RİSK TOPLUMUNDA SAKINIM POLİTİKASI: AFETLERE KARŞI ÖNLEYİCİ YAKLAŞIMLAR

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de afetlere yönelik sakınım politikalarını risk toplumu çerçevesinde incelemektir. Afetlerin sıklığı, çeşitliliği ve buna bağlı olarak ortaya çıkardığı maddi ve manevi kayıpların büyüklüğü dikkate alındığında, müdahale ve iyileştirme odaklı geleneksel afet yönetimi politikalarının yetersizliği daha iyi anlaşılmaktadır. Bu durum, afet yönetiminde risklerin azaltılmasına odaklanan sakınım politikalarını giderek daha önemli hale getirmektedir. Çalışmada öncelikle risk toplumu kavramı ele alınmış, ardından afetlerin değişen yapısı ve sakınım politikalarının rolü değerlendirilmiştir. Türkiye’nin afet risk profili incelenerek deprem başta olmak üzere farklı afet türlerinin oluşturduğu tehditler ortaya konulmuştur. Bu kapsamda Türkiye’de uygulanan afet politika araçları kurumsal, hukuki ve planlama boyutlarıyla ele alınmıştır. Çalışmada ayrıca sakınım politikalarının uygulanmasında karşılaşılan sorunlar analiz edilmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniğiyle oluşturulmuştur. Araştırma bulguları, Türkiye’nin geçmişten günümüze yıkıcı birçok afete maruz kaldığını ve bu afetlere karşı sakınım politikalarının farklı türde birçok kurumsal belgede giderek daha fazla yer aldığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte bulgular, uygulamada koordinasyon eksiklikleri, denetim sorunları, kurumsal kapasite yetersizlikleri ve toplumsal farkındalık eksikliği gibi çeşitli problemler bulunduğunu göstermektedir. Yine sigorta sistemi gibi finansal araçların yeterince yaygınlaşmadığı da tespit edilmiştir. Sonuç olarak, afetlere karşı daha etkili bir mücadele için sakınım politikalarının güçlendirilmesi, kurumsal işleyişin iyileştirilmesi ve toplumsal katılımın artırılması gerektiği görülmektedir.

The aim of this study is to examine disaster mitigation policies in Türkiye within the framework of the risk society. Considering the frequency and diversity of disasters, as well as the scale of material and non-material losses they cause, the limitations of traditional disaster management policies focused on response and recovery become clearer. This situation makes mitigation policies, which focus on reducing risks, increasingly important in disaster management. In the study, the concept of the risk society is first discussed, and then the changing nature of disasters and the role of mitigation policies are evaluated. Türkiye’s disaster risk profile is examined, and the threats posed by different types of disasters, especially earthquakes, are presented. In this context, disaster policy tools in Türkiye are addressed in terms of their institutional, legal, and planning dimensions. The study also analyzes the problems encountered in the implementation of mitigation policies.The research is based on qualitative methods and uses document analysis as the main technique. The findings show that Türkiye has been exposed to many destructive disasters from past to present, and that mitigation policies have increasingly taken place in various institutional documents. However, the findings also reveal several problems in practice, such as lack of coordination, supervision issues, insufficient institutional capacity, and low public awareness. It is also found that financial tools such as the insurance system have not become widespread enough.As a result, it is seen that in order to achieve more effective disaster management, mitigation policies need to be strengthened, institutional functioning should be improved, and public participation should be increased.