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 26, 239-247. Retrieved from http://dusunenadamdergisi.org/tr/TMakaleDetay.aspx?MkID=951.
55. • Türkçapar, M.H., (2011). Bilişsel Terapi. Ankara: HBY Yayıncılık.
56. • Ulukaya, S. ve Bilge, F., (2014). Üniversite Öğrencilerinde Akademik Ertelemenin Yordayıcıları Olarak Aile Bağlamında Benlik ve Ana Baba Tutumları. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 5(41), 89-102. Retrieved from, http://dergipark.ulakbim.gov.tr/tpdrd/article/view/1058000385.
57. • Vishalakshi, K.K. and Yeshodhara, K., (2012). Relationship Between Self-Esteem and Academic Achievement of Secondary School Students. Indian Journal of Applied Research, 1(12), 83-84. doi: 10.15373/2249555X/SEP2012/29.
58. • Weissman, A.N. and Beck, A.T., (1978). Development and Validation of the Dysfunctional Attitude Scale: A Preliminary Investigation. Paper presented at The Annual Meeting of the American Educational Research Association, Toronto, Ontario.