Kohlberg ve Ahlâkî Gelişim Teorisi, Editör: Hamit ER ve Hasan KAPLAN (İstanbul: Mahya Yayınları, 1. Basım, 2020, 304 Sayfa)

“Kohlberg ve Ahlâkî Gelişim Teorisi” başlıklı kitap, Hamit Er ve Hasan Kaplan’ın editörlüğünde hazırlanmış kapsamlı bir derleme niteliği taşımaktadır. Kitap, Lawrence Kohlberg’in ahlâkî gelişim kuramını teorik, metodolojik ve kültürel boyutlarıyla disiplinler arası bir bakışla ele almakta, kuram etrafında şekillenen tartışmaları görünür kılmayı ve ilgili disiplinlerde çalışan akademisyen, eğitimci ve uygulamacılara kapsamlı bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır. Kuramsal düzeyde Kantçı adalet ilkesi ile Piaget’nin bilişsel gelişim modeli temel alınmakta, feminist teori, kültürel psikoloji, ahlâk eğitimi ve kolektivist toplum analizlerinden gelen eleştirilerle kuram çok boyutlu biçimde tartışılmaktadır. Metodolojik açıdan kitap, telif ve çeviri makaleler aracılığıyla kuramın felsefî dayanaklarını, bilişsel aşamalarını, ölçme araçlarını, kültürel geçerliliğini ve eğitim uygulamalarını bölümler halinde incelemektedir. Birinci bölüm, teorinin entelektüel arka planını Kantçı evrensellik anlayışıyla Piaget’nin bilişsel gelişim modeli arasındaki ilişki üzerinden incelemektedir İkinci bölüm, Platon ve Kant gibi düşünürlerin etkileri çerçevesinde kuramın tarihsel ve felsefî temellerini tartışmaktadır. Üçüncü bölüm, ahlâkî ikilemlere dayalı ölçüm araçlarının farklı kültürel bağlamlarda sınırlı kaldığını vurgulamaktadır. Dördüncü bölüm, bilişsel gelişim ile ahlâkî yargı arasındaki bağı ortaya koyarken duygusal boyutların göz ardı edilmesini eleştirmektedir. Beşinci bölüm, feminist ve kültürel eleştiriler ışığında kuramın revize edilebilirliğini gündeme getirmektedir. Altıncı bölüm, eğitim bağlamında “adil topluluk” yaklaşımını tartışarak pedagojik esneklik ihtiyacına dikkat çekmektedir. Yedinci bölüm, evrensel etik ilkeler düzeyinin teoride normatif bir zirve olarak öngörülmesine rağmen ampirik olarak sınırlı biçimde doğrulandığını göstermektedir. Sekizinci bölüm ise okul ortamında ahlâk eğitiminin gelişimsel bir bakışla ele alınmasını önermekte; soyut normların yanında duygusal ve sosyal öğrenmenin önemini öne çıkarmaktadır. Kitabın güçlü yönleri arasında, kuramın entelektüel kökenlerini ayrıntılı biçimde ortaya koyması, bilişsel ve felsefî temelleri feminist ve kültürel eleştirilerle ilişkilendirmesi ve disiplinler arası bir tartışma zemini sunması önemli bir katkı olarak öne çıkmaktadır. Zayıf yönleri arasında ise kurama yöneltilen eleştirilerin pratikte nasıl bir alternatif model ortaya koyabileceğine dair açık önerilerin sınırlı olması, duygusal ve toplumsal boyutların teoriye bütüncül biçimde entegre edilmesine ilişkin ayrıntılı modellerin sunulmaması ve yeniden yapılandırmaya yönelik yol haritalarının eksikliği bulunmaktadır. Genel olarak kitap, teorinin yalnızca bilişsel gelişimle sınırlı olmadığını; kültür, cinsiyet, duygu, toplumsal normlar ve bağlamsal faktörlerin kurama dâhil edilmesinin zorunlu olduğunu ortaya koymaktadır. Evrensel etik ilkeler düzeyine ulaşmadaki güçlükler, kolektivist toplumlarda normların sınırlılığı, feminist yaklaşımların bakım odaklı önerileri ve eğitim uygulamalarındaki bağlamsal sorunlar, kuramın revize edilebilirliğini gündeme getirmektedir. Bu çok boyutlu değerlendirme, özellikle eğitim, psikoloji, felsefe, sosyoloji ve gelişim psikolojisi gibi alanlarda çalışan araştırmacılara kuramı kendi bağlamlarında yeniden yorumlama olanağı sunmakta ve hem yerel hem de küresel ölçekte ahlâkî gelişim tartışmalarına önemli bir katkı sağlamaktadır.

The volume titled Kohlberg and the Theory of Moral Development, edited by Hamit Er and Hasan Kaplan, is presented as a comprehensive anthology. The book examines Lawrence Kohlberg’s theory of moral development through a multidisciplinary lens, addressing its theoretical, methodological, and cultural dimensions; it seeks to make visible the debates shaped around the theory while offering scholars, educators, and practitioners a comprehensive analytical framework. At the theoretical level, Kant’s principle of justice and Piaget’s model of cognitive development provide the foundation, while feminist theory, cultural psychology, moral education, and analyses of collectivist societies contribute to a multidimensional critique of the framework. Methodologically, the volume integrates both original and translated essays, which, chapter by chapter, analyze the philosophical foundations of the theory, its cognitive stages, measurement instruments, cultural validity, and educational applications. The first chapter examines the intellectual background of the theory by tracing the connections between Kantian universalism and Piaget’s model of cognitive development. The second chapter explores its historical and philosophical underpinnings through the influence of thinkers such as Plato and Kant. The third chapter emphasizes the limitations of moral dilemma–based measurement instruments in diverse cultural contexts. The fourth chapter highlights the relationship between cognitive development and moral reasoning while drawing attention to the neglect of emotional dimensions. The fifth chapter, in light of feminist and cultural critiques, underscores the revisability of the theory. The sixth chapter discusses the “just community” approach in educational settings, stressing the necessity of pedagogical flexibility. The seventh chapter shows that although the stage of universal ethical principles is presented as a normative pinnacle, empirical evidence supporting its attainability remains extremely limited. The eighth chapter proposes a developmental perspective on moral education in school contexts, emphasizing the significance of emotional and social learning alongside abstract norms. Among the strengths of the book are its detailed exposition of the intellectual roots of Kohlberg’s framework, its capacity to interconnect cognitive and philosophical foundations with feminist and cultural critiques, and its role in fostering an interdisciplinary platform for critical engagement. Its weaknesses, however, include the scarcity of explicit and systematic proposals for alternative models, the absence of comprehensive frameworks for integrating emotional and social dimensions into the theory, and the lack of clear pathways for its reconstruction. In its entirety, the volume demonstrates that Kohlberg’s theory cannot be confined to a purely cognitive paradigm; rather, it requires the incorporation of culture, gender, emotion, social norms, and contextual contingencies. The difficulties in attaining the stage of universal ethical principles, the normative limitations encountered in collectivist societies, the care-based propositions of feminist approaches, and the pedagogical challenges observed in educational practice collectively underscore the need for revising the theory. This multidimensional assessment enables researchers in education, theology, psychology, philosophy, sociology, and developmental science to reinterpret the theory within their own contexts, thereby making a significant contribution to the discourse on moral development at both local and global levels.