Ageist Stereotypes and Attitudes Towards Older People in Türkiye

Gülçin Con Wright

doi:10.26466/opusjsr.1663043

TR EN

Türkiye’de Yaşlılara Yönelik Yaşçı Kalıp Yargılar ve Tutumlar

Öz

Türkiye’de nüfusun yaşlanmasıyla birlikte toplumdaki kuşaklararası ilişkilerin doğası da giderek değişmeye başlamıştır. Bu değişimin önemli sonuçları arasında yaşlı ayrımcılığı yer almaktadır. Dünyada ve Türkiye’de özellikle COVID-19 pandemisi sırasında daha da görünür hâle gelen yaşçılık hem yaşçılığa maruz kalanlar hem de toplumun yapısı açısından ciddi seviyede olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de yaşlılara yönelik kalıp yargılar ve tutumları incelemektir. Bu amaca yönelik olarak, temsili bir örneklem ile yaşçılık ve yaş ayrımcılığı üzerine gerçekleştirilen anket uygulamasından elde edilen ikincil veriye nicel analizler uygulanmıştır. Bu analizler ışığında, yaşlıların “bilge”, “yetkin” ve “güvenilir” olarak tanımlanma oranlarının daha yüksekken, “sağlıklı”, “hayatın içinde” ve “arkadaşça” olarak nitelendirilme oranlarının daha düşük olduğu görülmüştür. Ayrıca, yaşlıları sağlıklı, arkadaşça ve güvenilir tanımlama oranlarının, orta yaşlılara ve yaşlılara kıyasla, gençler arasında daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Tutumlarda da benzer bir tablonun ortaya çıktığı görülmektedir. Yaşlıların sosyal yaşama katılma ve toplum üzerindeki etkilerine dair dört yaşçı ifadeye gençlerin katılımı, orta yaşlı ve yaşlılara kıyasla, daha yüksektir. Son olarak yaşlılara yönelik olumsuz tutumlarla ilişkilenen faktörlerin neler olduğunu anlamak adına uygulanan ordinal regresyon analizler, yaş ve hayat tarzının tüm tutumlarla ilişkili olduğunu ortaya çıkarmış; ancak, her bir tutum için ayrı faktörlerin de rol oynadığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Yaşçılık , yaşlılar , kalıp yargılar , tutumlar , nicel analiz

Ageist Stereotypes and Attitudes Towards Older People in Türkiye

Abstract

With the population aging in Türkiye, the nature of intergenerational relationships in society has begun to change, which has brought about ageism and age-based discrimination. Acquiring a higher visibility during the COVID-19 pandemic, ageism has serious negative consequences both for those exposed to it and for the society. This study aims to examine the prevalence of ageist stereotypes and attitudes towards older people in Türkiye. Quantitative analyses were conducted on secondary data obtained from a survey with a nationally representative sample on ageism and age discrimination. Results showed that older people were more commonly described as 'wise', 'competent' and 'reliable', while less commonly described as 'healthy', 'in touch with life,' and 'friendly'. Additionally, the prevalence of describing older people as healthy, friendly, and trustworthy was lower among younger people compared to middle-aged and older people. Younger people’s agreement with four ageist statements regarding the participation of older people and their impact in social life is higher than middle-aged and older people. Ordinal regression analyses were conducted to investigate the factors associated with negative attitudes towards older people. They revealed that age and lifestyle are the most significant factors shaping ageist attitudes, but a distinct set of factors shape each attitude.

