OSMANLI DEVLETİNDE MODERN EĞİTİMİNİN DÜŞÜNSEL VE BÜROKRATİK TEMELLERİ: MÜLKİYE SINIFININ EĞİTİMİNDEN HALKIN EĞİTİMİNE GEÇİŞ

Özet

Bu çalışmada Osmanlı Devleti’nde modern eğitim anlayışının girişine yönelik düşünsel ve bürokratik temelleri analiz edilmiştir. Tanzimat döneminden hemen öncesinde devletin ihtiyacı olan yeni bürokratik kadroları yetiştirmek ve devletin bilgili memur ihtiyacını karşılamak için kurulan okullar daha sonra sivil rüşdiyelerin açılmasına örnek oluşturmuştur Bu makalede memur okullarından rüşdiyelere geçişi sağlayan düşünsel ve bürokratik etkiler tartışılmıştır. Osmanlı Devletinin siyasi ve askeri alandaki gerilemesine çözüm bulmaya çalışan devlet adamları, sefirler ve bürokratların düşüncelerinin yeni eğitim anlayışını biçimlendirmişlerdir. Çalışmada ilk olarak eğitim kavramı çözümlenmiştir. Eğitimsel dönüşümü belirleyebilmek için Tanzimat dönemi öncesinde başlayan değişmeler, sefirler ve bürokratların yazmış olduğu sefaretnameler, layihalarda eğitimle ilgili önerileri ve bunların uygulamaya yansımaları çözümlenmiştir. Bu düşünceler “Mekteb-i Maarif-i Adli”nin açılmasıyla uygulamaya geçmiş, daha sonraki yıllarda ise sivil mekteplerin yani rüşdiyelerin kurulmasıyla devam etmiştir.

Abstract

This study examines the intellectual and bureaucratic foundations of the modern education concept in the Ottoman Empire. The schools, which were established just before the Tanzimat period to train new bureaucratic cadres needed by the state and to meet the state’s need for knowledgeable civil servants, served as a model for the establishment of civilian secondary schools later. Public officials, ambassadors and bureaucrats, who tried to find a solution to the political and military decline of the Ottoman Empire, pointed out the necessity of creating of new educational system and shaped the new understanding of education. In the study, transition process of educational phases of bureaucrats to new civil education was analyzed in Ottoman society. In order to determine the educational transformation, the changes that started before the Tanzimat period, the memorandums written by the ambassadors and bureaucrats, the suggestions about education in the pleadings, and their reflections on the practice were examined. These ideas were put into practice with the opening of the “Mekteb-i Maarif-i Adli (School of Learning)”, and continued with the establishment of civil schools, or junior high schools, in the following years.