Research Article

Ortopedi Ameliyatı Olacak Hastalara Bakım Verenlerin Ameliyat Günü Stres Düzeylerinin ve Tepkilerinin İncelenmesi

Volume: 5 Number: 2 August 22, 2026
Aylin Durmaz Edeer *, Onur Uysal , Fatma Güvenç , Edanur Yağız , Murat Alkan
EN TR

Ortopedi Ameliyatı Olacak Hastalara Bakım Verenlerin Ameliyat Günü Stres Düzeylerinin ve Tepkilerinin İncelenmesi

Abstract

Ortopedi ameliyatı olacak hastalara bakım verenlerin ameliyat günü stres düzeylerinin ve tepkilerinin incelenmesidir. Bu araştırma tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı tiptedir. Ortopedi ve travmatoloji kliniğine ilk kez yatan hastalara en az 24 saat bakım veren 65 bakım veren araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmada Bakım verenlere Bakım veren stres indeksi ve Bakım Verici Tepki Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Bakım verenlerin yaşam bulguları ölçülmüştür. Verilerin analizinde korelasyon analizi kullanılmıştır. Bakım verenlerin yaş ortalaması 49.06±13.16 yıldır. Bakım verenlerin %64.6’sı kadın ve %46.2’si ebeveyndir. Bakım verenler ortalama 6 gün bakım vermektedir. Bakım verenlerin kan basıncı, nabız ve periferik oksijen saturasyonu değerleri normal aralıktaydı. Bakım verenlerin ameliyat günü stres indeksi skoru ortalaması 5.03±3.06 dır. Bakım verenlerin %27.7’sinin stres indeksi ölçeğine göre stresli olduğu saptanmıştır. Bakım Verici Tepki Değerlendirme Ölçeğine göre benlik saygısı alt boyut puan ortalaması diğer alt boyutlara göre düşüktü. Aile desteğinin olmaması alt boyutu puanı en yüksekti. Bakım verilen gün sayısı ile bakım veren stres düzeyi arasında bir ilişki bulunmuştur. Bakım verenlerin sadece periferik oksijen satürasyonları ile bakım veren stres indeksi puanları arasında negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır (r:-0.257, p:0.03). On bakım verenden üçünün stresli olduğu saptanmıştır. Bakım verenlerin aile desteğinin olmamasına bağlı olumsuz etkilendiği, bakım verme süresi artıkça bakım verenin stresinin arttığı görülmektedir. Bakım verenlere ameliyat yönelik bilgi verilmesinin stresi azaltmada etkili olacağı düşünülmektedir.

Keywords

Bakım verenler, stres, ortopedi ameliyatları

Supporting Institution

Bu araştırma TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı 2023 Yılı 2. Dönemi kapsamında desteklenmiştir.

Ethical Statement

Dokuz Eylül Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulundan etik onam alındı (tarih:03.01.2024, karar no:2024/01-16).