Keywords

Ageism , older adults , stereotypes , attitudes , quantitative analysis

References

Abrams, D., Russell, P. S., Vauclair, M., & Swift, H. J. (2011) Ageism in Europe: Findings from the European Social Survey. Technical report. AgeUK. https://kar.kent.ac.uk/29733/1/ID10-704%20AgeUKAgeism%20Across%20Europe2011%20prepubReport[1].pdf
Agresti, A., & Finlay, B. (2009). Statistical methods for the social sciences. Pearson/Prentice Hall 4th edition.
Ayalon, L. (2019). Are older adults perceived as a threat to society? Exploring perceived age-based threats in 29 nations. The Journals of Gerontology: Series B, 74(7), 1256-1265. https://doi.org/10.1093/geronb/gbx107
Ayalon, L., Chasteen, A., Diehl, M., Levy, B. R., Neupert, S. D., Rothermund, K., ... & Wahl, H. W. (2021). Aging in times of the COVID-19 pandemic: Avoiding ageism and fostering intergenerational solidarity. The Journals of Gerontology: Series B, 76(2), e49-e52. https://doi.org/10.1093/geronb/gbaa051
Ayalon, L., & Tesch-Römer, C. (2018). Introduction to the Section: Ageism—Concept and Origins. L. Ayalon & C. Tesch-Römer (Eds.), Contemporary Perspectives on Ageism (p. 1-10). Springer Link.
Butler, R. N. (1969). Age-ism: Another form of bigotry. The Gerontologist, 9(4_Part_1), 243-246.
Cary, L. A., Chasteen, A. L., & Remedios, J. (2017). The ambivalent ageism scale: Developing and validating a scale to measure benevolent and hostile ageism. The Gerontologist, 57(2), e27-e36. https://doi.org/10.1093/geront/gnw118
Chang, E. S., Kannoth, S., Levy, S., Wang, S. Y., Lee, J. E., & Levy, B. R. (2020). Global reach of ageism on older persons' health: A systematic review. PloS One, 15(1), e0220857. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0220857
Con Wright, G. (2020). Yaşlanma, yaşlılık ve yaşlılar: Kavramsal tartışmalar, toplumsal algılar ve yaşlının sosyal statüsü. Cogito, 98, 133.
Cooney, C., Minahan, J., & Siedlecki, K. L. (2021). Do Feelings and knowledge about aging predict ageism?. Journal of Applied Gerontology, 40(1), 28-37. https://doi.org/10.1177/073346481989-7526

