Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin Aşırı Yararlanma Sebebiyle İptali

Arabuluculuk, arabulucu yardımıyla tarafların aralarındaki ihtilaflı meselelere ilişkin bir anlaşma sağlamak amacıyla görüşmeler yaptıkları menfaat temelli bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Arabuluculuk faaliyetinin anlaşma ile sonuçlanması durumunda arabuluculuk anlaşma belgesi düzenlenebilir. Arabuluculuk anlaşma belgesi, bir borçlar hukuku sözleşmesi niteliğinde olduğundan sözleşmelere ilişkin genel geçerlilik şartlarına tabidir. Anlaşma belgesi düzenlenirken bir tarafın diğer tarafın deneyimsizliğinden, düşüncesizliğinden veya zor durumda olmasından yararlanması suretiyle edim karşı edim arasında açık oransızlık yaratılmışsa aşırı yararlanma gündeme gelebilir (TBK. m. 28). Aşırı yararlanmanın mevcut olması durumunda kanun koyucu zarar görene TBK m. 28 hükmü ile “sözleşme ile bağlı olmama” ve “sözleşme ile bağlı kalarak edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini isteme” olmak üzere iki seçimlik hak tanımıştır. Kanunda yer alan “sözleşme ile bağlı olmama” ifadesi doktrindeki hâkim görüş tarafından “iptal edilebilirlik” olarak kabul edilmektedir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi yakın tarihte verdiği bir kararında, aşırı yararlanmanın tespit edilmesi üzerine arabuluculuk anlaşma belgesinin iptaline hükmetmiştir. 6325 sayılı Arabuluculuk Kanunu m. 18/V hükmüne göre, “arabuluculuk faaliyeti anlaşmayla sonuçlanmışsa, taraflar, anlaşılan konulara ilişkin dava açamaz”. Söz konusu dava açma yasağı mutlak bir kural niteliğinde değildir. Arabuluculuk anlaşma belgesi iptal edildiği takdirde anlaşma belgesinde yer alan üzerinde anlaşılan konulara ilişkin dava açılabilir.

Mediation is an alternative conflict resolution method in which the parties negotiate with the mediator to reach an agreement on the disputed issues between them. If the mediation activity ends with an agreement, a mediation agreement document may be issued. Since the mediation agreement muniment is in the nature of a contract under the law of obligations, it is subject to the general validity requirements for contracts. Excessive exploitation may arise if one party takes advantage of the other party's inexperience, thoughtlessness or difficulties during the drafting of the agreement document, thereby creating a clear disproportion between the performance and the counter-performance (Art. 28 of the TCO). When the excessive exploitation occur, the legislator has granted the injured party two optional rights, namely "not to be bound by the contract" and "to request the elimination of the disproportion between the performances by adhering to the contract" under Art. 28 of the TCO. The expression "not being bound by the contract" in the law is accepted as "cancellability" by the dominant opinion in the doctrine. In a recent decision, the Ankara Regional Court of Appeals ruled for the cancellation of the mediation agreement document upon the determination of excessive exploitation. Pursuant to Article 18/V of the Mediation Law No. 6325, "if the mediation action has resulted in an agreement, the parties may not file a lawsuit regarding the agreed matters". This prohibition of filing a lawsuit is not an absolute rule. If the mediation agreement document is cancelled, a lawsuit may be filed regarding the agreed matters in the agreement document