Hastane Öncesi Acil Sağlık Çalışanlarının Afetlere Hazırlık Algıları ve Öz Yeterlilikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Abstract
Hastane öncesi acil sağlık hizmet birimlerinde çalışanların afetlere karşı hazır oluş algıları ile öz yeterlilikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Kesitsel ve ilişki arayıcı tipteki bu tanımlayıcı araştırma, hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde görevli 116 sağlık çalışanı ile yapıldı. Araştırmada, ‘Katılımcı Tanılama Formu’, ‘Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Personelin Afetlere Hazırlık Algısı Ölçeği (HASPAHA)’ ve ‘Acil Durum Ekipleri Öz Yeterlilik Ölçeği’ kullanıldı. Veriler, google anket aracılığıyla çevrim içi toplandı ve IBM SPSS 24.0 programında analiz edildi. Katılımcıların yaş ortalaması 30,08±6,51 iken %41,4’ü önlisans mezunuydu, %50’si 112 acil çağrı merkezinde görev yapıyordu ve %52,6’si 0-5 yıldır çalışıyordu. Ayrıca katılımcıların %54,3’ü daha önce afet yaşamış olup %67,2’si en az bir kez afet durumunda görev almış ve %71,8 oranında doğa kaynaklı afetlerde görev almıştı. Katılımcıların HASPAHA Ölçeğinden 115,43±16,66 ve Acil Durum Ekipleri Öz Yeterlilik Ölçeğinden 63,02±5,74 puan aldıkları tespit edildi. HASPAHA Ölçeği ve Acil Durum Ekipleri Öz Yeterlilik Ölçeği alt boyutları ile toplam puan ortalamaları arasında pozitif yönde zayıf-orta düzeylerde ilişki saptandı (p<0,05). Sağlık çalışanlarının çalıştığı birim, afet yaşama durumu, afette görev alma durumu ile görev aldığı afet türleri ile ölçek toplam puan ortalamaları arasında istatiksel olarak anlamlı sonuçlar belirlendi (p<0,05). Hastane öncesi acil sağlık hizmeti veren sağlık çalışanlarının afetlere hazırlık algılarının ve öz yeterlilik düzeylerinin yüksek olduğu ve afetlere hazırlık algıları ile öz yeterlilik düzeyleri arasında orta düzeyde ilişki olduğu belirlendi. Çalışanların afetlere hazırlık algıları ve öz yeterlilik düzeylerini yüksek düzeyde olmasını devam ettirmek amacıyla eğitim programları ve tatbikatların sürekliliğini önermekteyiz.
Keywords
Acil, Afet Algısı, Hazır Oluşluk, Öz Yeterlilik, Sağlık Çalışanı
References
- Ağahan, M. (2018). Çanakkale 112 acil sağlık hizmetleri istasyonlarında görev yapan sağlık personellerinin afet farkındalığı ve afetlere hazırlık düzeyleri. Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
- Al-Hunaishi, W., Hoe, V. C., & Chinna, K. (2019). Factors associated with healthcare workers willingness to participate in disasters: A cross-sectional study in Sana’a, Yemen. BMJ open, 9(10), e030547.
- Almukhlifi, Y., Crowfoot, G., Wilson, A., & Hutton, A. (2021). Emergency healthcare workers’ preparedness for disaster management: an integrative review. Journal of clinical nursing.
- Aras, M., Mumcu, A., & Karabey, T. (2021). Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin afet bilinç düzeylerinin belirlenmesi. TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(2), 40-49.
- Ayvazoğlu, G., Şekerci, Y. G., & Çekiç, M. (2023). Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi Birimi personellerinin afetlere hazırlık algılarının belirlenmesi. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(3), 361-374.
- Becker, J., Paton, D., Johnston, D., Ronan, K., & Mcclure, J. (2017). The role of prior experience in informing and motivating earthquake preparedness. International Journal of Disaster Risk Reduction, 22. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2017.03.006
- Chegini, Z., Arab‐Zozani, M., Kakemam, E., Lotfi, M., Nobakht, A., & Aziz Karkan, H. (2022). Disaster preparedness and core competencies among emergency nurses: A cross‐sectional study. Nursing open, 9(2), 1294-1302.
- Choi, W. S., Hyun, S. Y., & Oh, H. (2022). Perceived disaster preparedness and willingness to respond among emergency nurses in South Korea: a cross-sectional study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(18), 11812.
- Çelebi, İ., & Uçku, Ş. R. (2017). Kayseri ili 112 acil sağlık hizmetlerinde görev yapan sağlık personelinin deprem bilgi düzeyi ve etkileyen faktörler. Journal of Pre-Hospital, 2(2), 91-103.
- Denizli, F., & Kınış, Z. (2024). Evaluation of disaster preparedness perceptions of prehospital emergency health workers: Kayseri case. Current Perspectives on Health Sciences, 5(2), 49-57.