Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020)

Türker Batmaz; Burcu Yürük

TR EN

Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020)

Abstract

Bu çalışma; 1990-2020 yılları arasında Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımların (DYY) makroekonomik belirleyicileri ile ilişkisini incelemeyi amaç edinmiştir. Bu amaç doğrultusunda, DYY’lerin belirleyicilerinden olan kişi başına gelir, enflasyon ve işgücü açıklayıcı değişkenler olarak seçilmiştir. Çalışmada yöntem olarak; Toda-Yamamoto nedensellik ve ARDL Sınır testlerinden yararlanılmıştır. ARDL Sınır Testi sonuçlarına göre, uzun dönemde Türkiye’ye gelen DYY’ler üzerinde kişi başına gelir pozitif etki oluşturur iken, enflasyon oranın yüksekliği negatif etki oluşturmaktadır. İşgücü ise, Türkiye’ye gelen DYY’leri açıklama noktasında istatistiksel olarak anlamsızdır. Kısa dönemde ise, DYY ile açıklayıcı değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir sonuca rastlanılmamıştır. Nedensellik testi sonuçları ise; kişi başına gelir ve enflasyon oranından DYY’ye doğru tek yönlü bir nedensellik olduğunu göstermekte iken; iş gücünden DYY’ye doğru herhangi bir nedensellik ilişkisinin olmadığını göstermektedir.

Keywords

Doğrudan Yabancı Yatırımlar, ARDL Sınır Testi, Toda-Yamamoto Nedensellik Testi.

References

Acaravcı, A. ve Bostan, F. (2011). Makroekonomik değişkenlerin doğrudan yabancı yatırımlar üzerine etkileri: Türkiye ekonomisi için ampirik bir çalışma. Cag University Journal of Social Sciences, 8(2), 56-68.
Açıkalın, S., Gül, E. ve Yaşar, E. (2006). Ücretler ve büyüme ile doğrudan yabancı yatırımlar arasındaki ilişkinin ekonometrik analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (16), 271-282.
Ang, J. B. (2008). Determinants of foreign firect investment in Malaysia. Journal of Policy Modeling, 30, 185-189.
Asghar, N. & Hussain, Z. (2014). Financial development, trade openness and economic growth in developing countries recent evidence from panel data. Pakistan Economic and Social Review, 52(2), 99-126.
Asiedu, E. (2002). On the determinants of foreign direct investment to developing countries: is Africa different?. World Development, 30(1), 107-119.
Ayaydın, H. (2010). Doğrudan yabancı yatırımlar ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 26, 133-145.
Aydemir, O. ve Genç, E. (2015). Uluslararası sermaye hareketlerinin belirleyicileri, doğrudan yabancı yatırımlar kapsamında bir analiz, Türkiye örneği. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(2), 17-41.
Başar, B. D. (2021). Ekonomik özgürlüklerin doğrudan yabancı yatırım üzerindeki etkisi: MSCI ülkeleri üzerine bir uygulama. Journal of International Management, Educational and Economics Perspectives, 9(2), 159-165.
Batmaz N. ve Tekeli S. (2009). Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Türkiye örneği (1996-2006). Bursa: Ekin Yayınevi.
Batmaz N. ve Tunca H. (2005). Doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve Türkiye (1923-2003). İstanbul: Beta Basım AŞ.

