Research Article

Çocuk ve Ergenlerde Fiziksel Aktivite ve Sedanter Davranışın Biyolojik Olgunlaşma Durumlarına Göre İncelenmesi: TUBON Projesi

Volume: 36 Number: 2 June 30, 2025
TR EN

Çocuk ve Ergenlerde Fiziksel Aktivite ve Sedanter Davranışın Biyolojik Olgunlaşma Durumlarına Göre İncelenmesi: TUBON Projesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, çocuk ve ergenlerde fiziksel aktivite (FA) ve sedanter davranışın biyolojik olgunlaşma durumlarına göre incelenmesidir. Çalışmaya 9-17 yaşları arasında 263 erkek (Ort.yaş= 13,1, SS= 2,7 yıl) ve 310 kız (Ort.yaş= 13,3, SS= 2,6 yıl) olmak üzere toplam 573 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların FA ve sedanter davranış değişkenleri, ardışık yedi gün boyunca bele giyilen ActiGraph wGT3x-BT ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların vücut ağırlığı, boy uzunluğu ve oturma yüksekliği ölçülmüş, Mirwald ve diğerlerinin formülleri kullanılarak tahmini zirve boy hızı (ZBH) zamanı hesaplanmıştır. Katılımcılar, tahmini ZBH zamanının dikkate alındığı biyolojik olgunlaşma durumlarına göre kategorilere (erken, zamanında, geç) ayrılmıştır. FA ve sedanter davranış değişkenlerinin biyolojik olgunlaşma durumlarına göre incelenmesinde MANOVA analizi kullanılmıştır. Erkeklerde, biyolojik olgunlaşma durumlarına göre hafif şiddetli fiziksel aktivite (HŞFA) süresi (dk/gün), sedanter süre (dk/gün), sedanter evrelerin sayısı (sayı/gün), kısa ve uzun süreli sedanter evrelerin ortalama süresi (dk/evre) ve sedanter araların ortalama süresinde (dk/sedanter ara) anlamlı fark elde edilmiştir (p<0,05). Kızlarda ise biyolojik olgunlaşma durumlarına göre HŞFA süresi (dk/gün), orta ve yüksek şiddetli fiziksel aktivite süresi (dk/gün), sedanter süre (dk/gün), sedanter evrelerin sayısı (sayı/gün), kısa ve uzun süreli sedanter evrelerin ortalama süresi (dk/evre) ve sedanter araların ortalama süresinde (dk/sedanter ara) anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışmanın bulguları, hem erkek hem de kız çocuk ve ergenlerde FA ve sedanter davranış değişkenlerinin biyolojik olgunlaşma durumlarına göre farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, biyolojik olgunlaşmanın FA ve sedanter davranış değişkenlerinin incelenmesinde dikkate alınmasının önemi vurgulanmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

TUBON projesi, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK, Proje Numarası: SBAG-120S408) ve Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (THD-2022-20266) tarafından desteklenmiştir.

Project Number

SBAG-120S408

Ethical Statement

Proje, Hacettepe Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Onay no: GO 19/713).

Thanks

TUBON Projesinin ölçümlerinde görev alan ölçüm ekibine, destekleri için okul idarecilerine, çalışmaya dahil olan tüm katılımcılara ve katılımcıların ailelerine teşekkürlerimizi sunarız.

References

  1. Aadland, E., Andersen, L. B., Anderssen, S. A., ve Resaland, G. K. (2018). A comparison of 10 accelerometer non-wear time criteria and logbooks in children. BMC Public Health, 18, 1-9.
  2. Altenburg, T. M., de Niet, M., Verloigne, M., De Bourdeaudhuij, I., Androutsos, O., Manios, Y., Kovacs, E., Bringolf-Isler, B., Brug, J., ve Chinapaw, M. J. (2015). Occurrence and duration of various operational definitions of sedentary bouts and cross-sectional associations with cardiometabolic health indicators: the ENERGY-project. Preventive Medicine, 71, 101-106. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2014.12.015
  3. Altenburg, T. M., Wang, X., van Ekris, E., Andersen, L. B., Møller, N. C., Wedderkopp, N., ve Chinapaw, M. J. M. (2021). The consequences of using different epoch lengths on the classification of accelerometer based sedentary behaviour and physical activity. PloS one, 16(7), e0254721. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0254721
  4. Bacil, E. D., Mazzardo Junior, O., Rech, C. R., Legnani, R. F., ve de Campos, W. (2015). [Physical activity and biological maturation: a systematic review]. Revista Paulista de Pediatria, 33(1), 114-121. https://doi.org/10.1016/j.rpped.2014.11.003
  5. Boerema, S. T., van Velsen, L., Vollenbroek, M. M., ve Hermens, H. J. (2020). Pattern measures of sedentary behaviour in adults: A literature review. Digital Health, 6, 2055207620905418. https://doi.org/10.1177/2055207620905418
  6. Brown, K. A., Patel, D. R., ve Darmawan, D. (2017). Participation in sports in relation to adolescent growth and development. Translational Pediatrics, 6(3), 150.
  7. Cain, K. L., Sallis, J. F., Conway, T. L., Van Dyck, D., ve Calhoon, L. (2013). Using accelerometers in youth physical activity studies: a review of methods. Journal of Physical Activity and Health, 10(3), 437-450. https://doi.org/10.1123/jpah.10.3.437
  8. Carson, V., Hunter, S., Kuzik, N., Gray, C. E., Poitras, V. J., Chaput, J. P., Saunders, T. J., Katzmarzyk, P. T., Okely, A. D., Connor Gorber, S., Kho, M. E., Sampson, M., Lee, H., ve Tremblay, M. S. (2016). Systematic review of sedentary behaviour and health indicators in school-aged children and youth: an update. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism, 41(6 Suppl 3), 240-265. https://doi.org/10.1139/apnm-2015-0630

