Research Article

Ney çalgısının çağdaş müzikte kullanım olanaklarının incelenmesi

Volume: 12 Number: 2 June 30, 2024
EN TR

Ney çalgısının çağdaş müzikte kullanım olanaklarının incelenmesi

Abstract

Yirminci yüzyılın ikinci yarısından günümüze uzanan süreçte sınırsız dünya anlayışı ve teknolojik gelişmelerin de etkisiyle özellikle kültürlerarası çalışmalar önem kazanmıştır. Çağdaş Müzik alanına da yansıyan bu yaklaşımla birlikte kullanılan ses yelpazesi içerisinde, farklı kültürlere ait çalgıların bir arada aynı sahneyi paylaşması, kültürlerarası bariyerlerin aşılmasına ve ondan daha fazla çağdaş müziğin ifade olanaklarının artmasına olanak sağlamaktadır. Çağdaş Müzik, müzik tarihinin hiçbir döneminde olmadığı kadar geniş tınısal veri olanaklarına ve bunların birbirleri ile melezleştirilmesi yoluyla elde edebilecek pek çok biçimsel çeşitliliğe sahip olmuştur. Türk Makam Müziği çalgıları da bu veri potansiyeline dâhildir. Son yıllarda daha sıklıkla Türk Makam Müziği çalgılarının Çağdaş Müzik sahnesinde yer aldığı da gözlenmektedir. Özellikle Ney çalgısı, ifade olanakları ve tınısal özelliklerinin yanında temsil ettiği dini ve felsefi miras sebebiyle de çağdaş ve kültürlerarası müzik alanında kendine özel bir alan açmıştır. Ülkemizden ve dünyadan birçok besteci, Ney çalgısının özgün tınısını çağdaş müziğin ses olanakları içerisinde ele alarak «Yerel» ile «Çağdaş» arasındaki estetik geçişkenliğin imkanlarını araştırmaktadır. Bu araştırma ney çalgısının Çağdaş Müzik alanındaki kullanım olanaklarını detaylı bir biçimde ele alması açısından önem taşımaktadır. Nitel araştırma yöntemi ile ele alınmış olan bu çalışma, ülkemizde ve dünyada Ney çalgısını yapıtlarında kullanmayı amaçlayan bestecilere, bu yapıtları seslendirmek isteyen icracılara ve bu alanda çalışan araştırmacılara kaynak oluşturacak bir tür teorik altyapı sunmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda Ney çalgısının çağdaş müzikte kullanım olanaklarını örneklendirebilmek için bu alanda çalışmalar yapan yedi çağdaş bestecinin yedi yapıtı frekans, süre, artikülasyon, dinamik ve tını olmak üzere müziği oluşturan beş temel parametre üzerinden analiz edilmiştir. Bu eserlerde Ney kullanımı ve Ney›in teknik imkanlarının Çağdaş müziğin müzikal dokuları ile karşılaşmasında ortaya çıkan sonuçlar mercek altına alınmıştır. Bu araştırmada Ney çalgısının tarihsel gelişimi içinde, Ney’in Batı Müziği ve o türe ait çalgılarla olan ilişkisi incelenmiş, diğer yandan Türk Müzik Tarihi içindeki kullanımlarına da ayrıca yer verilmiştir. Böylece Ney çalgısının konvansiyonel kullanım ve konvansiyonel dışı kullanım olanakları aynı parametrelerle detaylandırılarak açıklanmıştır. Ney›in çağdaş müzik içinde farklı bir perspektifle ele alınması, yeni ifade biçimleri ve ses düzenlemeleri geliştirilmesine fırsat sunan, yalnızca geleneksel boyutla sınırlı kalmayıp, aynı zamanda yenilikçi ve deneysel bir yaklaşımın ortaya koyulduğunu göstermektedir. Böylece Ney, ses ve tını özellikleri bakımından bestecilere benzersiz bir ifade aracı sunabilmektedir. Geleneksel çalgıların konvansiyon dışı kullanımları yerel müzik pratiklerine yeni bir perspektif kazandırabilir. Bu sayede geleneğin küresel müzik entegrasyonu ile Çağdaş Müziğin sınırlarının genişlemesi de söz konusu olabilir.