Bazar, A. H. (1966). Hatıralar meşrutiyetten cumhuriyete kadar. Barış Dünyası, 5(54). 1-115.
Bulutoğlu, K. (1970). 100 soruda Türkiye’de yabancı sermaye. İstanbul: Gerçek Yayınevi.
Cheng, L. K. & Kwan, Y. K. (1999). What are the determinants of the location of foreign direct investment? the Chinese experience. Journal of International Economics, 51(2), 379-400.
Çeştepe, H. ve İ. Çapcı (2021). Doğrudan yabancı yatırımlar yoluyla teknoloji transferi ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye için nedensellik analizi. Yönetim ve Ekonomik Araştırmaları Dergisi, 19(4), 477-494.
Çetin, M. ve Seker, F. (2013). Doğrudan yabancı yatırımlar ve ihracat ilişkisi: gelişmekte olan ülkeler üzerine bir nedensellik analizi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 8(1), 121-142.
Çiftçi, F. ve Yıldız, R. (2015). Doğrudan yabancı yatırımların ekonomik belirleyicileri: Türkiye ekonomisi üzerine bir zaman serisi analizi. Business and Economics Research Journal, 6(4), 71-95.
Çolak, O. ve Alakbarov, N. (2017). Does foreign direct investments contribute to employment? empirical approach for the commonwealth of independent states. Bilig, (83), 147-169.
Çütçü, İ. ve Kan, E. (2018). Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını etkileyen faktörler: Türkiye örneği. Sakarya İktisat Dergisi, 7(3), 1-21.
Demir, A., Şahinoğlu, T. ve Ersungur, Ş. M. (2021). Makroekonomik değişkenlerin doğrudan yabancı yatırımlar üzerine etkisi: Türkiye ekonomisi açısından değerlendirme. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(4), 1396-1419.
Doğan, B. (2021). Orta Asya ülkelerinde doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını belirleyen faktörler. Akademik Düşünce Dergisi, (3), 32-41.
Dumludağ, D. (2003). Türkiye’de yabancı sermaye yatırımlarının tarihsel gelişimi. Toplum ve Bilim/Scince & Society, 96, 241-273.
Emir, M., Uysal, M. ve Doğru, M. (2013). Ülkenin risklilik durumu ile ülkeye gelen doğrudan yabancı yatırım arasındaki ilişki: Türkiye örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(2), 79-92.
Engle, R. F. & C.W.J. Granger. (1987). Cointegration and error-correction: representation, estimation and testing. Econometrica, (55), 251-276.
Erdal, B. (2019). Türkiye’ye gelen yabancı doğrudan yatırımları uzun dönemde ve kısa dönemde etkileyen makroekonomik değişkenler. Sosyal ve Beşerî Bilimleri Dergisi, 11(2), 48-63.
Erdal, F. ve Tatoğlu, E. (2002). Locational determinants of foreign direct ınvestment in an emerging market economy: evidence from Turkey. Multinational Business Review, 10(1), 21-27.
Erdoğan, S. (2017). Doğrudan yabancı yatırımların makroekonomik belirleyicileri üzerine bir çalışma: Latin Amerika Türkiye karşılaştırması. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 39(1), 77-100.
Grubaugh, S. G. (2013). Determinants of ınward foreign direct ınvestment: a dinamic panel study. International Journal of Economics and Finance, 5(12), 104-109.
Helpman, E. (1984). “A simple theory of ınternational trade with multinational corporations. Journal of Political Economy, 92(3), 451-471.
Hershlag, Z. Y. (1968). Turkey: the challenge of growth. Second Edition. Leiden: Brill.
IMF. (2012). Balance of payments manual. [Available online at: http://www.imf.org/external/pubs/ft/bopman/bopman.pdf ], Retrieved on July 23. 2021.
İnsel A., ve Sungur, N. (2000). Sermaye akımlarının temel makro ekonomik göstergeler üzerindeki etkileri: Türkiye örneği (1989-1999). ODTÜ IV. Uluslararası İktisat Kongresi, 1-29.
Johansen, S. & K. Juselius. (1990). Maximum likelihood estimation and ınference on cointegration with appucations to the demand for money. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52(2), 169-210.
Johansen, S. (1988). Statistical analysis of cointegration vectors. Journal of Economic Dynamics and Control, 12(2-3), 231-254.
Johansen, S. (1995). Likelihood based ınference in cointegrated vector autoregressive models. Oxford: Oxford University Press.
Kar, M. ve Tatlısöz, F. (2008). Türkiye’de doğrudan yabancı sermaye hareketlerini belirleyen faktörlerin ekonometrik analizi. Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, (14), 436-458.
Karagöz, K. (2007). Türkiye’de doğrudan yabancı yatırım girişlerini belirleyen faktörler: 1970-2005. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 2(8), 927-948.
Karluk, R. (1984). Uluslararası ekonomi. İstanbul: Bilim Teknik Yayınevi.
Kazgan, G. (1988). Ekonomide dışa açık büyüme. İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi.
Keyder, Ç. (1982). Dünya ekonomisi içinde Türkiye (1923-1929). Ankara: Yurt Yayınları.
Kızılkaya, O. ve Kızılkaya, O. (2022). Türkiye’de politik istikrarın doğrudan yabancı yatırımlara etkisi: fourier adl eşbütünleşme testinden kanıtlar. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (60), 571-587.
Kojima, K. (1975). International trade and foreign ınvestment: substitutes or complements. Hitotsubashi Journal of Economics, 16(1), 1-12.
Koyuncu, F. T. (2010). Türkiye’de seçilmiş makroekonomik değişkenlerin doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerindeki etkisinin yapısal var analizi: 1990-2009 dönemi. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 2(1), 55-62.
