Research Article

Göbekli Tepe Kültürü Heykellerinden Göktürk (Kök-Türk / Türk Kağanlığı) Taş Heykellerine Gelişme

Number: 4 September 28, 2023

Göbekli Tepe Kültürü Heykellerinden Göktürk (Kök-Türk / Türk Kağanlığı) Taş Heykellerine Gelişme

Öz

Türkler, MÖ eski çağlardan beri Orta Avrasya bölgelerinde yayılmış, yerleşmiş ve çeşitli devletler kurmuş bir millettir. Türklerin atalarına ve Türklerin yayılma-yerleşme alanlarına en iyi işaret eden sanat eserleri arasında taş insan heykelleri yer almaktadır. Türk taş heykellerinin anlam ve hatta biçim bakımından kökeni, ilk dikili taşlar olan menhirlere ve dolayısıyla Göbekli Tepe Kültürü'ne kadar götürülebilir. Çünkü Göbekli Tepe kültürü heykelleri ile İç ve Orta Asya Türk heykelleri arasında biçim ve anlam açısından ilişkiler olduğu anlaşılmaktadır. Bu duruma işaret eden taş heykellere Göbekli Tepe, Anadolu, Dağlık Altay ve Altaylar, Sibirya, Moğolistan, Kazakistan ve Kırgızistan'da rastlamaktayız. Söz konusu heykellerin kronolojisi böylece Neolitik dönemden Türk antik çağına ve Ortaçağ’a kadar uzanmaktadır. Bu heykellerin yapımı Türk-İslam Dönemlerinde de devam etmiş ve Türk-İslam mezar taşları bu heykel ve dikilitaşların dönüşümü sonucu ortaya çıkmıştır. Okunyev Kültürü taş heykelleri ve dikilitaşları İç-Asya'daki ana evrelerden birine işaret etmektedir. İlk Göçebeler Çağı olarak adlandırılan dönemde ve sonrasında İskit-Hun (Hiung-nu) örnekleri benzerlik göstermiş ve daha sonraki taş heykellerin üsluplarını etkilemiştir. Göktürk (Kök-Türk / Türk Kağanlığı) taş heykelleri (6-8. yüzyıl) tüm bu bölge ve dönemlerdeki gelişmelerin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. OL’HOVSKİY, V.S. (2005). Monumentalnaya Skul’ptura-Naseleniya Zapadnoy Çasti Evraziyskih Stepey Epohi Rannego Jeleza, Nauka.
  2. Ol’hovskiy. V.S. (2005). Monumentalnaya Skul’ptura Naseleniya Zapadnoy Çasti Evraziyskih Stepey Epohi Rannego Jeleza, Nauka, Moskova.
  3. PARZİNGER, H. (2006). Die Frühen Völker Eurasiens Vom Neolithikum Bis Zum Mittelalter, München: Verlag C.H. Beck.
  4. SCHMIDT, K. (2007). Taş Çağı Avcılarının Gizemli Kutsal Alanı Göbekli Tepe En Eski Tapınağı Yapanlar (Çev. Rüstem Aslan), İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

History of Architecture

Journal Section

Research Article

Authors

Publication Date

September 28, 2023

Submission Date

August 18, 2023

Acceptance Date

September 19, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 4

APA
Çoruhlu, Y. (2023). Göbekli Tepe Kültürü Heykellerinden Göktürk (Kök-Türk / Türk Kağanlığı) Taş Heykellerine Gelişme. Journal of Palmette, 4, 1-18. https://izlik.org/JA43DB73PU