TR
EN
SEPTIMIUS SEVERUS DÖNEMİNDE ELAIUSSA SEBASTE’NİN DURAKLAMASI, KORYKOS’UN YÜKSELİŞİ
Abstract
Elaiussa Sebaste’nin mimari açıdan en zayıf olduğu Severuslar döneminde,
sadece dört km. batısındaki Korykos’un (diğer pek çok Kilikia kenti gibi) en zengin dönemini yaşıyor olması oldukça düşündürücü bir noktadır. Septimius Severus
döneminde iki asırlık dev bir metropol olan ve o tarihe kadar bölgenin başkenti
durumundaki Elaiussa Sebaste, M.S. 2. yy. sonlarından itibaren küçülmeye başlamış; mütevazı bir yerleşim olan Korykos ise aynı dönemde büyük bir kent olmuş
ve tüm bölgenin ekonomik merkezi haline gelmiştir.
Farklı arkeolojik kanıtlarla desteklenen bu tespitin en önemli dayanaklarından
biri, Elaiussa Sebaste’de tapınak mezar geleneğinin Antoninuslar dönemi sonlarında ortadan kalkmış olmasıdır. Korykos’ta ise bu ve benzeri mezar anıtlarına en
fazla Severuslar döneminde rastlanmaktadır. Yine Severuslar dönemine tarihlenebilen mimari buluntu sayısı Elaiussa Sebaste’de yok denecek kadar azken, Korykos
ve Kilikia’nın diğer kentleri bu evrede en zengin dönemlerini yaşamıştır.
Elaiussa Sebaste ve Korykos’taki “ters orantılı” bu dönüşüm süreci Septimius
Severus döneminde gerçekleşmiş ve devam etmiştir. Birbirine komşu olan iki
kentin tarihinde yaşanan bu dramatik dönüşümün önemli bir gerekçesi olmalıdır.
Septimius Severus’un ilk yıllarının oldukça sıkıntılı geçtiği bilinmektedir.
Nitekim bu imparator, Niger ve Albinus gibi iki önemli rakip ile Roma tahtı için
iç savaşlara girmiştir. Bu iç savaşlar sürecinde, imparatorluğun çeşitli noktalarında
yer alan pek çok kent, birbirine rakip olan üç generalden birini desteklemiştir. Niger
ile Albinus’u destekleyen kentlerin ve kişilerin, savaş bittikten sonra Septimius
Severus tarafından cezalandırıldıkları bilinmektedir. Elaiussa Sebaste’nin de,
rakip bir generalin iddialarını desteklediğine dair bazı ipuçları bulunmaktadır.
Dolayısıyla bu kentin yaşadığı duraklama ve gerileme sürecinin sebepleri, bu iç
savaşlarla ilişkili gibi görünmektedir.
Tarihi kaynaklardan edinilen bilgilere göre Severus, cezalandırdığı bazı kentleri
bir süre sonra affetmiş ve tekrar iyi ilişkiler kurmuştur. Ancak Elaiussa Sebaste’nin
bu süreçteki durumu hakkında bu tarihi kaynaklar suskun kalmaktadır. Konuyu
aydınlatabilecek herhangi bir epigrafik buluntu da söz konusu değildir. Bu nedenle
Elaiussa Sebaste’nin içinde bulunduğu atmosferi aydınlatabilecek tek başvuru kaynağı arkeolojik buluntulardır.
Elaiussa Sebaste ve Korykos’ta yapılan arkeolojik araştırmalar, Septimius
Severus döneminde bu iki kentin cazibe merkezi olma konusunda yer değiştirdiği
şeklinde bir sonuç ortaya çıkarmaktadır. Bir başka ifade ile bölgenin en cazip
kenti olma özelliği Elaiussa Sebaste’den Korykos’a geçmiştir. M.S. 2. yy. sonları
ile 3. yy.’ın başları arasına tarihlenen buluntular, çok net biçimde bu tespiti desteklemektedir. Korykos’ta, Elaiuusa Sebaste’nin tam tersine, çok hızlı bir gelişme
evresi yaşanmış, ekonomik büyümenin işareti olarak değerlendirilebilecek imar
çalışmaları zirveye ulaşmıştır.