References

  1. Akbulut, K., & Çevik, K. (2021). Dahili ve cerrahi kliniklerde yatan hastaların yakınlarının bakım yükleri ile yaşam kaliteleri arasındaki ilişki. Kocatepe Tıp Dergisi, 22(5), 366-372.
  2. Ağkale, E., Tosun, B., Dirgar, E., & Ünal N.(2024). Kalça Kırığı Ameliyatı Olan Hastalarda Bakım Veren Yükünün ve Günlük Yaşam Aktivitelerinde Bağımsızlığın Değerlendirilmesi. Perspectives in Palliative & Home Care, 3(3 (1), 8-15
  3. Ayraler, A., Akturan, S., & Kumlu, G. (2020). Onkolojik palyatif bakım servisi’nde yatan hastaların bakımını üstlenen bireylerin algılanan stres düzeyleri ve strese etki eden faktörlerin belirlenmesi: Kesitsel bir çalışma. Konuralp Medical Journal, 12(2), 227-235.
  4. Bahar, Z., Elçigil, A., Beser, A., Küçükgüçlü, Ö., Ugur, Ö., & Akpınar Söylemez, B. (2017). Reliability and validity of the Turkish version of the Caregiver Reaction Assessment Scale. Studies on Ethno-Medicine, 11(4), 341-349. https://doi.org/10.1080/09735070.2017.1387396.
  5. Candan, Ç., & İnci, F. H. (2024). Kronik hastalığı olan bireylerin öz bakım yönetimi ile aile üyelerinin bakım yükü arasındaki ilişki. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 11(1), 61-69.
  6. Cetinkaya, F. (2021). Kalça veya diz protezi cerrahisi sonrası klinikte bakım verenlerin yükü ve stres düzeyi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(3), 309-316. https://doi.org/10.53424/balikesirsbd.962952.
  7. Cui, P., Yang, M., Hu, H., Cheng, C., Chen, X., Shi, J., ... & Zhang, H. (2024). The impact of caregiver burden on quality of life in family caregivers of patients with advanced cancer: a moderated mediation analysis of the role of psychological distress and family resilience. BMC Public Health, 24(1), 817.
  8. Curtin, F., & Schulz, P. (1998). Multiple correlations and Bonferroni’s correction. Biological psychiatry, 44(8), 775-777.
  9. Çakır, S. K., Demiryürek, S. O., & Demiryürek, S. Ç. (2024). Ameliyat öncesi anksiyete düzeyinin ameliyat sonrası uyku kalitesi ve konfor düzeyi üzerine etkisi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 11(1), 42-50.
  10. Çakmur, H. (2020). Introductory chapter: How does stress impact human body. H. Çakmur (Ed.), Effects of stress on human health içinde (ss. 1-4). IntechOpen.
APA
Durmaz Edeer, A., Uysal, O., Güvenç, F., Yağız, E., & Alkan, M. (2026). Ortopedi Ameliyatı Olacak Hastalara Bakım Verenlerin Ameliyat Günü Stres Düzeylerinin ve Tepkilerinin İncelenmesi. Sağlık Bakım Ve Rehabilitasyon Dergisi, 5(2), 46-56. https://doi.org/10.66938/sabared.1968264
AMA
1.Durmaz Edeer A, Uysal O, Güvenç F, Yağız E, Alkan M. Ortopedi Ameliyatı Olacak Hastalara Bakım Verenlerin Ameliyat Günü Stres Düzeylerinin ve Tepkilerinin İncelenmesi. SABARED. 2026;5(2):46-56. doi:10.66938/sabared.1968264
Chicago
Durmaz Edeer, Aylin, Onur Uysal, Fatma Güvenç, Edanur Yağız, and Murat Alkan. 2026. “Ortopedi Ameliyatı Olacak Hastalara Bakım Verenlerin Ameliyat Günü Stres Düzeylerinin Ve Tepkilerinin İncelenmesi”. Sağlık Bakım Ve Rehabilitasyon Dergisi 5 (2): 46-56. https://doi.org/10.66938/sabared.1968264.
EndNote
Durmaz Edeer A, Uysal O, Güvenç F, Yağız E, Alkan M (August 1, 2026) Ortopedi Ameliyatı Olacak Hastalara Bakım Verenlerin Ameliyat Günü Stres Düzeylerinin ve Tepkilerinin İncelenmesi. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi 5 2 46–56.
IEEE
[1]A. Durmaz Edeer, O. Uysal, F. Güvenç, E. Yağız, and M. Alkan, “Ortopedi Ameliyatı Olacak Hastalara Bakım Verenlerin Ameliyat Günü Stres Düzeylerinin ve Tepkilerinin İncelenmesi”, SABARED, vol. 5, no. 2, pp. 46–56, Aug. 2026, doi: 10.66938/sabared.1968264.
ISNAD
Durmaz Edeer, Aylin - Uysal, Onur - Güvenç, Fatma - Yağız, Edanur - Alkan, Murat. “Ortopedi Ameliyatı Olacak Hastalara Bakım Verenlerin Ameliyat Günü Stres Düzeylerinin Ve Tepkilerinin İncelenmesi”. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi 5/2 (August 1, 2026): 46-56. https://doi.org/10.66938/sabared.1968264.
JAMA
1.Durmaz Edeer A, Uysal O, Güvenç F, Yağız E, Alkan M. Ortopedi Ameliyatı Olacak Hastalara Bakım Verenlerin Ameliyat Günü Stres Düzeylerinin ve Tepkilerinin İncelenmesi. SABARED. 2026;5:46–56.
MLA
Durmaz Edeer, Aylin, et al. “Ortopedi Ameliyatı Olacak Hastalara Bakım Verenlerin Ameliyat Günü Stres Düzeylerinin Ve Tepkilerinin İncelenmesi”. Sağlık Bakım Ve Rehabilitasyon Dergisi, vol. 5, no. 2, Aug. 2026, pp. 46-56, doi:10.66938/sabared.1968264.
Vancouver
1.Aylin Durmaz Edeer, Onur Uysal, Fatma Güvenç, Edanur Yağız, Murat Alkan. Ortopedi Ameliyatı Olacak Hastalara Bakım Verenlerin Ameliyat Günü Stres Düzeylerinin ve Tepkilerinin İncelenmesi. SABARED. 2026 Aug. 1;5(2):46-5. doi:10.66938/sabared.1968264