Keywords

Supporting Institution

The research does not involve any conflicts of interest and no funding or projects were used.

Ethical Statement

This study was produced from first author' master thesis. This research does not require ethics committee approval.

Thanks

We thank Dr. Peter Flinn for his support in the English proof-reading of the article.

References

  1. Alimdar, S. (2011). XIX. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti’nde batı müziğinin benimsenmesi ve toplumsal sonuçları. Doktora tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi. İstanbul.
  2. Altınbüken, E., & Adlin, A. (2017). The use of the classical kemençe by contemporary composers. Porte Akademik, 16(4), 71-82.
  3. Arın, E. (2014). Yerelden küresele açılan bir model olarak, Erkan Oğur’un perdesiz gitar icracılığı. İstanbul Teknik Üniversitesi. İstanbul.
  4. Arın, E. (2019). Makam in the works of Turkish polyphonic music composers: a study of four examples from four composers. The Journal of Academic Social Sciences, 74(1), 271-287.
  5. Bauer, A. (2001). “Composing the sound itself” secondary parameters and structure in the Music of Ligeti. Indiana Theory Review, 22(1), 37-64.
  6. Blatter, A. (1980). Instrumentation/orchestration. New York: Shirmer Books.
  7. Burkholder J.P., Grout D.J. & Palisca C.V. (2019). A history of Western music. (10th Edition) W.W.Norton Company.
  8. Değirmenci, K. (2008). Turkish world music: multiple fusions and authenticities. Doctoral thesis. Middle East Technical University. Ankara.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Music Performance, Musicology and Ethnomusicology

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

June 24, 2024

Publication Date

June 30, 2024

Submission Date

February 15, 2024

Acceptance Date

June 22, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 12 Number: 2

APA
Arın, A., & Beşevli, P. (2024). Ney çalgısının çağdaş müzikte kullanım olanaklarının incelenmesi. Rast Musicology Journal, 12(2), 185-217. https://doi.org/10.12975/rastmd.20241225
AMA
1.Arın A, Beşevli P. Ney çalgısının çağdaş müzikte kullanım olanaklarının incelenmesi. RMJ. 2024;12(2):185-217. doi:10.12975/rastmd.20241225
Chicago
Arın, Ayca, and Pınar Beşevli. 2024. “Ney çalgısının çağdaş Müzikte Kullanım Olanaklarının Incelenmesi”. Rast Musicology Journal 12 (2): 185-217. https://doi.org/10.12975/rastmd.20241225.
EndNote
Arın A, Beşevli P (June 1, 2024) Ney çalgısının çağdaş müzikte kullanım olanaklarının incelenmesi. Rast Musicology Journal 12 2 185–217.
IEEE
[1]A. Arın and P. Beşevli, “Ney çalgısının çağdaş müzikte kullanım olanaklarının incelenmesi”, RMJ, vol. 12, no. 2, pp. 185–217, June 2024, doi: 10.12975/rastmd.20241225.
ISNAD
Arın, Ayca - Beşevli, Pınar. “Ney çalgısının çağdaş Müzikte Kullanım Olanaklarının Incelenmesi”. Rast Musicology Journal 12/2 (June 1, 2024): 185-217. https://doi.org/10.12975/rastmd.20241225.
JAMA
1.Arın A, Beşevli P. Ney çalgısının çağdaş müzikte kullanım olanaklarının incelenmesi. RMJ. 2024;12:185–217.
MLA
Arın, Ayca, and Pınar Beşevli. “Ney çalgısının çağdaş Müzikte Kullanım Olanaklarının Incelenmesi”. Rast Musicology Journal, vol. 12, no. 2, June 2024, pp. 185-17, doi:10.12975/rastmd.20241225.
Vancouver
1.Ayca Arın, Pınar Beşevli. Ney çalgısının çağdaş müzikte kullanım olanaklarının incelenmesi. RMJ. 2024 Jun. 1;12(2):185-217. doi:10.12975/rastmd.20241225

Authors are required to respond to editorial emails within 3 days to avoid any disruption to the editorial process. RMD is published by Genc Bilge Publishing