Geniş Bir Hasta Popülasyonunda D Vitamini Düzeylerinin Yaş, Cinsiyet ve Mevsimsel Dağılımının Değerlendirilmesi

Abstract

Amaç: D vitamini, kemik sağlığı ve kalsiyum homeostazında kritik rol oynamakla birlikte birçok organ sistemi üzerinde de etkileri vardır. Takviye kullanımının yaygın olmasına rağmen D vitamini eksikliği dünya genelinde halen yaygındır. Bu çalışmanın amacı, geniş bir hasta popülasyonunda serum 25-hidroksivitamin D [25(OH)D] düzeylerinin yaş, cinsiyet ve mevsimlere göre dağılımını değerlendirmektir. Yöntemler: Bu retrospektif çalışmaya, Ocak–Aralık 2022 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’ne başvuran ve serum 25(OH)D düzeyleri ölçülen 18 yaş ve üzeri 12.484 hasta dahil edildi. Hastalar, D vitamini düzeylerine göre (eksiklik <10 ng/mL, yetersizlik 10–20 ng/mL, optimal 20–80 ng/mL, hipervitaminoz >80 ng/mL), yaş grubuna (<65, 65–74, ≥75 yıl), cinsiyetine ve ölçüm mevsimine göre sınıflandırıldı. Serum 25(OH)D düzeyleri HPLC yöntemiyle analiz edildi. İstatistiksel analizlerde parametrik olmayan testler kullanıldı ve p <0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların %76,7’si kadın, %23,3’ü erkekti. Medyan serum 25(OH)D düzeyleri cinsiyetler arasında anlamlı farklılık göstermedi (p = 0,058). Hastaların %22,1’inde eksiklik, %29,6’sında yetersizlik, %47,9’unda optimal düzey, %0,5’inde ise hipervitaminoz saptandı. Mevsimsel analizde en düşük medyan düzeyler kışın (16,16 µg/mL), en yüksek düzeyler yazın (22,84 µg/mL) görüldü (p <0,001). Yaş gruplarına göre yapılan incelemede, <65 yaş grubunda D vitamini düzeyleri ileri yaş gruplarına kıyasla anlamlı derecede düşük bulundu (p <0,001). Sonuç: Hastaların yarısından azında optimal D vitamini düzeyi mevcuttu. D vitamini durumunun cinsiyete göre farklılık göstermediği, ancak mevsim ve yaşla ilişkili olduğu; kış aylarında ve genç yaş grubunda daha düşük olduğu belirlendi. Bu bulgular, D vitamini eksikliği konusunda farkındalığın artırılması gerektiğini vurgulamakta ve takviye ile yaşam tarzı düzenlemelerini içeren halk sağlığı stratejilerini desteklemektedir.

Keywords

• D vitamini
• 25-hidroksivitamin D
• yaş faktörleri

Hospital-based distribution of serum 25-hydroxyvitamin D levels by age, sex, and season: A retrospective cross-sectional study of 12,484 adult outpatients

Abstract

This retrospective cross-sectional study described serum 25-hydroxyvitamin D [25(OH)D] levels according to age, sex, and season in a hospital-based, test-selected cohort of adult outpatients. Adults tested for 25(OH)D at Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine Hospital during 2022 were included; for repeated measurements, only the first result was analyzed. Serum 25(OH)D was categorized as deficiency (<10 ng/mL), insufficiency (10–20 ng/mL), sufficient/study-defined target range (20–80 ng/mL), and elevated (≥80 ng/mL). Multivariable logistic regression assessed factors associated with suboptimal status (<20 ng/mL). Overall, 12,484 unique patients were included; 76.7% were women. Median 25(OH)D was 19.41 ng/mL (IQR, 10.95–28.47). Deficiency occurred in 22.1%, insufficiency in 29.6%, sufficient/study-defined target levels in 47.9%, and elevated levels in 0.5%. Median levels were similar in women and men (19.36 vs. 19.50 ng/mL; p=0.058) but differed by age group and season (both p<0.001). Compared with patients aged <65 years, the odds of suboptimal status were lower in those aged 65–74 years (OR, 0.63; 95% CI, 0.57–0.70) and ≥75 years (OR, 0.67; 95% CI, 0.57–0.78). Compared with summer, the odds were higher in spring (OR, 1.82), autumn (OR, 1.42), and winter (OR, 2.28; all p<0.001). Sex was not independently associated with suboptimal status. Serum 25(OH)D levels below 20 ng/mL were common among tested outpatients, with clear seasonal variation. Findings should not be generalized to the broader population because supplementation status, testing indication, and other potential confounders were unavailable.