Köstekçi, A. (2022). Ekonomik özgürlüğün doğrudan yabancı yatırımlar, gayrı safi yurtiçi hasıla ve gelir vergileri üzerindeki etkisi: OECD ülkelerinden kanıtlar. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(33), 87-109.
Kurtaran, A. (2007). Doğrudan yabancı yatırım kararları ve belirleyicileri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 367-382.
Lebe, F. ve Ersungur, Ş. M. (2011). Türkiye’de doğrudan yabancı sermaye yatırımını etkileyen ekonomik faktörlerin ampirik analizi. Atatürk Ü. İİBF Dergisi, (10). 321-339.
Levis, Mario. (1979). Does political ınstability in developing countries affect foreign ınvestment flow? an empirical examination. Management International Review (19), 59-68.
Loewendahl, H., & Loewendahl E.E. (2001). Turkey’s performances in attracting foreign direct ınvestment. European Network of Economic Policy Research Instutues Working Papers, (8). 1-44.
Markusen, J. R. & Venables, A. J. (1998). Multinational firms and the new trade theory. Journal of International Economics, 46(2), 183-203.
Montero, A. (2008). Macroeconomic deeds, not reform words: the determinants of foreign direct ınvestmentn in Latin Amerika. Latin American Research Review, 43(1), 55-83.
Narayan, P. K. ve S. Narayan (2005), “Estimating Income and Price Elasticities of Imports For Fiji in a Cointegration Framework”, Economic Modelling, 22, 423-438.
Narayanamurthy, V., Sridharan, P. & Rao, K. C. S. (2010). Determinants of fdı in BRİCS countries: a panel analysis. İnt. Journal of Business Science and Applied Management, 5(3). 1-13.
OECD. (1996). Benchmark definition of foreign direct ınvestment, third edition. Paris.
Okafor, H. O. (2012). Do domestic macroeconomic variables matter for foreign direct ınvestment ınflow in Nigeria?”, Research Journal of Finance and Accounting, 3(9), 55-67.
Öniş, Z. (1994). Liberalization, transnational corporations and foreign direct ınvestment in Turkey: the experience of the 1980s. Şenses (1994) içinde, 91-109.
Özcan, B. ve Arı, A. (2010). Doğrudan yabancı yatırımların belirleyicileri üzerine bir analiz: OECD örneği. Ekonometri ve İstatistik, (12), 65-88.
Pesaran, M. H. & Y. Shin. (1999). An autoregressive distributed lag modelling approach to cointegration analysis. S. Storm (Ed.), Econometrics and Economic Theory in The 20th Century: The Ragnar Frisch Centennial Symposium, Cambridge: Cambridge University Press. 1-33.
Pesaran, M. H. et. al. (2001), “Bounds Testing Approaches to the Analysis of Level Relationships”, Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326.
Ranjan, V. & Agrawal, G. (2011). Fdı ınflow determinants in BRİC countries: a panel data analysis. International Business Research, 4(4), 255-263.
Ray, E. J. (1989). The determinants of foreign direct investment in the United States, 1979-85. ın trade policies for international competitiveness (pp. 53-84). Chicago: University of Chicago Press.
Schmitz A. & Helmberger, P. (1972). factor mobility and ınternational trade: the case of complementarity. American Economic Review, 60(4), 761-767.
Shahzad, A. &Al-Swidi, A. K. (2013). Effect of macroeconomic variables on the fdı flows: the moderating role of political stability: an evidence from Pakistan. Asian Social Science, 9(9), 270-279.
Stone, S. F. & Jeon, B. N. (1999). Gravity-model specification for foreign direct ınvestment: a case of the Asia-Pacific economies. Journal of Business and Economic Studies, 5(1), 33-42.
Şahin, H. (2000). Türkiye ekonomisi. Bursa: Ezgi Kitapevi.
Tarı, R. ve Bıdırdı, H. (2010). Türkiye’de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının temel belirleyicileri: 1990-2006 dönemine ilişkin ekonometrik analiz. Dumlupınar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, (24), 253-268.
TCMB. (2022). Veri Yönetişimi ve İstatistik Genel Müdürlüğü. [Çevrim-içi: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Banka+Hakkinda/Kurumsal+Yapi/Idare+Merkezi/], Erişim Tarihi: 20.02.2022).
Tezel, Y. S. (1970). Birinci büyük millet meclisinde yabancı sermaye sorunu. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
Toda, H. Y., & Yamamoto, T. (1995). Statistical inference in vector autoregressions with possibly integrated processes. Journal of econometrics, 66(1-2), 225-250. Togan, S. & Balasubramanyam, V.N. (1998). The economy of Turkey since libearalization, Journal of Comparative Economics, (26), 583-586.
Tuncer, B. (1968). Türkiye’de yabancı sermaye sorunu. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
Ünsal, E. (2005). Uluslararası iktisat: teori, politika ve açık ekonomi makro iktisadı. Ankara: İmaj Yayıncılık.
Vernon, R. (1966). International ınvestment and ınternational trade in the product cycle. Quarterly Journal of Economics, 80(2), 190-207.
World Bank. (2021). World Bank Indicator. [Available online at: https://data.worldbank.org/indicator/BX.KLT.DINV.CD.WD?locations=TR], Retrieved on October 20, 2021.
Yased. (2020). Uluslararası Doğrudan Yatırımlar 2019 Yıl Sonu Değerlendirme Raporu. [Çevrim-içi:https://www.yased.org.tr/raporlar] Erişim Tarihi: 12.05.2020).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Economics

