Kurtuluş Sonrası Şuşa Tarihî ve Mimarî Koruma Alanı Kültürel Mirasının Korunmasına Yönelik İlk Çalışmalar

Güney Kafkasya coğrafyasında 18. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan hanlıklardan birisi olarak kurulan Karabağ Hanlığı, varlığını devam ettirdiği süre zarfında birçok kültürel eser üretmiştir. Hanlığın başkenti olan Şuşa’da geliştirilen özgün mimarî tarz, tüm Karabağ bölgesini etkilemiştir. Bölgede gerçekleşen çıkar çatışmaları sebebi ile 19. ve 20. yüzyılda büyük çapta kültürel yıkım yaşayan Karabağ, 21. yüzyıla işgal altında girmiştir. Azerbaycan Cumhuriyeti, bölgedeki tarihî ve mimarî mirasını korumak adına Şuşa’yı, UNESCO Dünya Miras Listesi’ne aday yapabilmek adına 2001 yılında, Azerbaycan UNESCO Geçici Listesi’ne yazdırmıştır. Karabağ’ın 2020 yılında işgalden kurtarılması ile birlikte bölgedeki kültürel miras yenileme çalışmalarına hızlıca başlanmış ve uluslararası kuruluşlarla iletişime geçilmiştir. “Karabağ’ın Kalbi” Şuşa, 2021 yılının ilk günlerinde Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kültür başkenti ilân edilmiştir. Çalışmada, Karabağ bölgesinde Selçuklu Devleti sonrasında yaşanan gelişmeler aktarılmış, Şuşa kentinin mimarî mirası hakkında bilgi verilmiştir. Kurtarıldıktan sonra Şuşa’daki Türk mimarî mirasının durumu hakkında genel bilgi verilmiş ve ayakta kalmayı başaran önemli anıt eserlerin durumu detaylıca aktarılmıştır. Miras konusunda yürütülmesi planlanan yenileme çalışmalarına yönelik Azerbaycan Cumhuriyeti devlet yetkililerinin vermiş olduğu bilgiler analiz edilerek izlenecek yaklaşım konusunda tespitler yapılmış ve önerilerde bulunulmuştur.