Konutta, İşyerinde ve Diğer Kapalı Yerlerde Yapılan Adli Aramada İşlem Tanığının Rolü ve İşlem Tanığının Bulunmamasının Etkisi

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 116. maddesi ve devamında düzenlenen, koruma tedbiri niteliğindeki arama, konut, işyeri ve diğer kamuya açık olmayan kapalı yerlerde kural olarak Cumhuriyet savcısının katılımıyla gerçekleştirilir. Ancak Cumhuriyet savcısının bulunmaması halinde, aramanın yapılabilmesi için CMK’nın 119. maddesindeki açık düzenlemeye göre, işlem tanığı olarak adlandırılan; o yerin ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişinin hazır bulundurulması gerekmektedir. Düzenleme bu şekilde olmakla birlikte, işlem tanığının bulunup bulunmamasının aramanın ve arama sonucu ortaya çıkan delillerin hukuka uygun olup olmadığı hususunda uygulamada bir birlik bulunmamaktadır. Nitekim bu konuda Yargıtay vermiş olduğu kararlarda, muhtelif tarihlerde yön değiştirerek farklı yaklaşımlar sergilemiştir. Çalışmada öncelikle arama tedbirine kısaca değinilecek, ardından işlem tanığının anlamı ve arama sürecindeki rolü üzerinde durulacaktır. Daha sonra yargı mercilerinin işlem tanıklığına yönelik vermiş olduğu kararlar kronolojik olarak ortaya konulacak ve nihayet konuya dair kanaatimizin açıklanmasıyla çalışma tamamlanacaktır.

Pursuant to Article 116 and the subsequent provisions of the Turkish Criminal Procedure Code (Law No. 5271), judicial searches—constituting a form of protective measure—must, as a rule, be conducted with the participation of a public prosecutor when executed in dwellings, workplaces, or other enclosed areas not open to the public. In the absence of the public prosecutor, however, Article 119 of the Code explicitly requires the presence of two individuals—referred to as independent witnesses—selected from the local council of elders or neighboring residents, in order to safeguard the legitimacy of the search. Although the legal requirement concerning the presence of such witnesses is clearly set out in the Code, judicial practice has been inconsistent with respect to whether the absence or numerical insufficiency of these witnesses renders the search—and the evidence thereby obtained—unlawful. Indeed, the case law of the Court of Cassation has evolved through conflicting decisions over time. This study offers a systematic analysis of judicial searches as a procedural safeguard, focusing particularly on the role and legal significance of independent witnesses during such operations. It presents a chronological review of relevant case law and concludes with a critical assessment of the prevailing legal interpretations, ultimately advancing a doctrinal position on the consequences of failing to comply with the statutory witness requirement.