Research Article

TEKNOLOJİ KABUL MODELİ KAPSAMINDA SOHBET ROBOTLARINA YÖNELİK TÜKETİCİ KABULÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Volume: 19 Number: 2 May 20, 2026
TR EN

TEKNOLOJİ KABUL MODELİ KAPSAMINDA SOHBET ROBOTLARINA YÖNELİK TÜKETİCİ KABULÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Abstract

Yapay zekâ teknolojilerinin son yıllardaki hızlı gelişimi, pazarlama uygulamaları üzerinde önemli değişikliklere yol açmıştır. Bu teknolojilerin geleceği ise tüketicilerin kabul düzeylerine bağlı olmakla birlikte, konuya ilişkin yapılan ampirik çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu nedenle, çalışmada yapay zekâ araçlarından biri olan sohbet robotlarına yönelik kabul süreci Teknoloji Kabul Modeli kapsamında değerlendirilmektedir. Orijinal TKM modeline, güven ve yenilik değişkenleri dâhil edilerek tutumun her iki boyutu (duygusal ve bilişsel) üzerindeki etkileri de incelenmekte ve böylece çalışmanın özgünlüğü artırılmaktadır. Veriler, Türkiye’de yaşayan 18 yaş üstü 435 tüketiciden kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Çevrim içi anket yoluyla elde edilen verilerin analiz edilmesinde yapısal eşitlik modellemesi (SMARTPLS) ve SPSS Programı kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan değişkenlerden algılanan kullanışlılık, algılanan kullanım kolaylığı ve güven değişkenlerinin hem bilişsel tutum hem de duygusal tutum üzerinde etkili olduğu görülmektedir. Yenilik arayışının ise tutumun her iki boyutu üzerinde de etkisi yoktur. Bu bulgular, sohbet robotları ne kadar kullanışlı ise ve ne düzeyde kullanım kolaylığı sunuyorsa kabul sürecinde o kadar etkili olacağını ortaya koymaktadır. Yapay zekâ uygulayıcılarının ve pazarlamacıların bu kriterleri dikkate alması dijital dünyadaki tüketici yolculuğunu anlamada onlara yol gösterecektir. TKM ve YZ ilişkisine yönelik bu çalışma literatürdeki boşluğu dolduracak ve pazarlama alanındaki teknolojik dönüşüme ışık tutacaktır.

Keywords

References

  1. Adamopoulou, E., & Moussiades, L. (2020). An overview of chatbot technology. In A. I. Iliadis, I. Maglogiannis, & L. Iliadis (Eds.), Artificial intelligence applications and innovations: 16th IFIP WG 12.5 international conference, AIAI 2020, Neos Marmaras, Greece, June 5–7, 2020, proceedings, part II (pp. 373–383). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-49186-4_31
  2. Agarwal, R., ve Prasad, J. (1998). A Conceptual and Operational Definition of Personal Innovativeness in The Domain of Information Technology. Information Systems Research, 9(2), 204-215.
  3. Aghdaie, S. F. A., Sanayei, A., ve Etebari, M. (2012). Evaluation of the Consumers' Trust Effect on Viral Marketing Acceptance Based on the Technology Acceptance Model. International Journal of Marketing Studies, 4(6), 79.
  4. Ajzen, I. (1991). The Theory of Planned Behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211.
  5. Ali, F., Rasoolimanesh, S. M., Sarstedt, M., Ringle, C. M., ve Ryu, K. (2018). An Assessment of the Use of Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) in Hospitality Research. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 30(1), 514-538.
  6. Aydın, İ. H., Değirmenci, C. H., ve Dere, N. (2018). Yapay zekâ. Girdap Yayınları.
  7. Ayyıldız, H.; Öztürk Küçük, H. ve Akmermer, B. (2017), Giyilebilir Teknolojiye İlişkin Tüketici Tutumu ve Daha Fazla Ödeme Eğilimi: Bir Yapısal Eşitlik Modellemesi, 22. Ulusal Pazarlama Kongresi, Trabzon, 28-30 Eylül.
  8. Balaman, F., ve Baş, M. (2023). Perception of Using E-Learning Platforms in the Scope of the Technology Acceptance Model (TAM): A Scale Development Study. Interactive Learning Environments, 31(8), 5395–5419. https://doi.org/10.1080/10494820.2021.2007136

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Consumer Behaviour

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 20, 2026

Submission Date

November 13, 2025

Acceptance Date

February 24, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 2

APA
Onuk, İ., & Öztürk Küçük, H. (2026). TEKNOLOJİ KABUL MODELİ KAPSAMINDA SOHBET ROBOTLARINA YÖNELİK TÜKETİCİ KABULÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Pazarlama Ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 19(2), 370-397. https://izlik.org/JA98KP68MH
AMA
1.Onuk İ, Öztürk Küçük H. TEKNOLOJİ KABUL MODELİ KAPSAMINDA SOHBET ROBOTLARINA YÖNELİK TÜKETİCİ KABULÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi. 2026;19(2):370-397. https://izlik.org/JA98KP68MH
Chicago
Onuk, İnci, and Hilal Öztürk Küçük. 2026. “TEKNOLOJİ KABUL MODELİ KAPSAMINDA SOHBET ROBOTLARINA YÖNELİK TÜKETİCİ KABULÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. Pazarlama Ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 19 (2): 370-97. https://izlik.org/JA98KP68MH.
EndNote
Onuk İ, Öztürk Küçük H (May 1, 2026) TEKNOLOJİ KABUL MODELİ KAPSAMINDA SOHBET ROBOTLARINA YÖNELİK TÜKETİCİ KABULÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 19 2 370–397.
IEEE
[1]İ. Onuk and H. Öztürk Küçük, “TEKNOLOJİ KABUL MODELİ KAPSAMINDA SOHBET ROBOTLARINA YÖNELİK TÜKETİCİ KABULÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”, Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, vol. 19, no. 2, pp. 370–397, May 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA98KP68MH
ISNAD
Onuk, İnci - Öztürk Küçük, Hilal. “TEKNOLOJİ KABUL MODELİ KAPSAMINDA SOHBET ROBOTLARINA YÖNELİK TÜKETİCİ KABULÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 19/2 (May 1, 2026): 370-397. https://izlik.org/JA98KP68MH.
JAMA
1.Onuk İ, Öztürk Küçük H. TEKNOLOJİ KABUL MODELİ KAPSAMINDA SOHBET ROBOTLARINA YÖNELİK TÜKETİCİ KABULÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi. 2026;19:370–397.
MLA
Onuk, İnci, and Hilal Öztürk Küçük. “TEKNOLOJİ KABUL MODELİ KAPSAMINDA SOHBET ROBOTLARINA YÖNELİK TÜKETİCİ KABULÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA”. Pazarlama Ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, vol. 19, no. 2, May 2026, pp. 370-97, https://izlik.org/JA98KP68MH.
Vancouver
1.İnci Onuk, Hilal Öztürk Küçük. TEKNOLOJİ KABUL MODELİ KAPSAMINDA SOHBET ROBOTLARINA YÖNELİK TÜKETİCİ KABULÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi [Internet]. 2026 May 1;19(2):370-97. Available from: https://izlik.org/JA98KP68MH