Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS) Hastalığının Patogenezi
Abstract
İlk olarak on dokuzuncu yüzyılda Charcot tarafından tanımlanan Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS), genellikle üç ile beş yıllık bir sağkalım ile seyreden, sürekli ilerleyici bir nörodejeneratif hastalıktır. Motor nöronlarda dejenerasyon ve ölüm ile karakterize olup, kortikal motor hücreler(piramidal ve Betz hücreleri), kortikospinal trakt, ve ön boynuz hücrelerinde belirgin aksonal kayıp görülür. ALS’nin etiyolojisi tam olarak bilinmemekle birlikte, patogenezinde pek çok farklı etmenin rol oynadığı ileri sürülmektedir. Genetik, oksidatif stres, glutamat eksitoksisitesi, mitokondrial disfonksiyon, aksonal transport bozukluğu, nöroinflamasyon, RNA bozuklukları bunlardan başlıcalarıdır. Yine nörotrofik faktörler, organeller arası trafiğin bozulması, sinyal yolaklarında bozukluk, metabolik değişiklikler gibi faktörlerin de süreçte rol oynadığı düşünülmektedir. Bu derlemede ALS hastalığının patogenezi gözden geçirilmiştir.
Keywords
amyotrophic lateral sclerosis,pathogenesis,etiology,genetic,mitochondrial dysfunction
References
- 1. Byrne S, Walsh C, Lynch C, Bede P, Elamin M, Kenna K, et al. Rate of familial amyotrophic lateral sclerosis: a systematic review and meta-analysis. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2011;82(6):623–7.
- 2. Rosen DR, Siddique T, Patterson D, Figlewicz DA, Sapp P, Hentati A, et al. Mutations in Cu/Zn superoxide dismutase gene are associated with familial amyotrophic lateral sclerosis. Nature. 1993;362(6415):59–62.
- 3. Reaume AG, Elliott JL, Hoffman EK, Kowall NW, Ferrante RJ, Siwek DF, et al. Motor neurons in Cu/Zn superoxide dismutase-deficient mice develop normally but exhibit enhanced cell death after axonal injury. Nat Genet. 1996;13(1):43–7.
- 4. Gurney ME. Transgenic animal models of familial amyotrophic lateral sclerosis. J Neurol. 1997;244 Suppl 2:S15-20.
- 5. Boillee S, Cleveland DW. Revisiting oxidative damage in ALS: microglia, Nox, and mutant SOD1. J Clin Invest. 2008;118(2):474–8.
- 6. Durham HD, Roy J, Dong L, Figlewicz DA. Aggregation of mutant Cu/Zn superoxide dismutase proteins in a culture model of ALS. J Neuropathol Exp Neurol. 1997;56(5):523–30.
- 7. Zou Z-Y, Zhou Z-R, Che C-H, Liu C-Y, He R-L, Huang H-P. Genetic epidemiology of amyotrophic lateral sclerosis: a systematic review and meta-analysis. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2017;88(7):540–9.
- 8. DeJesus-Hernandez M, Mackenzie IR, Boeve BF, Boxer AL, Baker M, Rutherford NJ, et al. Expanded GGGGCC hexanucleotide repeat in noncoding region of C9ORF72 causes chromosome 9p-linked FTD and ALS. Neuron. 2011;72(2):245–56.
- 9. Haeusler AR, Donnelly CJ, Periz G, Simko EAJ, Shaw PG, Kim M-S, et al. C9orf72 nucleotide repeat structures initiate molecular cascades of disease. Nature. 2014;507(7491):195–200.
- 10. Zhang K, Donnelly CJ, Haeusler AR, Grima JC, Machamer JB, Steinwald P, et al. The C9orf72 repeat expansion disrupts nucleocytoplasmic transport. Nature. 2015;525(7567):56–61.