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Physical Activity and Health

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

April 8, 2025

Acceptance Date

June 4, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 36 Number: 2

APA
Demirci, N., Karaca, A., Çağlar, E., Aksen, P., Çelebi, M., Küçükkubaş, N., Karabulut, E., Kirazcı, S., Özmert, E., & Demirhan, G. (2025). Çocuk ve Ergenlerde Fiziksel Aktivite ve Sedanter Davranışın Biyolojik Olgunlaşma Durumlarına Göre İncelenmesi: TUBON Projesi. Spor Bilimleri Dergisi, 36(2), 132-147. https://doi.org/10.17644/sbd.1670050
AMA
1.Demirci N, Karaca A, Çağlar E, et al. Çocuk ve Ergenlerde Fiziksel Aktivite ve Sedanter Davranışın Biyolojik Olgunlaşma Durumlarına Göre İncelenmesi: TUBON Projesi. HJSS. 2025;36(2):132-147. doi:10.17644/sbd.1670050
Chicago
Demirci, Necip, Ayda Karaca, Emine Çağlar, et al. 2025. “Çocuk Ve Ergenlerde Fiziksel Aktivite Ve Sedanter Davranışın Biyolojik Olgunlaşma Durumlarına Göre İncelenmesi: TUBON Projesi”. Spor Bilimleri Dergisi 36 (2): 132-47. https://doi.org/10.17644/sbd.1670050.
EndNote
Demirci N, Karaca A, Çağlar E, Aksen P, Çelebi M, Küçükkubaş N, Karabulut E, Kirazcı S, Özmert E, Demirhan G (June 1, 2025) Çocuk ve Ergenlerde Fiziksel Aktivite ve Sedanter Davranışın Biyolojik Olgunlaşma Durumlarına Göre İncelenmesi: TUBON Projesi. Spor Bilimleri Dergisi 36 2 132–147.
IEEE
[1]N. Demirci et al., “Çocuk ve Ergenlerde Fiziksel Aktivite ve Sedanter Davranışın Biyolojik Olgunlaşma Durumlarına Göre İncelenmesi: TUBON Projesi”, HJSS, vol. 36, no. 2, pp. 132–147, June 2025, doi: 10.17644/sbd.1670050.
ISNAD
Demirci, Necip - Karaca, Ayda - Çağlar, Emine - Aksen, Pelin - Çelebi, Mehmet - Küçükkubaş, Nigar - Karabulut, Erdem - Kirazcı, Sadettin - Özmert, Elif - Demirhan, Giyasettin. “Çocuk Ve Ergenlerde Fiziksel Aktivite Ve Sedanter Davranışın Biyolojik Olgunlaşma Durumlarına Göre İncelenmesi: TUBON Projesi”. Spor Bilimleri Dergisi 36/2 (June 1, 2025): 132-147. https://doi.org/10.17644/sbd.1670050.
JAMA
1.Demirci N, Karaca A, Çağlar E, Aksen P, Çelebi M, Küçükkubaş N, Karabulut E, Kirazcı S, Özmert E, Demirhan G. Çocuk ve Ergenlerde Fiziksel Aktivite ve Sedanter Davranışın Biyolojik Olgunlaşma Durumlarına Göre İncelenmesi: TUBON Projesi. HJSS. 2025;36:132–147.
MLA
Demirci, Necip, et al. “Çocuk Ve Ergenlerde Fiziksel Aktivite Ve Sedanter Davranışın Biyolojik Olgunlaşma Durumlarına Göre İncelenmesi: TUBON Projesi”. Spor Bilimleri Dergisi, vol. 36, no. 2, June 2025, pp. 132-47, doi:10.17644/sbd.1670050.
Vancouver
1.Necip Demirci, Ayda Karaca, Emine Çağlar, Pelin Aksen, Mehmet Çelebi, Nigar Küçükkubaş, Erdem Karabulut, Sadettin Kirazcı, Elif Özmert, Giyasettin Demirhan. Çocuk ve Ergenlerde Fiziksel Aktivite ve Sedanter Davranışın Biyolojik Olgunlaşma Durumlarına Göre İncelenmesi: TUBON Projesi. HJSS. 2025 Jun. 1;36(2):132-47. doi:10.17644/sbd.1670050