Journal Section

Research Article

Authors

Türker Batmaz ^*
0000-0002-0360-6302
Türkiye

Burcu Yürük
0000-0001-6922-6161
Türkiye

Publication Date

January 2, 2023

Submission Date

October 23, 2022

Acceptance Date

October 26, 2022

Published in Issue

Year 2023 Volume: 10 Number: 1

IZ

https://izlik.org/JA37SX53PM

APA

Batmaz, T., & Yürük, B. (2023). Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020). Optimum Ekonomi Ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 10(1), 99-124. https://izlik.org/JA37SX53PM

AMA

1.Batmaz T, Yürük B. Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020). OJEMS. 2023;10(1):99-124. https://izlik.org/JA37SX53PM

Chicago

Batmaz, Türker, and Burcu Yürük. 2023. “Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020)”. Optimum Ekonomi Ve Yönetim Bilimleri Dergisi 10 (1): 99-124. https://izlik.org/JA37SX53PM.

EndNote

Batmaz T, Yürük B (January 1, 2023) Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020). Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi 10 1 99–124.

IEEE

[1]T. Batmaz and B. Yürük, “Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020)”, OJEMS, vol. 10, no. 1, pp. 99–124, Jan. 2023, [Online]. Available: https://izlik.org/JA37SX53PM

ISNAD

Batmaz, Türker - Yürük, Burcu. “Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020)”. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi 10/1 (January 1, 2023): 99-124. https://izlik.org/JA37SX53PM.

JAMA

1.Batmaz T, Yürük B. Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020). OJEMS. 2023;10:99–124.

MLA

Batmaz, Türker, and Burcu Yürük. “Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020)”. Optimum Ekonomi Ve Yönetim Bilimleri Dergisi, vol. 10, no. 1, Jan. 2023, pp. 99-124, https://izlik.org/JA37SX53PM.

Vancouver

1.Türker Batmaz, Burcu Yürük. Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020). OJEMS [Internet]. 2023 Jan. 1;10(1):99-124. Available from: https://izlik.org/JA37SX53PM

Please click for the statistics of Google Scholar.

Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020)

Türkiye’ de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Analiz: ARDL Sınır Testi (1990-2020)

Abstract

Keywords

An Empirical Analysis on The Determinants Of Foreign Direct Investments in Turkey: Ardl Boundary Test (1990-2020)

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

IZ

Cite