Alternatif Yargısal Denetim Modeli Olarak Zayıf Form Yargısal Denetimin Uygulamadaki Örnekleri

Yargısal denetim (anayasa yargısı) kavramı, türleri ve uygulanma alanları, Türk ve dünya literatüründe kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Ancak, tartışmaların genellikle yargısal denetim modellerinden biri olan güçlü form yargısal denetimi üzerinde yoğunlaştığı söylenebilir. Bu nedenle, bu makalenin amacı, literatürde yeterince incelenmemiş alternatif bir model olan zayıf form yargısal denetimini analiz etmektir. Zayıf form yargısal denetimi, anayasal konulardaki uyuşmazlıklarda nihai karar merciinin yasama organı olduğu bir yargısal denetim türüdür. Bu model, Kanada, Birleşik Krallık ve Yeni Zelanda gibi ülkelerde benimsenmiş olup, güçlü form yargısal denetimine yöneltilen eleştirilere (meşruiyet sorunu, demokrasiyle uyumsuzluk, yargısal aktivizm vb.) bir alternatif olarak öne çıkmaktadır. Bu makalede, zayıf form yargısal denetim modelinin uygulamadaki örneklerini göstermek amacıyla, söz konusu modeli benimseyen Kanada, Birleşik Krallık ve Yeni Zelanda hukuk sistemleri incelenecektir. Bu ülkelerin seçilmesinin bir diğer nedeni, zayıf form yargısal denetimin üç farklı alt türünün bu ülkelerde uygulanıyor olmasıdır. Ayrıca, makalede yargısal denetim kavramı, yargısal denetim modellerinin yeniden sınıflandırılması, güçlü form yargısal denetime yöneltilen eleştiriler ve zayıf form yargısal denetimin avantajları da ele alınacaktır. Böylece, öğretide görece az bilinen zayıf form yargısal denetim modeli kapsamlı bir şekilde açıklanacaktır. Sonuç olarak, bu makale hem teorik çerçevede hem de uygulama örnekleri üzerinden zayıf form yargısal denetimini ele alarak, bu modelin mevcut yargısal denetim modelleri (Amerikan tipi ve Avrupa tipi) dışında, bağımsız bir yargısal denetim modeli olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

The concept, types, and areas of application of judicial review (constitutional adjudication) have been extensively examined in both Turkish and global literature. However, it can be said that discussions have generally focused on strong-form judicial review, which is one of the models of judicial review. Therefore, the aim of this article is to analyze an alternative model that has not been sufficiently studied in the literature: weak-form judicial review. Weak-form judicial review is a type of judicial review in which the legislature has the final authority in constitutional disputes. This model has been adopted in countries such as Canada, the United Kingdom, and New Zealand and is presented as an alternative to strong-form judicial review, which has been criticized for issues such as legitimacy concerns, incompatibility with democracy, and judicial activism. In this article, the legal systems of Canada, the United Kingdom, and New Zealand will be examined to illustrate practical examples of the weak-form judicial review model. Another reason for selecting these countries is that three different subtypes of weak-form judicial review are applied in their legal systems. Additionally, the article will discuss the concept of judicial review, the reclassification of judicial review models, criticisms directed at strong-form judicial review, and the advantages of weak-form judicial review. Thus, the relatively lesser-known weak-form judicial review model will be comprehensively explained. Ultimately, by addressing weak-form judicial review both in theoretical terms and through practical examples, this article aims to demonstrate that this model should be considered an independent judicial review model, distinct from the existing American and European models.