Türkiye’deki Çevresel Göstergelerin İstatistiksel Açıdan Değerlendirilmesi
Abstract
Son yüzyılda, çevresel bozulmaya neden olan etmenlerden biri olan insan popülasyonunda endişe verici derecede artış olmaktadır. Özellikle, nüfus artışı ile birlikte çevrede ortaya çıkan zararlı ve toksik kirleticiler küresel kaygıları uyandırmış ve çevre kirliliğini azaltmak ve insan sağlığını korumak için gerekli küresel çabaların sürdürülmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu çalışmada ile, Türkiye’deki çevresel gösterge parametrelerinin yıllara ve nüfusa göre değişiminin incelenmesi amaçlanmıştır. İlk aşamada, son on yılda belediyelerde içme suyu şebekesi için çekilen toplam su, deşarj edilen atık su miktarı, toplanan atık miktarı, elektrik tüketimi ve sera gazı emisyon miktarları elde edilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde, içme suyu arıtma tesisi sayısında yıllara göre artış olduğu, alıcı ortamlara deşarj edilen atık su miktarının 2020 yılında %27 arttığı, toplanan atık miktarı ve düzenli depolama tesisine gönderilen atık miktarının en yüksek değerine 2020 yılında ulaştığı görülmüştür. İkinci aşamada ise, istatistiksel çalışma gerçekleştirilmiş ve Türkiye nüfusu ile çevresel göstergeler arasındaki ilişki, Spearman korelasyon analizi ile belirlenmiştir. Türkiye nüfusu ile toplam elektrik tüketimi ve sera gazı emisyonu arasında pozitif yönde güçlü bir ilişki görülmüştür. Türkiye nüfusu ile toplanan belediye atık miktarı, deşarj edilen atık su miktarı ve içme ve kullanma suyu şebekesi için çekilen toplam su miktarı arasında tam korelasyon izlenmiştir.
Keywords
İçme suyu, Atık su, Katı atık, Sera gazı emisyonu, Elektrik tüketimi
References
- Marsiglio, “On the relationship between population change and sustainable development,” Research in Economics, c. 65, s. 4, ss. 353–364, 2011
- Long, Z. Jiang, J. Shangguan, T. Qing, P. Zhang, B. Feng, “Applications of carbon dots in environmental pollution control: A review,” Chemical Engineering Journal, c. 406, ss. 126848, 2021.
- Fereidoun, M. S. Nourddin, N. A. Rreza, A. Mohsen, R. Ahmad, H. Pouria, “The Effect of Long-Term Exposure to Particulate Pollution on the Lung Function of Teheranianand Zanjanian Students,” Pakistan Journal of Physiology, c. 3, s. 2, ss. 1-5, 2007.
- H. Kan, “Environment and Health in China: Challenges and Opportunities,” Environmental Health Perspectives, c. 117, s. 12, ss. A530-A531, 2009.
- Mishra, “Health Effects of Air Pollution, Background Paper for Population Environment Research Network (PERN) Cyberseminar,” 1-15 Aralık, 2003, http://www.mnforsustain.org/climate_health_effects_of_air_pollution_mishra_pern.htm
- Nasreen, S. Saidi, I. Ozturk, “Assessing links between energy consumption, freight transport and economic growth: evidence from dynamic simultaneous equations models,” Environmental Science and Pollution Research, c. 25, s. 17, ss. 16825–16841, 2018
- Kılıç, “Water Pollution: Causes, Negative Effects and Prevention Methods,” İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c.3, s. 2, ss. 32-35, 2021.
- Jayaswal, V. Sahu, B. R. Gurjar, “Water pollution, human health and remediation,” In Water Remediation, ss. 11-27, 2018.
- Owa, F. W. 2014, “Water pollution: sources, effects, control and management,” International Letters of Natural Sciences, c. 3, ss. 1-6, 2014.
- Z.W. Kundzewicz, L. J. Mata, N. W. Arnell, P. Döll, B. Jimenez, K. Miller, I. Shiklomanov, “The implications of projected climate change for freshwater resources and their management,” Hydrological sciences journal, c.53, s.1, ss. 3-10, 2008.