Çayır, K. (2012). Yaşçılık/yaşa dayalı ayrımcılık. Ayrımcılık Çok Boyutlu Yaklaşımlar, 163-174
Çiçek, N., ve Mercan, B. A. (2020). Covid-19 Pandemisinin Türkiye’de yaşlılığın ve yaşlıların algılanma biçimine etkileri ve yaşlıların toplumsal imajını iyileştirmeye yönelik kamusal politika önerileri. Yayımlanmış Tübitak projesi raporu.
Demir, A. (2020). Covid-19 pandemi sürecinde sosyoloji öğrencilerinin yaşçılığa karşı tutumları. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 12-25. https://doi.org/10.48066/kusob.-825551
Demir Gökmen, B., Kanbay, Y., Fırat, M., Akçam, A., ve Öztürk, Ş. (2020). Yaşlıya yönelik tutumlar ve etkileyen etmenlerin incelenmesi. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(2), 253-63. https://doi.org/10.5336/healthsci.2019-71324.4
Drury, L., Hutchison, P., & Abrams, D. (2016). Direct and extended intergenerational contact and young people's attitudes towards older adults. British Journal of Social Psychology, 55(3), 522-543. https://doi.org/10.1111/bjso.12146
Ersoy, S., ve Palantöken-Engin, S. (2023). Yoğun bakımda çalışan hemşirelerin yaşlı ayrımcılığı ile ilgili görüşlerinin incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(2), 273-281. https://doi.org/10.22312/sdus-bed.1326704
Gekoski, W. L., & Knox, V. J. (1990). Ageism or healthism perceptions based on age and health status. Journal of Aging and Health, 2(1), 15-27. https://doi.org/10.1177/0898264390002-00102
Gendron, T., Camp, A., Amateau, G., Mullen, M., Jacobs, K., Inker, J., & Marrs, S. (2024). The next critical turn for ageism research: The intersections of ageism and ableism. The Gerontologist, 64(2), gnad062. https://doi.org/10.1093/-geront/gnad062
Higgs, P., & Gilleard, C. (2022). Is ageism an oppression?. Journal of Aging Studies, 62, 101051. https://doi.org/10.1016/j.jaging.2022.101051
Hu, R. X., Luo, M., Zhang, A., & Li, L. W. (2021). Associations of ageism and health: A systematic review of quantitative observational studies. Research on Aging, 43(7-8), 311-322. https://doi.org/10.1177/0164027520980130
Ishikawa, M. (2023). Internalization of negative societal views on old age into self-perceptions of aging: Exploring factors associated with self-directed ageism. Frontiers In Sociology, 8. https://doi.org/10.3389/fsoc.2023.1291325
Jensen, C., & Petersen, M. B. (2017). The deservingness heuristic and the politics of health care. American Journal of Political Science, 61(1), 68-83. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ajps.12251
Kang, H., & Kim, H. (2022). Ageism and psychological well-being among older adults: A systematic review. Gerontology and Geriatric Medicine, 8, 23337214221087023. https://doi.org/-10.1177/23337214221087023
KONDA Barometresi (2023). Siyasal ve toplumsal araştırmalar dizisi, Kasım 2023, Sayı 147. https://kontent.konda.com.tr/report/YToxOntzOjE6InIiO3M6MjoiMzciO30/preview
Krekula, C., Nikander, P., & Wilińska, M. (2018). Multiple marginalizations based on age: Gendered ageism and beyond. L. Ayalon & C. Tesch-Römer (Eds.), Contemporary Perspectives on Ageism (p. 33-50). Springer Link.
Kwong, A. N., & Yan, E. C. (2023). The role of quality of face-to-face intergenerational contact in reducing ageism: The perspectives of young people. Journal of Intergenerational Relationships, 21(1), 136-151. https://doi.org/10.1080/-15350770.2021.1952134
Lev, S., Wurm, S., & Ayalon, L. (2018). Origins of ageism at the individual level. L. Ayalon & C. Tesch-Römer (Eds.), Contemporary Perspectives on Ageism (p. 51-72). Springer Link.
Levy, S. R., Lytle, A., & Macdonald, J. (2022). The worldwide ageism crisis. Journal of Social Issues, 78(4), 743-768. https://doi.org/10.1111-/josi.12568
Levy, B. R., Slade, M. D., Chang, E., Kannoth, S., & Wang, S. Y. (2020). Ageism amplifies cost and prevalence of health conditions. The Gerontologist, 60(1), 174-181. https://doi.org/10.1093/-geront/gny131
Madran, H. A. D. (2021). Ayrımcılığa Covid-19 sürecinden bir bakış: Temel kuramlar, yaşçılık tartışmaları ve öneriler. Connectist: İstanbul University Journal of Communication Sciences, (60), 63-90. https://doi.org/10.26650/CONNECTIST2021-846399
Marques, S., Mariano, J., Mendonça, J., De Tavernier, W., Hess, M., Naegele, L., ... & Martins, D. (2020). Determinants of ageism against older adults: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(7), 2560. https://doi.org/10.3390/-ijerph17072560
McConatha, J. T., Hayta, V., Rieser-Danner, L., McConatha, D., & Polat, T. S. (2004). Turkish and US attitudes toward aging. Educational Gerontology, 30(3), 169-183. https://doi.org/10.1080/03601270490272106
Ng, R., Indran, N., & Liu, L. (2022). Ageism on Twitter during the COVID-19 Pandemic. Journal of Social Issues, 78(4), 842-859. https://doi.org/10.1111/josi.12535
Ng, R., Chow, T. Y. J., & Yang, W. (2022). The impact of aging policy on societal age stereotypes and ageism. The Gerontologist, 62(4), 598-606. https://doi.org/10.1093/geront/gnab151