Bu manzara Korykos için sürpriz olarak değerlendirilmemelidir nitekim
Severuslar döneminde Kilikia bölgesinin genelinde bu olumlu gelişimi rahatlıkla izlemek mümkündür. Hatta tarihçiler arasında, Kilikia bölgesinin Severuslar döneminde altın çağını yaşadığı kabul edilmektedir. Sadece Elaiussa Sebaste’de,
Severuslar dönemine tarihlenebilen arkeolojik buluntular son derece azdır ve
bu durum Kilikia’nın genelinde gözlenen olumlu gelişmelerle paralel değildir.
Bölgede doğal bir felaket bilinmediği için Elaiussa Sebaste gibi büyük, zengin ve
öncü bir kentte birden bire başlayan durgunluk ve gerileme süreci, ancak politik
bir nedenle izah edilebilir. Septimius Severus’un ilk yıllarında yaşanan gelişmeler
de, Elaiussa Sebaste tarihindeki sıkıntılı sürecin anlaşılabilmesi için oldukça tatmin
edici gerekçeler ortaya koymaktadır. Bu tespitlere dayanarak, yaşanan iç savaşlar
sürecinde Elaiussa Sebaste’nin Pescennius Niger tarafında yer almış olabileceği ve
bu nedenle de Septimius Severus tarafından cezalandırılan kentler arasında bulunduğu tahmin edilebilir.
Keywords
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
-
Publication Date
May 1, 2013
Submission Date
-
Acceptance Date
-
Published in Issue
Year 2013 Number: 21
APA
Durukan, M., Kaplan, D., & Aşkın, E. (2013). SEPTIMIUS SEVERUS DÖNEMİNDE ELAIUSSA SEBASTE’NİN DURAKLAMASI, KORYKOS’UN YÜKSELİŞİ. OLBA, 21, 333-370. https://izlik.org/JA35TT37KC
AMA
1.Durukan M, Kaplan D, Aşkın E. SEPTIMIUS SEVERUS DÖNEMİNDE ELAIUSSA SEBASTE’NİN DURAKLAMASI, KORYKOS’UN YÜKSELİŞİ. OLBA. 2013;(21):333-370. https://izlik.org/JA35TT37KC
Chicago
Durukan, Murat, Deniz Kaplan, and Ercan Aşkın. 2013. “SEPTIMIUS SEVERUS DÖNEMİNDE ELAIUSSA SEBASTE’NİN DURAKLAMASI, KORYKOS’UN YÜKSELİŞİ”. OLBA, nos. 21: 333-70. https://izlik.org/JA35TT37KC.
EndNote
Durukan M, Kaplan D, Aşkın E (May 1, 2013) SEPTIMIUS SEVERUS DÖNEMİNDE ELAIUSSA SEBASTE’NİN DURAKLAMASI, KORYKOS’UN YÜKSELİŞİ. OLBA 21 333–370.
IEEE
[1]M. Durukan, D. Kaplan, and E. Aşkın, “SEPTIMIUS SEVERUS DÖNEMİNDE ELAIUSSA SEBASTE’NİN DURAKLAMASI, KORYKOS’UN YÜKSELİŞİ”, OLBA, no. 21, pp. 333–370, May 2013, [Online]. Available: https://izlik.org/JA35TT37KC
ISNAD
Durukan, Murat - Kaplan, Deniz - Aşkın, Ercan. “SEPTIMIUS SEVERUS DÖNEMİNDE ELAIUSSA SEBASTE’NİN DURAKLAMASI, KORYKOS’UN YÜKSELİŞİ”. OLBA. 21 (May 1, 2013): 333-370. https://izlik.org/JA35TT37KC.
JAMA
1.Durukan M, Kaplan D, Aşkın E. SEPTIMIUS SEVERUS DÖNEMİNDE ELAIUSSA SEBASTE’NİN DURAKLAMASI, KORYKOS’UN YÜKSELİŞİ. OLBA. 2013;:333–370.
MLA
Durukan, Murat, et al. “SEPTIMIUS SEVERUS DÖNEMİNDE ELAIUSSA SEBASTE’NİN DURAKLAMASI, KORYKOS’UN YÜKSELİŞİ”. OLBA, no. 21, May 2013, pp. 333-70, https://izlik.org/JA35TT37KC.
Vancouver
1.Murat Durukan, Deniz Kaplan, Ercan Aşkın. SEPTIMIUS SEVERUS DÖNEMİNDE ELAIUSSA SEBASTE’NİN DURAKLAMASI, KORYKOS’UN YÜKSELİŞİ. OLBA [Internet]. 2013 May 1;(21):333-70. Available from: https://izlik.org/JA35TT37KC