Derleme

Aralıklı Açlık Metabolizması, Vücut Kompozisyonu, Spor ve Egzersiz Performansı Etkileşimi: Geleneksel Derleme

Cilt: 36 Sayı: 2 30 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Aralıklı Açlık Metabolizması, Vücut Kompozisyonu, Spor ve Egzersiz Performansı Etkileşimi: Geleneksel Derleme

Öz

Son yıllarda aralıklı açlık uygulamaları oluşturduğu metabolik değişimlerle vücut ağırlığı kaybı ve olası vücut kompozisyonuna etkileri ile ön plana çıkmaktadır. Yakın zamanda pratikte kullanılan birçok açlık diyet uygulamaları bulunmasına rağmen, genel olarak bu açlık diyet uygulamaları “aralıklı açlık” genel şemsiyesi altında incelenmektedir. Aralıklı açlık ise başlıca iki kategoride incelenebilir: 1) Hafta içi açlık uygulamaları (Haftada 2 gün tam açlık ya da günlük kalori gereksinmesinin %25’i kadar kalori alımından oluşan 2 gün ve beslenmenin serbest bırakıldığı 5 gün şeklinde uygulanan 5:2 modeli ve günaşırı açlık (GA) uygulamaları 2) Gün içi açlık uygulamaları (günün belirli saatlerinde yeme periyotlarından oluşan zaman sınırlı beslenme (ZSB)). Aralıklı açlığın sağlığa dair pozitif etkileri metabolik değişim, sirkadiyen ritim, gastrointestinal mikrobiyota ve yaşam tarzı değişikliği gibi farklı mekanizmalarla açıklanabilmektedir. Aralıklı açlığın vücut kompozisyonunu olumlu yönde etkilediği, 4 haftadan 14 aya değişen sürelerde yağ kütlede azalma sağlayabildiği görülmüştür. Aralıklı açlığın vücut kompozisyonuna etkileri daha uzun sürelerde gözlemlenirken metabolik profile etkileri çok daha kısa süreli uygulamalarında dahi sağlanabilmektedir. Aralıklı açlık uygulamalarının dördüncü gününden itibaren kan glikoz düzeylerinin, hemoglobin A1C (HbA1C) seviyelerinin, kolestrol düzeyinin, ghrelin seviyelerinin azaldığı, keton düzeylerinde, insülin duyarlılığında, kardiyometabolik sağlıkta, beyin türevi nörotrofik faktör (BDNF) ve rapamisinin mekanistik hedefi (mTOR) ekspresyonunda artış sağlandığı kaydedilmiştir. Aralıklı açlık uygulamalarının aerobik ve direnç antrenmanları ile birlikte kombinasyonunun incelendiği çalışmalarda, aralıklı açlık modellerinin performans gelişiminde antrenmana ek olarak katkı sunmadığı ancak vücut kompozisyonu ve metabolik sağlık parametrelerinde daha fazla iyileşme sağladığı saptanmıştır. Özetle aralıklı açlık, performans gelişiminde etkin olmasa da sedanter ve sporcu bireylerde vücut kompozisyonu yönetimi ve metabolik sağlık belirteçleri üzerinde etkili görüldüğünden, diyete uyumda zorluk gibi sınırlılıklar olsa da önerilebilir ve etkin bir beslenme modeli olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Anton, S. D., Lee, S. A., Donahoo, W. T., McLaren, C., Manini, T., Leeuwenburgh, C., ve Pahor, M. (2019). The effects of time restricted feeding on overweight, older adults: A pilot study. Nutrients, 11(7), 1500. doi:10.3390/nu11071500
  2. Anton, S. D., Moehl, K., Donahoo, W. T., Marosi, K., Lee, S. A., Mainous, A. G. 3rd, Leeuwenburgh, C. ve Mattson, M. P. (2018). Flipping the metabolic switch: Understanding and applying the health benefits of fasting. Obesity, 26(2), 254-268. doi:10.1002/oby.22065
  3. Antoni, R., Johnston, K. L., Collins, A. L., ve Robertson, M. D. (2018). Intermittent v. continuous energy restriction: Differential effects on postprandial glucose and lipid metabolism following matched weight loss in overweight/obese participants. British Journal of Nutrition, 119(5), 507-516. doi:10.1017/s0007114517003890
  4. Antoni, R., Robertson, T. M., Robertson, M. D., ve Johnston, J. D. (2018). A pilot feasibility study exploring the effects of a moderate time-restricted feeding intervention on energy intake, adiposity and metabolic physiology in free-living human subjects. Journal of Nutritional Science, 7.
  5. Arble, D. M., Bass, J., Laposky, A. D., Vitaterna, M. H., ve Turek, F. W. (2009). Circadian timing of food intake contributes to weight gain. Obesity, 17(11), 2100-2102. doi:10.1038/oby.2009.264
  6. Barnosky, A. R., Hoddy, K. K., Unterman, T. G., ve Varady, K. A. (2014). Intermittent fasting vs daily calorie restriction for type 2 diabetes prevention: a review of human findings. Translational Research, 164(4), 302-311. doi:10.1016/j.trsl.2014.05.013
  7. Bhutani, S., Klempel, M. C., Kroeger, C. M., Trepanowski, J. F., ve Varady, K. A. (2013). Alternate day fasting and endurance exercise combine to reduce body weight and favorably alter plasma lipids in obese humans. Obesity, 21(7), 1370-1379. doi:10.1002/oby.20353
  8. Brady, A. J., Langton, H. M., Mulligan, M., ve Egan, B. (2021). Effects of 8 wk of 16:8 time-restricted eating in male middle- and long-distance runners. Medicine & Science in Sports & Exercise, 53(3), 633-642. doi:10.1249/mss.0000000000002488