Keywords

• Vitamin D
• 25-hydroxyvitamin D
• Age factors

References

1. Holick MF. Vitamin D deficiency. N Engl J Med 2007;357(3):266-81.
2. Holick MF. Sunlight and vitamin D for bone health and prevention of autoimmune diseases, cancers, and cardiovascular disease. Am J Clin Nutr 2004;80(6):1678S.
3. Demay MB, Pittas AG, Bikle DD, et al. Vitamin D for the prevention of disease: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2024;109(8):1907-1947.
4. Manson JE, Cook NR, Lee IM, et al.; VITAL Research Group. Vitamin D supplements and prevention of cancer and cardiovascular disease. N Engl J Med. 2019;380(1):33-44.
5. Scragg, R., Stewart, A. W., Waayer, D., et al.; Effect of monthly high-dose vitamin D supplementation on cardiovascular disease in the vitamin D assessment study: a randomized clinical trial. JAMA cardiology, 2(6), 608-616.
6. Neale, R. E., Baxter, C., Romero, B. D., et al.; The D-Health Trial: a randomised controlled trial of the effect of vitamin D on mortality. The lancet Diabetes & endocrinology, 10(2), 120-128.
7. Khozam SA, Sumaili AM, Alflan MA, Shawabkeh RAS. Association between vitamin D deficiency and autoimmune thyroid disorder: a systematic review. Cureus. 2022;14(6):e25869.
8. Pang B, Li L, Liu X, et al. Association between serum vitamin D level and Graves’ disease: a systematic review and meta-analysis. Nutr J. 2024;23(1):60.

9. Grove-Laugesen D, Ebbehoj E, Watt T, et al. Effect of vitamin D supplementation on Graves’ disease: the DAGMAR trial. Thyroid. 2023;33(9):1110-1118.
10. Akyol F, Çakır İ. Evaluation of the effects of vitamin D levels on the course of Graves’ disease. Endocrinol Res Pract. 2025;29(4):327-332.
11. Cui A, Zhang T, Xiao P, et al. Global and regional prevalence of vitamin D deficiency in population-based studies from 2000 to 2022: a pooled analysis of 7.9 million participants. Front Nutr. 2023;10:1070808.
12. Amrein K, Scherkl M, Hoffmann M, et al. Vitamin D deficiency 2.0: an update on the current status worldwide. Eur J Clin Nutr. 2020;74(11):1498-1513.
13. Bolland MJ, Grey AB, Ames RW, et al. The effects of seasonal variation of 25-hydroxyvitamin D and fat mass on a diagnosis of vitamin D sufficiency. Am J Clin Nutr. 2007;86(4):959-964.
14. National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Vitamin D: fact sheet for health professionals. Updated June 27, 2025. Accessed May 2, 2026.
15. Giannini, S., Pitino, A., Sella, S., et al. Sex-related differences in vitamin D testing in the Veneto Region, Italy: a retrospective analysis from 2005 to 2016. Archives of Osteoporosis, 19(1), 105. Arch Osteoporos. 2024;19(1):105
16. Marcinowska-Suchowierska, E., Kupisz-Urbańska, M., Łukaszkiewicz, J., Płudowski, P., & Jones, G. (2018). Vitamin D toxicity–a clinical perspective. Frontiers in endocrinology, 9, 550.