Officer, A., Thiyagarajan, J. A., Schneiders, M. L., Nash, P., & De la Fuente-Núñez, V. (2020). Ageism, healthy life expectancy and population ageing: How are they related?. International Journal of Environmental Research And Public Health, 17(9), 3159. https://doi.org/10.-3390/ijerph17093159
Overall, C. (2006). Old age and ageism, impairment and ableism: Exploring the conceptual and material connections. NWSA Journal, 126-137. https://www.jstor.org/stable/4317189
Özkan Bardakcı, M., & Girgin Büyükbayraktar, Ç. (2025). The effect of active time spent with older adults on young people’s attitudes toward ageism. Educational Gerontology, 51(2), 155-168. https://doi.org/10.1080/03601277.-2024.2384626
Saadati, N. (2024). Ageism and sexism: The double jeopardy affecting older women's mental health. Psychology of Woman Journal, 5(2), 1-3. https://doi.org/10.61838/kman.pwj.5.2.1
Steward, A. T., Zhu, Y., De Fries, C. M., Dunbar, A. Z., Trujillo, M., & Hasche, L. (2023). A phenomenological, intersectional understanding of coping with ageism and racism among older adults. Journal of Aging Studies, 67, 101186. https://doi.org/10.1016/j.jaging.2023.-101186
Stewart, T. L., Chipperfield, J. G., Perry, R. P., & Weiner, B. (2012). Attributing illness to 'old age:' Consequences of a self-directed stereotype for health and mortality. Psychology & Health, 27(8), 881-897. https://doi.org/10.1080-/08870446.2011.630735
Swift, H. J., Abrams, D., Lamont, R. A., & Drury, L. (2017). The risks of ageism model: How ageism and negative attitudes toward age can be a barrier to active aging. Social Issues and Policy Review, 11(1), 195-231. https://doi.org/10.1111/sipr.12031
Swift, H. J., Abrams, D., Marques, S., Vauclair, C. M., Bratt, C., & Lima, M. L. (2018). Agiesm in the European Region: Finding from the European Social Survey. L. Ayalon & C. Tesch-Römer (Eds.), Contemporary Perspectives on Ageism (p. 441-459). Springer Link.
Taşdelen, B. (2020). COVID-19 salgın sürecinde yaşlılağa bakış: 280 karakter yaşlılar hakkında ne söylüyor?. Electronic Turkish Studies, 15(6), 877-891. https://dx.doi.org/10.-7827/TurkishStudies.44432
Taşdemir, N. (2022). Yaşlı bireylere yönelik tutumlar: Bazı sosyal psikolojik yaklaşımlar ve çalışmalar. Türk Psikoloji Yazilari, 25(50), 1-19. https://doi.org/10.31828/tpy1301996120221026m000048
Tuncal, T., Yücel, D., Tepe, N. B. B., Alıcı, Y. H., Kırıcı, S., Baştuğ, G., ve Kızıl, E. T. Ö. (2017). Yaşlılara bakış açısının karikatürlerdeki izdüşümü konusunda uzman görüşleri. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 10(1), 43-50.
TÜİK (2024). İstatistiklerle yaşlılar, 2023. Erişim tarihi: 18.05.2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2023-53710
Ulus, T. (2020). Kuşaklararası çatışma bağlamında gençlerin yaşlılara eleştirel bakışı: Bir örneklem, sorunlar ve çözüm önerileri. OPUS International Journal of Society Researches, 16(28), 1154-1182.
Varışlı, B., ve Gültekin, T. (2020). Yaşlı ayrımcılığının pandemi hali: COVID-19 sürecinde kuşaklararası etkileşimin dönüşümü. Turkish Studies, 15(4), 1227-1237. https://dx.doi.org/10.7827/-TurkishStudies.44376
Visintin, E. P. (2021). Contact with older people, ageism, and containment behaviours during the COVID-19 pandemic. Journal of Community & Applied Social Psychology, 31(3), 314-325. https://doi.org/10.1002/casp.2504
Voss, P., Bodner, E., & Rothermund, K. (2018). Ageism: The relationship between age stereotypes and age discrimination. L. Ayalon & C. Tesch-Römer (Eds.), Contemporary Perspectives on Ageism (p. 11-31). Springer Link
WHO. (2021). Global report on ageism. Retrieved 18.05.2024. https://www.who.int/publications/i/item/9789240016866
Yelboğa, N. ve Varol, B. (2018). Yaşlı ayrımcılığı ve kadının dışlanması. Sosyal Çalışma Dergisi, 2(1), 51-64.
Yılmaz, F., & Çolak, M. Y. (2017). The effects of intergenerational relations and ageing anxiety on attitudes toward ageism. Academic Research International, 8(2), 45-54. Yılmaz, D., Kisa, S., & Zeyneloğlu, S. (2012). University students' views and practices of ageism. Ageing International, 37, 143-154. https://doi.org/10.1007/s12126-010-9097-5 Zengin, M. O. (2015). Televizyonda yaşlı temsilleri ve yaşçılık. Kriter Yayınları.

Details

Primary Language

English

Subjects

Sociology of The Life Course

Journal Section

Research Article

Authors

Gülçin Con Wright ^*
0000-0001-7196-151X
Türkiye

Early Pub Date

May 26, 2025

Publication Date

May 31, 2025

Submission Date

March 24, 2025

Acceptance Date

May 5, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 22 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.26466/opusjsr.1663043

IZ

https://izlik.org/JA48KL79FN

APA

Con Wright, G. (2025). Ageist Stereotypes and Attitudes Towards Older People in Türkiye. OPUS Journal of Society Research, 22(3), 354-367. https://doi.org/10.26466/opusjsr.1663043

Cited By

The challenges of ageism and learning research

Educational Gerontology

https://doi.org/10.1080/03601277.2025.2593716

Yaşlanmanın İlk Sinyalleri ve Yaşlılığın Performatif Doğası

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.32600/huefd.1760844