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Spor ve Egzersiz Beslenmesi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

20 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

26 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 36 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Aktitiz, S., & Bulut, S. (2025). Aralıklı Açlık Metabolizması, Vücut Kompozisyonu, Spor ve Egzersiz Performansı Etkileşimi: Geleneksel Derleme. Spor Bilimleri Dergisi, 36(2), 148-161. https://doi.org/10.17644/sbd.1703172
AMA
1.Aktitiz S, Bulut S. Aralıklı Açlık Metabolizması, Vücut Kompozisyonu, Spor ve Egzersiz Performansı Etkileşimi: Geleneksel Derleme. SBD. 2025;36(2):148-161. doi:10.17644/sbd.1703172
Chicago
Aktitiz, Selin, ve Süleyman Bulut. 2025. “Aralıklı Açlık Metabolizması, Vücut Kompozisyonu, Spor ve Egzersiz Performansı Etkileşimi: Geleneksel Derleme”. Spor Bilimleri Dergisi 36 (2): 148-61. https://doi.org/10.17644/sbd.1703172.
EndNote
Aktitiz S, Bulut S (01 Haziran 2025) Aralıklı Açlık Metabolizması, Vücut Kompozisyonu, Spor ve Egzersiz Performansı Etkileşimi: Geleneksel Derleme. Spor Bilimleri Dergisi 36 2 148–161.
IEEE
[1]S. Aktitiz ve S. Bulut, “Aralıklı Açlık Metabolizması, Vücut Kompozisyonu, Spor ve Egzersiz Performansı Etkileşimi: Geleneksel Derleme”, SBD, c. 36, sy 2, ss. 148–161, Haz. 2025, doi: 10.17644/sbd.1703172.
ISNAD
Aktitiz, Selin - Bulut, Süleyman. “Aralıklı Açlık Metabolizması, Vücut Kompozisyonu, Spor ve Egzersiz Performansı Etkileşimi: Geleneksel Derleme”. Spor Bilimleri Dergisi 36/2 (01 Haziran 2025): 148-161. https://doi.org/10.17644/sbd.1703172.
JAMA
1.Aktitiz S, Bulut S. Aralıklı Açlık Metabolizması, Vücut Kompozisyonu, Spor ve Egzersiz Performansı Etkileşimi: Geleneksel Derleme. SBD. 2025;36:148–161.
MLA
Aktitiz, Selin, ve Süleyman Bulut. “Aralıklı Açlık Metabolizması, Vücut Kompozisyonu, Spor ve Egzersiz Performansı Etkileşimi: Geleneksel Derleme”. Spor Bilimleri Dergisi, c. 36, sy 2, Haziran 2025, ss. 148-61, doi:10.17644/sbd.1703172.
Vancouver
1.Selin Aktitiz, Süleyman Bulut. Aralıklı Açlık Metabolizması, Vücut Kompozisyonu, Spor ve Egzersiz Performansı Etkileşimi: Geleneksel Derleme. SBD. 01 Haziran 2025;36(2):148-61. doi:10.17644/sbd.1703172

9551


SPOR BİLİMLERİ DERGİSİ


Yayın hakkı © Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi