COMMON SECURITY AND DEFENCE POLICY OF THE EUROPEAN UNION AFTER THE RUSSIA-UKRAINE WAR: IS A EUROPEAN ARMY A REALISTIC GOAL?

Bu çalışma, 2022 yılında başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında Avrupa Birliği’nin NATO’dan bağımsız bir “Avrupa Ordusu” kurma kapasitesini kurumsal, siyasal ve stratejik boyutlarıyla analiz etmekte ve modern uluslararası sistemin anarşik yapısı ile değişen güvenlik mimarisi çerçevesinde AB’nin mevcut bütünleşme düzeyiyle merkezi bir askeri komuta yapısına geçişinin ne ölçüde mümkün olduğunu sorgulamaktadır. Bu kapsamda, AB’nin güvenlik politikalarındaki dönüşüm ile üye devletlerin (Fransa, Almanya, Polonya ve İtalya gibi) farklılaşan tehdit algıları ve stratejik öncelikleri realizm, liberal kurumsalcılık ve neo-fonksiyonalizm teorileri ışığında incelenmektedir. Realist yaklaşım savunmanın egemenliğin çekirdeğini oluşturduğunu ve devredilmesinin güç olduğunu vurgularken, neo-fonksiyonalist perspektif PESCO ve savunma sanayii iş birlikleri üzerinden sınırlı bir bütünleşme dinamiğine işaret etmektedir. Yapılan analizler, AB antlaşmalarındaki oybirliği şartı, NATO’nun kurumsal ağırlığı, ABD’nin güvenlik garantileri ve üye devletlerin askeri yetkilerini devretme konusundaki isteksizliklerinin merkezi bir Avrupa ordusu önündeki temel yapısal engeller olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, Polonya ve Baltık ülkelerinin NATO merkezli güvenlik anlayışı ile Fransa’nın stratejik özerklik vizyonu arasındaki farklılıklar sürecin en önemli siyasal kısıtını oluşturmaktadır. Öte yandan Türkiye’nin NATO içindeki konumu, Karadeniz ve Doğu Akdeniz’deki rolü ve gelişen savunma sanayii kapasitesi Avrupa güvenlik mimarisinde dışlanamaz bir değişken olarak öne çıkmaktadır. Bu çerçevede, kısa ve orta vadede tam teşekküllü bir Avrupa Ordusu hedefi gerçekçi görünmemekte; buna karşılık kriz odaklı, hızlı konuşlandırılabilir, modüler ve esnek bir “Avrupa Acil Müdahale Kuvveti” modeli daha uygulanabilir bir seçenek olarak öne çıkmaktadır.

This study analyzes the European Union’s capacity to establish a “European Army” independent of NATO following the Russia–Ukraine War that began in 2022, focusing on institutional, political, and strategic dimensions, and questions whether a transition toward a centralized military command structure is feasible within the EU’s current level of integration under the anarchic structure of the international system and the evolving security architecture. In this context, the transformation of EU security policy, along with the differing threat perceptions and strategic priorities of member states such as France, Germany, Poland, and Italy, is examined through the theoretical lenses of realism, liberal institutionalism, and neo-functionalism; while realism emphasizes defense as a core element of sovereignty that is difficult to transfer, neo-functionalism highlights limited integration dynamics through mechanisms such as PESCO and defense industry cooperation. The analysis demonstrates that the unanimity requirement in EU treaties, NATO’s institutional dominance, the United States’ security guarantees, and member states’ reluctance to delegate military authority constitute the main structural barriers to a centralized European army, while divergences between NATO-oriented countries like Poland and the Baltic states and France’s strategic autonomy vision represent a key political constraint. In addition, Türkiye’s position within NATO, its strategic role in the Black Sea and Eastern Mediterranean, and its growing defense industry capacity are identified as important variables in the European security architecture. Overall, the study concludes that a fully-fledged European Army is not realistic in the short to medium term, whereas a crisis-oriented, rapidly deployable, modular, and flexible “European Rapid Reaction Force” appears to be a more feasible alternative.