Yapay Zekânın Etik Gerekliliği
Öz
Teknolojinin gelişimi yalnızca mühendislik alanını etkilemekle kalmamakta, aynı zamanda sosyal alanlarda da insan ilişkilerini dönüştürmektedir. İnsan ilişkilerinde teknolojinin araç olarak kullanılması, ahlaki davranış biçimlerinin yeniden yorumlanmasını gerektirmektedir. İnsan ile teknolojik araçlar arasındaki bağ, etik için yeni bir alan oluşturmaktadır.
Geçmişte gayri ahlaki davranışlar daha dar bir çevrede etkili olurken, günümüzde bu etkiler küresel bir boyut kazanmaktadır. Bu durum, ahlaki dezenformasyonun hızla yayılmasına neden olmaktadır. Buna ek olarak, kendi kendine veri üretebilen ve bu verileri başka yerlere aktarabilen makinelerin varlığı, insana duyulan ihtiyacı azaltmaktadır. İnsan doğası ile makine doğasının sınırları giderek belirsizleşmektedir. Hakları ve ödevleri olan insanın yerini, transhümanist bir varlık alabileceği ve bu durum birçok sorunu beraberinde getirebileceği düşüncesi ortaya çıkmaktadır. Yapay zekâya hukuki kişilik tanınması ve bu kişiliğin kullanımından doğacak sorunların çözümü hukuki bir mesele iken, daha derin ve önemli olan etik boyut olacaktır.
Yapay zekâ insanı taklit edebilir, ancak insan gibi bir bilince sahip olup olamayacağı önemli bir sorudur. Bilincin varlığıyla birlikte dijital etik kavramı da gündeme gelecektir. Dijital etik, hem kullanıcılar hem de yapay zekâ üreticileri açısından ayrı ayrı değerlendirilmeli, belirlenen etik kodlar çerçevesinde düzenlenmelidir. Bu etik kuralların uygulanmaması durumunda yaptırımların da belirlenmesi gerekecektir. Nitel araştırma yöntemlerinden literatür tarama modeliyle yürütülen bu çalışma, yapay zekâya hukuki kişilik tanınması, etik kodların belirlenmesi ve dijital etik ilkelerinin hem kullanıcılar hem de yapay zekâ geliştiricileri açısından değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Böylece, teknolojik ilerlemenin sosyal, hukuki ve etik boyutları daha kapsamlı bir şekilde incelenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aydın, İ. (2023). Teknoloji Etiği: Teknolojinin karanlık yüzü üzerine tartışmalar. Felsefe Dünyası Dergisi, 77, 5-37. doi: https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1285141
- Azgınoğlu, N. (2022). Yapay Zekâ, Bilgisayar Bilimlerinde Güncel Konular içinde (73-94). Terzi, R., Ankara: Atlas Akademik.
- Canbay, P. ve Demircioğlu, Z. (2021). Endüstri 5.0’a doğru: Zeki otonom sistemlerde etik ve ahlaki sorumluluklar. AJIT-E: Academic Journal of Information Technology, 12(45), 106-123. doi: https://doi.org/10.5824/ajite.2021.02.006.x
- Cevizci, A. (2001). Etiğe Giriş. İstanbul: Paradigma
- Çelikçapa, F. O. (1992). Teknoloji ve insan. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 8(1-2), 95-102.
- Çinçin, K. (2021). Yapay zekâ ve “Dostluk” arasındaki ilişki. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 54, 239-247.
- Demir, A. (2018). Ölümsüzlük ve yapay zekâ bağlamında trans-hümanizm. AJIT-e:Online Academic Journal of Information Technology. 9(30), 95-104. doi: 10.5824/1309-1581.2018.1.006.x
- Doğan, M. (2021). Yapay zekâ ve özgür irade: Yapay özgür iradenin imkânı. TRT Akademi, 6(13), 788-811.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Alan Eğitimleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Haziran 2025
Gönderilme Tarihi
6 Mart 2025
Kabul Tarihi
12 Haziran 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Sayı: Kongre Özel Sayısı (Ö4)
APA
Akpınar, Ü. Z., Araç, M., & Doğru, E. (2025). Yapay Zekânın Etik Gerekliliği. Journal of Sustainable Education Studies, Kongre Özel Sayısı (Ö4), 51-58. https://izlik.org/JA87NR37CF
AMA
1.Akpınar ÜZ, Araç M, Doğru E. Yapay Zekânın Etik Gerekliliği. JSES. 2025;(Kongre Özel Sayısı (Ö4):51-58. https://izlik.org/JA87NR37CF
Chicago
Akpınar, Ülkü Zeynep, Merve Araç, ve Elif Doğru. 2025. “Yapay Zekânın Etik Gerekliliği”. Journal of Sustainable Education Studies, sy Kongre Özel Sayısı (Ö4): 51-58. https://izlik.org/JA87NR37CF.
EndNote
Akpınar ÜZ, Araç M, Doğru E (01 Haziran 2025) Yapay Zekânın Etik Gerekliliği. Journal of Sustainable Education Studies Kongre Özel Sayısı (Ö4) 51–58.
IEEE
[1]Ü. Z. Akpınar, M. Araç, ve E. Doğru, “Yapay Zekânın Etik Gerekliliği”, JSES, sy Kongre Özel Sayısı (Ö4), ss. 51–58, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87NR37CF
ISNAD
Akpınar, Ülkü Zeynep - Araç, Merve - Doğru, Elif. “Yapay Zekânın Etik Gerekliliği”. Journal of Sustainable Education Studies. Kongre Özel Sayısı (Ö4) (01 Haziran 2025): 51-58. https://izlik.org/JA87NR37CF.
JAMA
1.Akpınar ÜZ, Araç M, Doğru E. Yapay Zekânın Etik Gerekliliği. JSES. 2025;:51–58.
MLA
Akpınar, Ülkü Zeynep, vd. “Yapay Zekânın Etik Gerekliliği”. Journal of Sustainable Education Studies, sy Kongre Özel Sayısı (Ö4), Haziran 2025, ss. 51-58, https://izlik.org/JA87NR37CF.
Vancouver
1.Ülkü Zeynep Akpınar, Merve Araç, Elif Doğru. Yapay Zekânın Etik Gerekliliği. JSES [Internet]. 01 Haziran 2025;(Kongre Özel Sayısı (Ö4):51-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87NR37CF