Askeri Güçten Barış İnşasına: NATO’nun Kosova ve Afganistan Harekâtlarının Karşılaştırmalı Analizi

Bu makale, NATO’nun Soğuk Savaş sonrasında üstlendiği barışı destekleme harekâtlarını Kosova ve Afganistan örnekleri üzerinden karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Soğuk Savaş sonrası NATO, sadece kolektif savunma ittifakı olmaktan çıkarak çok boyutlu barış inşası süreçlerinde etkin rol üstlenen bir güvenlik aktörüne dönüşmüştür. Çalışmada bu dönüşüm, NATO’nun barışı destekleme harekâtları bağlamında askeri güç kullanımından sivil kapasite inşasına uzanan yelpazede ele alınmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımı benimsenen bu çalışmada, resmi belgeler, ikincil akademik kaynaklar ve saha tecrübeleri bir arada kullanılmıştır. Kuramsal dönüşümün incelendiği ilk iki bölümün ardından çalışma, Kosova ve Afganistan vaka analizlerine odaklanmakta ve son bölümde karşılaştırmalı bir değerlendirme sunmaktadır. Bu çerçevede makale, NATO’nun askeri kapasiteyi sivil unsurlarla bütünleştiren modelinin uluslararası barış inşasına önemli katkılar sunduğunu göstermekte; ayrıca kalıcı barışın sağlanmasının, yerel kapasite inşası, uluslararası meşruiyetin pekiştirilmesi ve çok taraflı uluslararası iş birliğinin etkinleştirilmesiyle mümkün olduğunu savunmaktadır.

This article provides a comparative analysis of NATO’s operations in Kosovo and Afghanistan in the post-Cold War era. After the Cold War, NATO evolved from being a purely collective defense alliance into a multidimensional security actor actively engaged in peacebuilding. This transformation is examined in the context of peace support operations, encompassing a wide spectrum from the use of military power to the strengthening of civilian capacities. Methodologically, this study adopts qualitative research, drawing upon official documents, secondary academic literature, and field observations. After discussing NATO’s theoretical transformation in the first two sections, the article focuses on the case studies of Kosovo and Afghanistan, followed by a comparative assessment. The analysis argues that NATO’s flexible model, which integrates military capacity with civilian components, has made significant contributions to international peacebuilding. However, it also emphasizes that achieving sustainable peace requires fostering local capacity-building, consolidating international legitimacy, and strengthening international cooperation, too.